پێنج نموونەی بەرواردار قاهیرە، دیمەشق، بەیرووت و تۆڕە ئەورووپییەکان بە چاپەمەنی، فێرکردنی زمان، وەرگێڕان و مۆسیقا دەبەستنەوە.

پۆرترەی ڕەش‌وسپی کامەران بەدرخان بە جامانەی نەخشدار و چاکەت، نیشانی ژین لە سەرەوەی چەپ
کامەران بەدرخان، بڵاوکەرەوەی ڕۆژا نوو و دواتر مامۆستا لە پاریس. بنکەی ژین؛ بەروار و وێنەگر نەزانراون. Zheen Archive Center · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

١٨٩٨: قاهیرە و ئەورووپا

میقداد میدحەت بەدرخان لە ٢٢ی نیسانی ١٨٩٨ کوردستانی لە قاهیرە دامەزراند. عەبدولڕەحمان لە ئەورووپا بەردەوامی پێدا و بەشداری ئۆپۆزسیۆنی تورکە گەنجەکانی کرد. [1] کوردی چاپکراو بە سەرنووسەر و پەیوەندی جیاواز سنووری دەبەزاند. شوێن، زمان و خوێنەر جیا لێکۆڵینەوە دەوێت.

١٩٣٢: هاوار لە دیمەشق

جەلادەت لە ١٩٣٢ هاواری دەستپێکرد. لێزەنبێرگ ئەلفوبێی لاتینی و بەرزکردنەوەی خانی دەکۆڵێتەوە؛ بلاو گۆڤارەکە لە دیمەشق دادەنێت. [2] [3] چاپی تاراوگە دەقی هەڵدەبژارد و نووسین و وەرگرتنی ئەدەبی دەگۆڕی. ناساندنی شاعیرێکی کۆن بە خوێنەری دواتر بابەتێکی مێژووییە.

١٩٤٣–١٩٤٦: بەیرووتی دووزمان

INHA ڕۆژا نوو لە بەیرووتی ١٩٤٣–١٩٤٦ بە کامەران وەک دامەزرێنەر، بەڕێوەبەر و بڵاوکەرەوە، بە کوردی و فەرەنسی کەتەلۆگ دەکات. [4] دووزمانی دەرگای لێکۆڵینەوە لە پێشکەشکردنی بابەت بۆ خوێنەری جیاواز دەکاتەوە. خوێندنەوەی ژمارەکان تۆماری کتێبناسی تەواو دەکات.

١٩٦٢–١٩٦٥: پاریس و بروکسل

بلاو بیر لە وانەکانی کامەران لە پاریسی ١٩٦٢ و کارکردن بە ڕێنمایی ئەو لەسەر دەستنووسی لێسکۆ دەکاتەوە. فەرهەنگۆکی کوردی–فەرەنسی–ئینگلیزییەکەی لە بروکسلی ١٩٦٥ دەرچوو. [5] یادەوەری بەشداربوو فێرکردن، وەرگێڕان و چاپ بە ماندووبوونی خوێندکار و هاوکاران دەبەستێتەوە.

٢٠٢١: ناساندنی ئەینوور

WOMEX لە ٢٠٢١ پاراستن و نوێکردنەوەی مۆسیقای کوردی و عەلەویی ئەینووری خەڵات کرد و هاوکاری لەگەڵ یۆیۆ ما و کەیهان کەلهوڕی ناوبرد. [6] هۆکاری خەڵات نەریت بە نوێکاری دەبەستێتەوە. بەرهەمی مۆسیقی، چاپی دووزمان و وانە بە ڕێگای جیاواز دەگەنە وەرگر.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Murat Issı, “Kürt Basını ve Kürdistan Gazetesi (1898–1902),” e-Şarkiyat 9 (2013), pp. 127–147, especially pp. 128–130.
  2. Michiel Leezenberg, “Ehmedê Xanî’s Mem û Zîn,” in Routledge Handbook on the Kurds (2019), pp. 79–89, especially p. 86. DOI: 10.4324/9781315627427-7.
  3. Joyce Blau, introduction to Mémoires de l’émir Kamuran Bedir-Khan, Études kurdes 1 (February 2000), pp. 71–72; Damascus publishing context.
  4. Institut national d’histoire de l’art, AGORHA, Roja Nû; bibliographic record, publication dates, editor, place and languages.
  5. Joyce Blau, Le gardien de la flamme, 1 March 2023; recollections of 1962 study and the 1965 Brussels vocabulary.
  6. WOMEX, 2021 Awards Recipients, Artist Award: Aynur; award rationale and musical collaborations.
  7. Zheen Archive Center, Kamuran Bedir Khan portrait, date unknown, supplied through the Kurdish Wikimedians cooperation project; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.