محەمەد پاشا، کە بە حەمەپاشاش ناسراوە، لە سەدەی نۆزدەهەم سەرۆکی جاف بوو. کۆچی وەرزی، پۆستی دەوڵەتی و ململانێی ناوخۆ ژیانی داڕشت.

بەروار و ژینگە
جاف و محەمەد عەلی ژیانی حەمەپاشا بە ١٨١٤–١٨٨١ دیاری دەکەن. توێژینەوەکە پەیوەندی بە بابان، ناکۆکیی ناوخۆ و ڕکابەریی عوسمانی–قاجار دوای پەیمانی ئەرزەڕوومی ١٨٤٧ دەکۆڵێتەوە. [1] حەمزەیی جافی مورادیی باشووری کوردستانی عێراق لە جافی جوانڕۆی ئێران جیا دەکاتەوە. کۆچی لەوەڕگای سەرسنووری گرنگیی سیاسی هەبوو. [2]
پۆست و کۆچ
فەتاح دانانی محەمەد بەگ بە قایمقامی گوڵەنبەر لە ١٨٦٩ تۆمار دەکات. لە ١٨٧٣ کۆچ بۆ ئێران نوێ بووەوە. ناسرەدین شا نازناوی خان و دەسەڵاتی زەهاو و سنووری پێدا؛ کوڕەکەی عوسمان جوانڕۆی وەرگرت. فشاری نیشتەجێبوونی هەمیشەیی پەیوەندیی تێکدا. محەمەد گەڕایەوە و لە ١٨٧٧ دیسان گوڵەنبەری بەڕێوەبرد. [3]
شێروانە وەک نیشتەجێگە
ئەرۆغڵو شێروانەی کەلار بە محەمەد پاشا دەبەستێتەوە و بیناکردنەکە ١٨٦٦–١٨٧٤ دەدات. پوختەی تەلارسازییەکە پلانەکە بە کۆشکی قەڵائاسا دەناسێنێت و بەکارهێنانی زستانە پێشنیار دەکات. ژیانی نیوەکۆچەر مانەوەی درێژی سنووردار دەکرد. [4]
مردن و جێنشین
فەتاح کوژرانی لە نزیک کفری لە ململانێی شاتریدا بە ١٨٨١ دەدات؛ مەحمود پاشا جێنشینی بوو. [3] توێژەریش ١٨٨١ دەدات. [1] بەڵام گێڕانەوەیەکی کارگێڕیی بەریتانی لە دۆسیەی ١٩١٧–١٩١٩ ساڵی ١٨٨٠ دەدات و شەڕەکانی دواتر لەگەڵ هەمەوەند دەگوازێتەوە. جیاوازیی بەروارەکە دەبێت ڕوون بمێنێتەوە. [5]
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
- Hassan Karim Jaff and Trifa Abdulsalam Mohammed Ali, “Mohammed Pasha, Chief of the Jaff Tribe (1814–1881),” Twejer Journal 6/1 (2023), pp. 57–98; published abstract and Kurdish article.
- M. Reza Fariborz Hamzeh’ee, “Jaf (Jāf),” Encyclopaedia Iranica (2008; updated 2012).
- Saman Fatah, The Kurdish Tribes in the Ottoman–Iranian Relations (1876–1914), Istanbul University doctoral thesis (2023), pp. 143–145.
- Ömer Eroğlu, “The Muhammad Pasha Jaf Mansion (Shirwana Castle) in Kalar, Iraq,” abstract in the 29th Symposium on Medieval and Turkish Period Excavations and Art History Research.
- British Library, India Office Records IOR/L/PS/10/618, folio 301r, printed account p. 15; Qatar Digital Library, file created 1917–1919.