توێژینەوە مرواری و دەرکەوتنی خوایی و سەرهەڵدانی جیهان لە نەریتی یارسان دەناسێنێت. بەراوردی سەرچاوەی ناودار جیاوازی دەپارێزێت.

جۆری سەرچاوە
Kreyenbroek لە٢٠٢٢ میراتی یارسان بە زۆری زارەکی دەناسێنێت؛ هەندێکی لە دەیەکانی دواییدا نووسراو بڵاو کراوەتەوە. کۆمەڵگای ڕۆژاوای ئێران و باکووری عێراق و ناوی کاکەیی لە عێراق دەدات. [4] گێڕانەوە دەبێت بە بڵاوکراوە یان گواستنەوەی دیاریکراو ببەسترێتەوە.
مرواری و سەرهەڵدان
Mir-Hosseini لە١٩٩٤ جەوهەری خوایی لە مرواری، مرواری لە سەدەف و سەدەف لە زەریا دەدات. ئافراندن بە خولی یەکەم و دەرکەوتنی خاوەندگار پەیوەستە. [1] Kreyenbroek لە٢٠١٥ مرواریی هەموو توخمەکان و بانگکردنی حەوتەکان و پەیمان بە سەرکردەیان دەدات. پوختەی یارسانی ئاگر و قوربانیکردنی گا پێش کرانەوەی مرواری دەدات؛ جووڵە و ئاو دەست پێدەکەن و جیهان دەدرێتە حەوتەکان. [2] هێڵکاری ئەم ڕیزە پوخت دەکاتەوە.
خولی دواتر
Halm حەوت دەرکەوتنی یەکلەدواییەک دەدات: خاوەندگار و عەلی و شا خۆشین و سوڵتان سەهاک یەکەم چوارن؛ لەسەر سێی تر ڕێککەوتن نییە. [3] Mir-Hosseini ئافراندن لە دەرکەوتنی دواتر جیا دەکاتەوە. [1] سەرەتای جیهان و لیستی دەرکەوتن یەک پرسیار نین.
بەراورد و سنوور
Kreyenbroek یارسان و ئێزدی بە نەریتی ئێرانی بەراورد دەکات و جیاوازی ئاگر و قوربانی دەپارێزێت. [2] Halm هەندێک توخم لە چوارچێوەی شیعەی نهێنی دەبینێت. [3] هاوشێوەیی تەمەنێکی یەکلاکەرەوە یان دەقی نەگۆڕی پێش زەردەشتی ناسەلمێنێت؛ دوو ئایینەکە جێگای یەک ناگرنەوە.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
- Ziba Mir-Hosseini, Redefining the Truth: Ahl-i Haqq and the Islamic Republic of Iran, British Journal of Middle Eastern Studies 21/2 (1994), 211–228, especially 218–219; author-hosted text.
- Philip G. Kreyenbroek, The Yezidi and Yarsan Traditions, The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism (2015), 499–504, especially 502; author-uploaded chapter.
- Heinz Halm, Ahl-e Ḥaqq, Encyclopaedia Iranica I/6 (1984), 635–637, updated 6 June 2018; cycles and differing lists.
- Philip G. Kreyenbroek, The Religious Textual Heritage of the Yārsān (Ahl-e Haqq), Oral Tradition 35/2 (2022), 331–340; opening discussion of communities and oral/written heritage.