Beşên Avestayê, lêkolîna duayê û pereyekî Kuşan têgînê di exlaq û perestiyê de nîşan didin.

Nav û qatên deqê
Aşa di avestayî de rastî ye; arta di farisiya kevn û rta di sanskrîtî de formên pêwendîdar in. Vahişta baştirîn e. Kesayetî yek ji şeş Ameşa Spentayên mezin e ku bi Ahura Mazda an Ruhê wî yê Pîroz re koma heftan çêdikin. Boyce dibêje ku di Gathayan de vahişta tenê carekê bi Aşa re tê bikaranîn. Navê sabît ê paşîn û rêzbendiyeke hişk divê bi heman awayî li hemû deqên berê neyên sepandin. [1] [2]
Kiryar û rêza cîhanê
Yasna 35.2–3 raman, gotin û kiryarên baş bi Ahura Mazda û Aşa re girê dide. Yasna 44.3 ji bavê Aşa, rêyên roj û stêrkan û guherîna heyvê dipirse; paşê ax, av, riwek û demên rojê tên. Ev dua yên teolojîk in. Aşem Vohu li Yasna 27.14 hatiye parastin. Schlerath nezelaliyên rêzimanî yên ku wergerên cuda derdixin şîrove dike. Yasna 20 duayê rave dike û guhdarî, ji berkirin û xwendinê bi rêz digire. [3] [4]
Strana saxkirinê û agir
Yaşt 3 bi Aşa Vahişta dest pê dike û paşê bi taybetî duaya Airyaman dipesinîne. Beyta şeşan saxkirina bi pîrozî, qanûn, kêr, giya û gotina pîroz berhev dike. Ev gotinên deqa olî ne. Boyce bi ziman, avahî û veguhastinê re argûman dike ku stran nisbî dereng hatiye çêkirin. Yasna 36 agir bi rêz digire;37.4 navê Aşa Vahişta dibêje. Roja sêyem û meha duyem a salnameyê navê paşîn Ardwahişt hildigirin. [2] [3] [5] [6]
Pere wek çavkanî
CNG dînarê bi Huvişka li pêş û Ashaiexsho li pişt nas dike. Kesayetî destekê dirêj dike, yê din li kêleka xwe datîne. Katalog 22 mm û 8,01 g dibêje û padîşah nêzî 152–192 dîrok dike. Boyce Aşaeixşoya Kuşan bi Aşa Vahişta re girê dide. Pere wêneyeke xwedayî ya navdar di çarçoveya padîşahiyê de belge dike, ne portreya mirovekî dîrokî. Salname, dua û pere rêyên cuda yên veguhastinê ne. [2] [7] [8]
Çavkanî û xwendina zêdetir
- “Aša”, Encyclopaedia Iranica II, pp. 694–696, introductory definition; Avestan aša, Old Persian arta and Old Indian rta.
- Mary Boyce, “Ardwahišt”, Encyclopaedia Iranica II, pp. 389–390 (1986, updated2015); name, Gathic usage, fire, calendar and Kushan Ašaeixšo.
- Avesta, Yasna, translated by L. H. Mills and other credited translators, hosted by the Avesta archive; primary passages20,27.14,35.2–3,36,37.4 and44.3–5.
- Bernfried Schlerath, “Ašəm Vohū”, Encyclopaedia Iranica II, p. 741 (1987); manuscript transmission, liturgical function and competing grammatical readings.
- Yasht3, Ardwahisht Yasht, Avestan text after Karl F. Geldner and English translation after James Darmesteter; primary hymn, particularly verses1–6 and14–19.
- Mary Boyce, “Ardwahišt Yašt”, Encyclopaedia Iranica II, p. 391 (1986); source-critical argument for the hymn’s comparatively late composition and its Airyaman content.
- Classical Numismatic Group, CNG91, lot457, Huvishka gold dinar; primary object catalogue identifying Ashaiexsho, iconography, dimensions and chronology.
- Classical Numismatic Group, photograph of the Huvishka/Ashaiexsho dinar, CC BY-SA3.0; Wikimedia Commons reproduction and reuse licence.