Çiya, şikeft, kanî û ziyaret di civakên cuda de wateyên cuda digirin.

Duzgin Baba
Gül, Özbek û Gül di lêkolîna 2025an de çiyayê ziyareta elewî li nêzî Nazimiyeyê, şikefta Çile û efsaneya Şah Heyder vedibêjin. Bavê wî xwedîkirina mucîzewî ya bizinan dibîne; şopa piyan û vekişîna wî bi şekilên erdê ve tên girêdan. Ziyaretkar findan vêdixin, dua û diyarî dikin. Pîrozî bi cih û kiryarên taybet ve girêdayî ye. [1]
Avên Munzurê
Lêkolîn kanîyên nêzî Ovacikê wek derketinên avê yên karstî nas dike. Guhertoyên efsaneya şivên, ku şîrê rijiyayî dibe kanî, û ziyaret, find û xwarina hevpar tomar dike. Jeolojî ava di kevirê karbonatî yê şikestî de şirove dike. Ew pirsên cuda bersiv didin; devera pîroz ji lûtkeyê firehtir e. [1]
Mezarên Şingalê
Açıkyıldız-Şengül û Mesopotamia mezarên êzidî û baweriya ku Xwedê li her lûtkeyê mezarek da ji bo ragirtina çiyayê belge dikin. Dûrbûna cihan bi ewlehî û zûhda kesên pîroz jî girê didin. Ziyareta Şerfedîn û wêrankirina DAIŞê di 2014–2015an de tên tomar kirin. Parastin avahî, gihîştina civakê û bîranînê digire. [2]
Cûdî
Quran, Hûd 11:44, al-Cûdî wek cihê sekinîna keştiyê piştî kêmbûna avê nav dike. Gotara Tanyu ya TDVê çiyayê li nêzî Cizîr û Şirnexê û lûtkeya ziyareta Nûh nas dike. Ev erdnîgariya pîroz a Îslamê şirove dike, ne delîla arkeolojîk a keştiyê an rêzbendiya pîroziyê ji bo hemû kurdan. [3] [4]
Çavkanî û xwendina zêdetir
- Murat Gül, Ahmet Özbek and Meliha Gül, “Geomyths of Tunceli, Eastern Türkiye,” Geoheritage 17 (2025), 65; Munzur and Düzgün Baba sections.
- Birgül Açıkyıldız-Şengül and Mesopotamia field team, “The Yazidi mausoleums of Sinjar”; heritage inventory, observations and interviews.
- Quran, Hud 11:44, with surrounding flood narrative; Arabic text and Mustafa Khattab translation on Quran.com.
- Hikmet Tanyu, “Cûdî Dağı,” TDV İslâm Ansiklopedisi 8 (1993), pp. 79–80; regional location and Noah visitation summit.