Hvare-khshaeta Roja ronîdar a Avesta ye. Yashta Rojê û Khwarshed Niyayesh hilatina wê bi geşbûna afirandinê, paqijiya olî û berxwedana li dijî hêzên wêranker girê didin. Xwendina pasajên diyarkirî têkiliya Rojê û Mîtra ronî dike.

Dîska Rojê bi rengên çêkirî, deverên geş û teqînek bi şeklê kevana mezin li çepê
Roj ji NASA/SDO,30 Adar 2010. Wêneyeke nû ya ultraviyole bi rengên çêkirî ye; laşê ezmanî nîşan dide. Domaina giştî. NASA/SDO · Wikimedia Commons · Public domain.

Nav û belge

Hvare-khshaeta bi wateya Roja şewqdar tê wergerandin. Yashta Rojê nemirî û hespên bilez jî di nav sifetan de dibêje. [1] Khwarshed navê ku di sernavê duaya dirêjtir a Khorda Avesta de tê bikaranîn e. Di veguhastina nivîsê de rastnivîsên cuda hene; hejmara pasaja metnê alîkariya berawirdkirinê dike.

Hilatina Rojê

Yasht 6.1 yazatayên ezmanî ku şewqê berhev dikin û li erdê belav dikin vedibêje. Beşa 2 hilatinê bi paqijiya erdê, çem, bîr, derya û ava sekinî ve girê dide. Beşa 3 bêhilatinê wêrankirina heft herêman ji aliyê dae vayan ve xeyal dike. [1] Ev zimanê paqijiya olî ye; ji bo vexwarina avê rêbaza tenduristiyê nade.

Parastin û kiryar

Beşa 4 perestinê bi dijberiya tarîtiyê, dizan, efsûn û mirina veşartî ve girê dide. Ahura Mazda, Amesha Spenta û giyana perestvan têne anîn. Di 5–6 de Mîtra, têkiliya Heyv û Rojê, libasyon, haoma, baresma, peyv û kiryar tên. [1] Sirûd rêza gerdûnî û erkên rîtuelî bi hev re datîne.

Duaya dirêjtir

Khwarshed Niyayesh bi Ormazd û poşmaniyê dest pê dike; beşa 3 raman, gotin û kiryarên baş pejirandî dike. Beşa 5 Mîtra û Rojê bi cihê xwe bi nav dike. Rêberî ji bo Hawan, Rapithwin û Uzerin xwendinên cuda dide;11–16 rêza sereke ya Yasht 6 dubare dikin. [2] Metn nîşan dide ka sirûdeke kurt çawa dikeve duayeke firehtir.

Mîtra û Roj

Schmidt têkiliya nêzîk lê cihê ya Mîtra û Rojê di Avesta de rave dike: Yasht 10.13 Mîtra berî Rojê li ser çiyayan radike. Di metnên Pahlawî de Mihr paşê bi Rojê tê girêdan. [3] Niyayesh bi bangên cuda cihêtiyê diparêze. [2] Her şahid divê di serdema xwe de bê xwendin.

Salname û herêm

Siroza 2.11 Khwarshed û Roja nemir a bi hespên bilez bi nav dike. [4] Ev û Yasht û Niyayesh sê deriyên rastîn ji bo lêkolîna perestina Rojê ne. Têkiliyên bi rîtuelên taybet ên kurdî an êzidî hewceyê belgeyên wan civakan, metn û ragihandinê ne; tenê hevpariya Rojê berdewamiya bêqut nîşan nade.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Sun Yasht, Yasht 6, sections 0–7, translated by James Darmesteter, Sacred Books of the East, American edition (1898); Avesta.org.
  2. Khwarshed Niyayesh, sections 0–19, translated by M. N. Dhalla (1908), Avestan text based on Geldner (1896), digital edition Joseph H. Peterson (2002); Avesta.org.
  3. Hanns-Peter Schmidt, Mithra i. Mitra in Old Indian and Mithra in Old Iranian, Encyclopaedia Iranica (2006; updated 2018); Avestan distinction and later solar association.
  4. Siroza 2, section 11, Khwarshed, translated by James Darmesteter, Sacred Books of the East, American edition (1898); Avesta.org.
  5. NASA/SDO, multiwavelength extreme-ultraviolet full-disc solar image, 30 March 2010; public domain, Wikimedia Commons.