Padîşahên Kassît Babilonya birêve birin, Dur-Kurigalzu ava kirin û dîplomasiya navneteweyî meşandin. Mohr û nivîs cîhana wan ronî dikin, lê pirsên ziman û kokê vekirî ne.

Mohra stûnî ya jaspera sor û tarî li rex şopeke gewr a nûjen bi nivîsa mîxî û çar nîşanên mîna mêşan
Mohra Kassîtî û şopa nûjen, derdora sedsalên 16–12 BZ. Duaya akadî ji Gula re. Met, 1985.357.25, diyariya Paul Moore Jr., 1985. Şopa gewr nûjen e, ne tableteke kevn a parastî. [5] The Metropolitan Museum of Art · Public Domain / CC0.

Destpêkên nezelal

Serdema Babilonya Navîn a kevneşopî 1595–1155 BZ bi talana Hîtîtan dest pê dike, ne bi pejirandina teqez a desthilata tavilê ya Kassîtan. Knott nezelaliya paşê destnîşan dike. [1] Zadok avabûna kêm-belge ya sedsalên 16–15 û koka muhtemel a Zagrosê bêcihê teqez vedibêje. [2] Damezrînerê fethkar û sînorên sabît ji delîlan zêdetir in.

Bajarê padîşahî û dîplomasî

Kurigalzu I Dur-Kurigalzu di derbasbûna sedsala 15an ber bi 14an ava kir. Qesr û perestgeh veberhênana mezin nîşan didin. [1] Nameyên Amarnayê zewacên dîplomatîk ên Kadashman-Enlil I û Burnaburiash II belge dikin; Karduniash navê Babilonyayê bû. [2] Ev dewleteke deştê bi têkiliyên fireh bû, ne tenê komeke talankerên çiyan.

Ziman û navê objeyê

Windfuhr perçeya ferhengê, navên Kassîtî bi hemwateyên akadî û peyvên deynkirî yên paşîn dide. Xizmêtiya ziman nezelal e; çend peyvên hindoîranî hemû zimanê nasnakin. [3] Mohr Kassîtî ye lê duaya Gula akadî ye. [5] Serdem, navê kesî û zimanê metnê kategoriyên cuda ne.

Kudurru û kiryarên qanûnî

Kudurru an naru kiryarên wek bexşîna erdan tomar dikirin. Mainz cihê wan ê muhtemel di perestgehan de ji bo parastina xwedayî rave dike. [4] Met vê ji ramana kevn a kevirên sînor li zeviyan cuda dike. Perçeya 1985.45 ji Xanedana Duyem a Isin a paşîn e; şêwe paşî jî ma. [6] Sembol û bexşîn berdewamiya ol an eşîrên îroyîn naselmînin.

Şer û arşîva nehevseng

Tukulti-Ninurta I desthilat qut kir; şerên Elam di sedsala 12an xanedan bi dawî kirin. Knott 1155, Zadok 1150 BZ bi kar tînin: du kronolojî ne, ne du dagirkeriyên dawîn. [1][2] Nippur bi hezaran metnên îdarî da; ava binerdê û avahiyên paşîn lêkolîna Babilonyaya Kassîtan dijwar dikin. [1] Nav û civakên paşîn wendabûna tevahî ya gel nîşan nadin. [2]

Mîras û nifş

Têkiliyên Babilonya–Zagrosê ji bo dîroka kurdî jî girîng in. Welatê muhtemel û zimanê kêm-belge şecereya rasterast a kurdên nûjen ava nakin. [2][3] Çavkanî rêjeyên Kassîtî yên navên eşîran, nasnameya genetîk a piştrastkirî an xeta belgekirî ya baweriyên îroyîn nadin. Obje û tomarên bi dîrok bingehê xurtir in.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Elizabeth Knott, “The Middle Babylonian / Kassite Period (ca. 1595–1155 B.C.) in Mesopotamia”, Metropolitan Museum of Art, June 2016; historical chronology, Dur-Kurigalzu and the archaeological record.
  2. Ran Zadok, “Kassites”, Encyclopaedia Iranica XVI/2 (2013; updated 2015), pp. 113–118; uncertain origins, state formation, diplomacy and later attestations.
  3. Gernot L. Windfuhr, “Iran vii. Non-Iranian Languages (5): Kassite”, Encyclopaedia Iranica XIII/4 (2006; updated 2016), p. 393; fragmentary linguistic evidence and uncertain affiliation.
  4. Johannes Gutenberg University Mainz, Assyriology, “Kudurru”; legal acts, temple placement and divine symbols.
  5. Metropolitan Museum of Art, Cylinder seal, Kassite, jasper, 1985.357.25; Akkadian dedication to Gula, modern impression and public-domain image.
  6. Metropolitan Museum of Art, Top fragment of a kudurru with a mushhushshu dragon and divine symbols, 1985.45, Second Dynasty of Isin, approximately 1156–1025 BCE; later example and interpretation of the monument type.