Birayê Îsfendiyar di destanê de bangî hişmendiyê dike. Nivîsarên olî yên Farisiya Navîn wî bi Kangdez û vejîna olî ve girê didin.

Rûpela destnivîsa Şahnameyê bi helbestên farisî û du siwarên di şer de, temaşevan li pişt zinaran
“Rustam Îsfendiyar Dikuje”, rûpela destnivîsê ya 1666–67, Muzexaneya Metropolitan. Şerê ku Peşoten dixwaze pêşî lê bigire; ne portreya wî ya naskirî ye. Metropolitan Museum of Art, Open Access · CC0 · Wikimedia Commons.

Şîreta hişmendiyê

Di beşa 13an a çîroka Rustam û Îsfendiyar de, Peşoten daxwaza birayê xwe rexne dike. Wî gotinên Rustam bihîstine û mezinahî û mirovahiya wî dipesinîne. Dibêje lehengê wisa zincîran qebûl nake û daxwaz dike ku Îsfendiyar guh bide aqil. Îsfendiyar bersiv dide ku serneketina fermana şah di dinyayê de şerm û li pêş Xwedê lêpirsîn tîne. Şîret û îtaeta şah li dij hev dimînin; şer nayê rawestandin. [1]

Şîn û sûcdarkirina şah

Beşa 30an rêwîtiya cenazeyê ber bi koşka Goştaspê ve vedibêje. Peşoten bi hespê reş û tabûtê re diçe. Dema dayik û xwişk dixwazin mirî bibînin, tabûtê vedike. Li pêş Goştasp rêza adetî nade û dibêje ku wî kurê xwe ji bo textê feda kiriye. Camaspê ku pêşbînî kiribû Rustam bibe sedema mirinê jî sûcdar dike. Şîn dibe rexneya eşkere ya şah û şêwirmend. [2]

Nemirê Kangdezê

Denkard 7.5.12 Peşyoten wek kurê nemir û kalnebûyî yê Viştasp dide naskirin. Ohrmazd desthilatdariya Kangdezê daye wî. Ev di nav mucîzeyên qebûlkirina olê ji aliyê Viştasp ve tê vegotin. [3] Li vir kerema îlahî û jiyana domdar di çarçoveyeke olî de ne; dîmena birayê şîngir yê destanê cuda ye.

Civak û rêûresm

Di beşa 7an a Zand ī Wahman Yasn de, li gor wergera Anklesaria, qasidên îlahî wî ji Kangdezê gazî dikin. Bi 150 şagirtên pîroz derdikeve. Rêûresmên agir, av, dua û şaxên barsomê bi têkbirina dijberên şeytanî re tên. Beşa 9an rola wî ya rûhanî ji nûbûna dawî ya Soshyos cuda dike. [4] Rêza bûyeran ji tenê şerekî dawî hûrtir e. Kangdez beşeke çîroka pîroz e, ne cihê kolandineke bi teqez naskirî.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Ferdowsi, Shahnameh, Rostam and Esfandiyar, section 13: Persian verse, Peshotan’s counsel and Esfandiyar’s response. Ganjoor text.
  2. Ferdowsi, Shahnameh, Rostam and Esfandiyar, section 30: Persian verse, funeral and Peshotan’s accusations at court. Ganjoor text.
  3. Denkard 7.5.12, translated by E. W. West; digital edition by Joseph H. Peterson, Avesta—Zoroastrian Archives.
  4. Zand ī Wahman Yasn, chapters 7–9 in B. T. Anklesaria’s 1957 translation; digital edition by Joseph H. Peterson. Chapter divisions differ from West’s translation.