Hevdîtina Mumehhid elDewle û Basîlê II rêzên împeratorî û rêkkeftina ewlehiyê anî. Dîrokname, kitabe û pere hem kiryara Merwanî hem hêzên newekhev nîşan didin.

Mîrnişîn di sînorekî guherbar de
Mumehhid elDewle Seîd ibn Merwan piştî mirina birayê xwe Ebû Elî di 997 an de ji Meyafarqînê hukum kir. Gotara Faransî ya Enstîtuya Kurdî Brukselê parçeyên girêdayî Îlyasê Nisêbînê yê hemdem dide. Hevdîtin di rêwîtiya Basîlê II bo axa Dawidê Tao yê mirî de ye. [1] Diplomasiya di nav gelek mîran de bû, bi berfirehbûna Bîzansê ve girêdayî.
Çima nêzî 1000 î?
Gotara Brukselê 999 dide, lê Yaz di tevgerên Basîl ên nêzî 1000 î de bicîh dike. [1] [2] Parçeya Îlyas nêzîkbûn, pêşwazî, rêz û paşê aştiya sînorê dide. [1] Berawird dîrokeke nêzîk destûr dide, ne veguhastina çîrokê bo peymaneke îmzekirî bi bendên ku li vir nayên pêşkêşkirin.
Rêz û soza alîkariyê
Yaz magistros û sernavekî Duke of the East hatiye wergerandin dide, bi soza alîkariya leşkerên Ermenistan û Taronê di êrîşê de. [2] Nasîn û parastinê piştrast dike; ne bi xwe fermandariya hemû leşkerên rojhilatê, ittîfaqa yekem Xiristiyan–Misilman an erkên bi temamî hevber. Rêza qesr, sernav û tedbîr cuda bên lêkolîn.
Hêza newekhev
Yaz rêkkeftinê bersiva hêza mezin a Basîl dinirxîne; ewlehiya bakur ji şerekî biha baştir bû. [2] Kiryara siyasî wekheviya hêzê naxwaze. Mîr dikaribû parastinê bixwaze û li herêmê hukum bike. Delîl ji bijartina tenê serxwebûna tevahî an nebûna hukumeta Kurdî dewlemendtir e.
Kitabe çi zêde dike?
Wêneya Bell S_102 nivîsa Erebî li bircê nîşan dide; katalog Meyafarqîn, Seîd,391 H û Gulana 1911 an dide. [3] Veguheztina Yaz emir û pereyên xwe ji bo karê avahiyê qeyd dike. [2] Kareke patrontiyê ya cuda ye. Nêzîkiya dîrokê îspat nake ku Bîzans pereya dîwarê da an kitabe bendên peymanê ye.
Pere û sînorên ewlehiyê
Heidemann dirhemeke Meyafarqîn a 401 H bi navê Şerwîn ibn Mihemed,ku di 1010 an de Mumehhid hilweşand,nas dike. Pere xelîfe Qadir û Bûyîd Beha elDewle jî nas dike. Lêkolîn çîrokên darbeyê û cihgirtiya nakok a Ebû Nesr Ehmed berawird dike. [4] Pere erkên çendqat nîşan dide; rêza împeratorî şerê hundirîn rakirî nîne. Xanedana Kurdî di nav gelek têkiliyan de ewlehî û nasîn digeriya, bê pêdiviya peymana parastinê ya dewletên nûjen ên wekhev.
Çavkanî û xwendina zêdetir
- Kurdish Institute of Brussels, La dynastie kurde des Merwanides (983–1085); French narrative and reproduced extracts attributed to Elias of Nisibis, especially the encounter with Basil II.
- Arafat Yaz, Mervânî Hükümdarı Mümehhidüddevle Ebu Mansûr Said, Şarkiyat 12/3 (2020), pp. 536–558, especially 538, 546–547 and 553. DOI: 10.26791/sarkiat.739809.
- Gertrude Bell, S_102, May 1911, Newcastle University Library archive; original catalogue description and public-domain photograph reproduced on Wikimedia Commons.
- Stefan Heidemann, A New Ruler of the Marwanid Emirate in 401/1010—and Further Considerations on the Legitimizing Power of Regicide, ARAM 9–10 (1997–98), pp. 599–615, especially 599–603.