Silêman Xanê Erdelan walîyekî Kurd ê sedsala 17an bû ku Seneyê kir navenda hikûmeta Erdelan. Keleh, tax û bazar beşên vê guherînê bûn.

Firoşkarên qumaşê li kêleka qumaşên rengîn di kolaneke siya bazara Seneyê de rûniştine
Qumaş li bazara Seneyê; Mehrnaz Shapouri, 20 Kanûna 2014an. Jiyana bazirganiya nû ya bajarê têkildarî Silêman Xan. © Mehrnaz Shapouri · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Desthilata sînorê

Oberling Erdelanê di bin Sefewiyan de wek eyaleteke sînorî ya nîv-xweser vedibêje. Walî hêza xanedana herêmî bi naskirina derbarê re digihandin. Navend carinan kesekî ji derve disepand. [1]

Navendeke nû

Esmaeilpour Ghoochani fermana Silêman a çêkirina keleha li ser girekî stratejîk dide sala 1046ê koçî, ango 1636–37. Navenda berê Hesenabad bi qasî deh kîlometre dûr bû. Şopên rûniştina kevntir dibêjin ku damezrandina siyasî û rûniştina yekem cihê ne. Heşt tax li dora kelehê mezin bûn, di nav wan de Miyan Qel‘eh, Çarbagh, Pîr Omer û Qetarçiyan. Av ji Abidarê bi kanî û qenatan dihat. [2]

Bajar û bazar

Alizadeh damezrandinê dide 1639an û girîngiya siyasî wek hêza pêşketinê dibîne. Ew navenda desthilatê ya li girê bi avahiya bajarekî firehtir ve girêdide. Her du lêkolîn guherînê di salên 1630an de datînin. [3] Visit Iran bazarê dide 1046ê û Silêman; kolanên destpêka Pehlewî ew parçe kirin: Asef û Senendecî. Dîmena îro guherînên paşê jî digire. [4]

Sînorên hêzê

Li gor Calmard walîyên Erdelan sînorê Osmanî diparastin û ji bo Sefewiyan leşkerên herêmî dabîn dikirin. [5] Oberling dawiya statûya taybet dide 1867–68, bi tayînkirina Ferhad Mîrza. [1] Hemû avahiyên paşê nayên girêdan bi Silêman bixwe.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Pierre Oberling, Banī Ardalān, Encyclopaedia Iranica III/7, 1988, pp. 693–694.
  2. Iraj Esmaeilpour Ghoochani, Bābā Āb Dād: The Phenomenology of Sainthood in the Culture of Dreams in Kurdistan, doctoral dissertation, Ludwig-Maximilians-Universität München, 2017, pp. 146–147.
  3. Hooshmand Alizadeh, Monitoring the Character of Place in the Historical Site of Sanandaj, Iran, Journal of Asian Architecture and Building Engineering 7/2, 2008, especially p. 203. DOI: 10.3130/jaabe.7.201.
  4. Visit Iran, Sanandaj Bazaar: official tourism account of the bazaar’s foundation and later division.
  5. Jean Calmard, Kermanshah iv. History to 1953, Encyclopaedia Iranica XVI/3, 2017, pp. 319–324; Safavid frontier administration.