عملیاتِ سافاری
عملیاتِ اطلاعاتیِ چندملیتیِ 1999 که عبدالله اوجالان، بنیان‌گذارِ پ‌ک‌ک، را به دام انداخت و به تعقیب‌وگریزی جهانی و 130روزه پایان داد.
📊 ابعادِ تعقیب‌وگریز
برای درکِ چگونگیِ دستگیریِ عبدالله اوجالان، باید ابعادِ عظیمِ عملیات را شناخت. اوجالان پس از آنکه بر اثرِ تهدیدهای نظامیِ ترکیه، پناهگاهِ امنِ خود را در سوریه از دست داد، به خبرسازترین فردِ فراریِ جهان بدل شد و بحرانی گسترده در عرصهٔ دیپلماسی و اطلاعات در سراسرِ اروپا و آفریقا برانگیخت.
⏳ گریز: گاه‌شمارِ هدفی در تنگنا
گاه‌شمارِ زیر، جابه‌جایی‌های اوجالان را نشان می‌دهد که هرچه بیشتر رنگِ استیصال می‌گرفت. با افزایشِ فشارِ بین‌المللی به رهبریِ ایالاتِ متحده که به نمایندگی از ترکیه، متحدِ خود در ناتو، عمل می‌کرد، پناهگاه‌های امن به‌سرعت از میان می‌رفتند.
9 اکتبرِ 1998
اخراج از سوریه
ترکیه نیروهایش را در مرزِ سوریه متمرکز می‌کند و تهدید می‌کند که اگر دمشق به پناه‌دادن به اوجالان پایان ندهد، حمله خواهد کرد.
12 نوامبرِ 1998
بحرانِ ایتالیا
او به رم می‌رسد. ایتالیا به‌سببِ وجودِ مجازاتِ اعدام در ترکیه از استردادِ او خودداری می‌کند، اما فشارِ شدیدِ آمریکا ایتالیا را وامی‌دارد که از او بخواهد کشور را ترک کند.
29 ژانویهٔ 1999
انتقالِ مخفیانه به یونان
پس از آنکه روسیه بارِ دیگر او را نمی‌پذیرد، هوادارانِ یونانی مخفیانه وی را به آتن می‌رسانند. دولتِ یونان از احتمالِ جنگ با ترکیه دچارِ هراس می‌شود.
2 - 15 فوریهٔ 1999
دامِ نایروبی
سرویسِ اطلاعاتیِ یونان او را به سفارتِ این کشور در کنیا منتقل می‌کند. دستگاه‌های اطلاعاتیِ غرب، سیگنال‌های تلفنِ همراهش را رهگیری می‌کنند. مقام‌های کنیا او را به خروج وامی‌دارند.
🖥 شبکهٔ اطلاعاتی
دستگیریِ او صرفاً پیروزی‌ای برای ترکیه نبود؛ بلکه حاصلِ هماهنگیِ بسیار گسترده‌ای در عرصهٔ ژئوپلیتیک بود. نمودارِ زیر، میزانِ برآوردیِ تأثیرِ عملیاتیِ بازیگرانِ اصلیِ ملی را نشان می‌دهد که در منزوی‌کردن و دستگیریِ هدف نقش داشتند.
ترکیه: انتقالِ فیزیکیِ او را با مأمورانِ میت و با هواپیمایی با پوششِ استتاری اجرا کرد.
آمریکا: بر کشورهای میزبان فشارِ دیپلماتیک وارد کرد و اطلاعاتِ حیاتیِ حاصل از رهگیریِ سیگنال‌ها را فراهم آورد.
اسرائیل: ادعا می‌شود که امکاناتِ پیشرفتهٔ ردیابیِ تلفنِ همراه را فراهم کرده بود؛ ادعایی که به‌شدت محلِ مناقشه است.
یونان و کنیا: میزبانانِ تدارکاتی‌ای که زیرِ تهدیدِ پیامدهای ژئوپلیتیکی، به همکاری وادار شدند.
🕵 نظریهٔ موساد: چرا اسرائیل؟
یکی از ماندگارترین مناقشه‌های این عملیات، نقشِ ادعاییِ موسادِ اسرائیل است. بلافاصله پس از دستگیری، اعتراض‌های کردها در سراسرِ اروپا به‌شکلی خشونت‌آمیز سفارت‌های اسرائیل را هدف گرفت. اما چرا پای اسرائیل به میان آمد؟
ائتلافِ ژئوپلیتیکی: در اواخرِ دههٔ 1990، ترکیه و اسرائیل از همکاریِ نظامی و اطلاعاتیِ بی‌سابقه‌ای برخوردار بودند. آن‌ها دشمنانِ منطقه‌ایِ مشترکی داشتند؛ به‌ویژه سوریه که در گذشته هم به پ‌ک‌ک و هم به گروه‌های مسلحِ ضدِ اسرائیل پناه داده بود.
تواناییِ فنی: اوجالان هنگامِ انتقال به کنیا، چند اشتباهِ حساس مرتکب شد؛ از جمله استفاده از تلفنِ همراهِ رمزگذاری‌نشده. تحلیلگرانِ اطلاعاتی این نظریه را مطرح می‌کنند که موساد، با برخورداری از توانِ بسیار پیشرفتهٔ اطلاعاتِ سیگنالی (سیگینت) در شرقِ آفریقا، این تماس‌ها را شنود کرده است.
تکذیب‌ها: اسرائیل برای جلوگیری از حملاتِ تروریستیِ تلافی‌جویانهٔ هوادارانِ کرد، دخالتِ خود را قویاً تکذیب کرد. با این حال، احتمالاً روندِ عملیاتی شاملِ انتقالِ اطلاعاتِ غیرفعال از اسرائیل به سیا و سپس انتقالِ اطلاعاتِ قابلِ استفاده در عملیات از سیا به ترکیه بوده است.
طراحیِ اینفوگرافیک و مصورسازیِ داده‌ها
تحلیل بر پایهٔ سوابقِ عمومیِ تاریخِ اطلاعاتِ مربوط به عملیاتِ 1999.