Kürt tarihi yazıları
Kürt Tarihinin Önemli İsimleri kategorisindeki makaleler.
546 makale Türkçe olarak sunuluyor.
1895–1951 yılları arasında yaşayan Gulam Rıza Reşid Yasemi, bir Kürt araştırmacı, şair ve tarihçiydi. Kürt halkının Farsça yazılmış ilk modern akademik tarihi olan Kord va Peyvastegi-ye Nezhadi va Tarikhi-ye U adlı eseri kaleme aldı.
Makaleyi oku Kürt bilgin ve prens Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), 1932’de Latin temelli Kürt (Kurmanci) alfabesini oluşturdu ve modern Kürt yazılı kültürünün temel taşlarından Hawar dergisini kurdu.
Makaleyi oku 19. yüzyılda yaşamış Diyarbakırlı Kürt kadın savaşçı ve askerî lider Kara Fatma Hanım, Kırım Savaşı’nda (1853-1856) Kürt düzensiz birliklerine komuta etti ve Osmanlı askerî nişanlarını kazandı.
Makaleyi oku 1892-1976 yılları arasında yaşayan İhsan Nuri, Ağrı Dağı’nın yamaçlarında yürütülen, Şeyh Said ayaklanması ile modern çağ arasında Türkiye’deki en büyük Kürt ayaklanması olan Ağrı İsyanı’na (1927-1930) önderlik eden Kürt generaldi.
Makaleyi oku Hapsa Han (1891-?), 20. yüzyıl başlarında yaşamış bir Kürt kadın aşiret lideriydi. Geleneksel Kürt aşiret toplumunda siyasi ve askerî otorite sahibi olan az sayıdaki kadınlardan biriydi.
Makaleyi oku 1891–1984 yılları arasında yaşayan Tevfik Vehbi, Süleymaniyeli bir Kürt dilbilimci, şair ve diplomattı. İlk sistematik Kürtçe sözlüklerden birini derledi ve uzun kariyeri boyunca Kürt dilini savundu.
Makaleyi oku 1891–1974 yılları arasında yaşayan Ekrem Cemilpaşa, İstanbul’da Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti’nin kurucularından olan bir Kürt aydınıydı. Osmanlı döneminde Kürtlerin kültürel haklarını savunan ilk isimlerdendi.
Makaleyi oku Bekir Sıdkı (1890-1937), Irak ordusundaki Kürt generaldi. 1936’da Arap dünyasının ilk askerî darbesini yaparak 1937’deki suikastından önce kısa süre Irak’ın en güçlü kişisi oldu.
Makaleyi oku Simko Şikak (1887-1930), 1920’lerde Kuzeybatı İran’da fiilen özerk bir Kürt bölgesi kuran, İranlı bir generale suikast düzenleyen ve hem İran hem de Osmanlı gücüne direnen Kürt aşiret lideriydi.
Makaleyi oku Şeyh Ubeydullah Nehri (1883’te öldü), 1880’de modern çağın ilk büyük Kürt ayaklanmasına öncülük etti. 10.000 savaşçıyla İran’a geçti ve Osmanlı baskısından önce kısa süreliğine önemli toprakları kontrol etti.
Makaleyi oku Süreyya Bedir Han (1883-1938), 1898’de ilk Kürt gazetesi Kurdistan’ı kuran ve ilk Kürt milliyetçiliğinin önde gelen isimlerinden biri olan Kürt prensi ve Kürt gazeteciliği öncüsüydü.
Makaleyi oku İshak Sükuti (1868-1902), Osmanlı İmparatorluğu’nu dönüştürecek Jön Türk örgütü İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni (İTC) birlikte kuran Kürt hekim ve devrimciydi.
Makaleyi oku Şerif Paşa (1865-1951), 1919 Paris Barış Konferansı’nda Kürt ulusal özlemlerini temsil eden ve I. Dünya Savaşı sonrasında Kürtlerin kendi kaderini tayini için müzakere yürüten Kürt Osmanlı diplomatıydı.
Makaleyi oku 1869-1930 yılları arasında yaşayan Mevlanzade Rıfat Bey, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarını ve Jön Türk dönemini belgeleyen gazeteler ve hatıratlar yayımlamış Kürt gazeteci ve Osmanlı aydınıydı.
Makaleyi oku
Abdülhakim Arvasi (1865-1943), geleneksel İslam öğretileriyle Türkiye’de Kemalist sekülerleşmenin en önde gelen dinî muhaliflerinden biri olmuş Kürt Nakşibendi Sufi âlimiydi.
Makaleyi oku
Abdullah Paşa Bacalan, Osmanlı Kürdistanı’nın Süleymaniye bölgesindeki önemli Kürt aşiretlerinden biri olan Bacalan aşiret konfederasyonunun 18. yüzyıldaki Kürt lideriydi.
Makaleyi oku
İbrahim Paşa el-Dalati, erken modern dönemde Osmanlı idari sisteminde görev yapan Kürt paşalar geleneğinin bir parçası olan, 18. yüzyılda yaşamış bir Kürt Osmanlı valisiydi.
Makaleyi oku
Haydar Han Zengene, 18. yüzyılda Zengene aşiret konfederasyonundan öne çıkan bir Kürt şahsiyetti. Safevi İranı’nı şekillendiren dikkat çekici Zengene siyasi hanedanının son kuşağındandı.
Makaleyi oku Osman Siraceddin Nakşibendi (1781-1867), tarikatı Güney Kürdistan’da kuşaklar boyunca dinî ve siyasi yaşamı şekillendiren Berzenci ailesinden bir Kürt Nakşibendi Sufi ustasıydı.
Makaleyi oku Şehrezorlu Kürt mutasavvıf Hâlid-i Şehrezorî (1779–1827), Nakşibendiliğin Hâlidiyye kolunu kurdu. Bu kol, Osmanlı İmparatorluğu’nun baskın tasavvuf tarikatı oldu ve bugün dünya çapında etkili kalmayı sürdürüyor.
Makaleyi oku Süleyman el-Halebî (1777–1800), 1800’de Mısır’da Fransız General Jean-Baptiste Kléber’i öldürerek Napolyon işgaline karşı direnişin simgesi hâline gelen Halepli bir Kürt öğrenciydi.
Makaleyi oku
Allahkulu Han Zengene, Batı İran’ın Safevi ve Safevi sonrası tarihini şekillendiren dikkate değer siyasi hanedanın parçası olan Zengene aşiret konfederasyonundan bir Kürt ileri geleniydi.
Makaleyi oku
Hulam Rada Han Arkavazi (1765-?), Arkavaz bölgesinden bir Kürt ileri geleniydi; 18. yüzyıl sonlarının Osmanlı-İran döneminin tanınmış Kürtleri arasında sayılır.
Makaleyi oku El-Berzencî, üyeleri İslam edebiyatının önemli eserlerini üreten, Kürdistan’ın en seçkin din bilginleri ailelerinden Berzenci ailesinden 18. yüzyıl Kürt İslam bilginiydi.
Makaleyi oku