شیخ احمد بارزانی (درگذشتهٔ ۱۹۶۹) جامعهٔ بارزان را در دوره‌های شورش و زندان رهبری کرد. سرگذشت او با تبعید مصطفی در شوروی تفاوت دارد.

تصویر آرشیوی احمد بارزانی با دستار نقش‌دار، سبیل و کت سنتی
عکس بی‌تاریخی که مرکز آرشیو ژین آن را احمد بارزانی در اسکی‌شهر معرفی می‌کند؛ برش کورمانبک. Zheen Archive Center / Wikimedia Commons; crop by Kurmanbek · CC BY-SA 4.0.

هویت و سال تولد نامطمئن

احمد پس از اعدام برادر بزرگ‌ترش عبدالسلام دوم، رهبری دینی بارزان را بر عهده گرفت. از مصطفی بزرگ‌تر بود، اما نباید بی‌قید بزرگ‌ترین برادر خوانده شود. بهن ۱۸۸۹ را با علامت سؤال می‌آورد؛ پژوهش اسماعیل ۱۸۹۶ یا ۱۸۹۷ را بررسی می‌کند. تاریخ دقیق تولد قطعی نیست. او در ۱۹۶۹ درگذشت. [1] [2]

شورش و آوارگی

شبکه‌های نقشبندی، اتحادها و رقابت‌های محلی اقتدار او را شکل دادند. گسترش کنترل پادشاهی عراق با پشتیبانی بریتانیا به درگیری مسلحانه انجامید. جواد عملیات ارتش و RAF و پناه بردن احمد به مرز ترکیه در ژوئن ۱۹۳۲ را شرح می‌دهد. پس از مدتی در ترکیه، با محدودیت به عراق بازگشت؛ منابع دربارهٔ زمان‌بندی دقیق تفاوت دارند. [1] [2] [3]

گزارش‌های دینی مورد اختلاف

بهن ادعاهای حلول الهی را نقل می‌کند. اسماعیل این اتهام‌ها را در نوشته‌های دیپلمات‌ها و شرق‌شناسان بررسی و بر نقش افسران بریتانیایی و شیوخ رقیب در روایت‌های خصمانه تأکید می‌کند. این گفته‌ها باید به گویندگانشان نسبت داده شوند، نه اینکه اثبات کرامت یا هر عمل ادعاشده تلقی شوند. [1] [2]

دو مسیر در ۱۹۴۷

پس از سقوط جمهوری مهاباد، احمد و پیروانش در عراق زندانی شدند. مصطفی با گروهی مسلح در ۱۹۴۷ به شوروی رسید. گفتهٔ قبلی دربارهٔ همراهی احمد با او نادرست بود. جواد آزادی احمد پس از سقوط سلطنت در ژوئیهٔ ۱۹۵۸ را ثبت می‌کند. [3]

تصویر و حافظه

آرشیو ژین تصویر را به اسکی‌شهر نسبت می‌دهد، بی‌آنکه تاریخ عکاسی بدهد. عکس به‌تنهایی زمان و شرایط تبعید را ثابت نمی‌کند. دو نمایهٔ همپوشان در این مقاله ادغام شده‌اند و نشانی قبلی هدایت می‌شود. [4]

منابع و مطالعه بیشتر

  1. Wolfgang Behn, “Bārzānī”, Encyclopaedia Iranica III/8 (1988), pp. 840–841, online update 2016.
  2. Farsat M. Ismail, “Sheikh Ahmed Barany in the writings of diplomats and Orientalists” [Arabic], Humanities Journal of University of Zakho 7/4 (2019), pp. 473–482. DOI: 10.26436/hjuoz.2019.7.4.558.
  3. Sa‘ad Jawad, Iraq & the Kurdish Question 1958–1970 (Ithaca Press, 1981), especially pp. 11–12, 22 and 38; scan held by the Kurdish Institute of Paris.
  4. Zheen Archive Center, Ahmed Barzani at Eskişehir, undated photograph; Wikimedia Commons record and crop by Kurmanbek, CC BY-SA 4.0.