دفاع از حقوق کردها در سوریه و عراق باید بر امنیت، آزادی سیاسی و کرامت مردم استوار باشد. همین معیار باید دربارهٔ آشوریها و دیگر جوامع نیز برقرار بماند. اختلاف بر سر ادارهٔ محلی، نقش نیروهای مسلح یا آیندهٔ سرزمینها را میتوان صریح و حتی تند نقد کرد؛ اما نسبت دادن رفتار یک حزب، فرمانده یا نویسنده به تمام یک قوم، امکان داوری دقیق را از میان میبرد. دیدگاه این مقاله آن است که همبستگی با مردم کرد زمانی استوارتر میشود که حقوق همسایگان آنان نیز به رسمیت شناخته شود.
عفرین؛ نقد مسئولان مشخص، حمایت از غیرنظامیان
دیدهبان حقوق بشر در گزارش ۱۴ ژوئن ۲۰۱۸ خود، تصرف، غارت و تخریب اموال غیرنظامیان کرد در عفرین را به گروههای مسلح ارتش آزاد سوریه، مورد حمایت ترکیه، نسبت داد. این سازمان برای بررسی دو پرونده با مالکان آواره مصاحبه کرد و تصاویر املاک را بررسی کرد. نام دو گروه احرار الشرقیه و جیش الشرقیه در این بررسی آمده است. گزارش همچنین از تکذیب مسئولیت توسط احرار الشرقیه و اعلام بازداشت چند مظنون خبر میدهد. این یافتهها به همان رویدادها و عاملان بررسیشده مربوط است. گزارش دیدهبان حقوق بشر دربارهٔ اموال غیرنظامیان در عفرین.
از منظر دفاع از حقوق کردها، پرسشهای اصلی باید دربارهٔ بازگرداندن اموال، رسیدگی به شکایتها و پاسخگویی مسئولان باشد. هویت قومی یک شاهد یا منتقد، جای سند را نمیگیرد. همچنین مخالفت یک فرد با یک سازمان کردی، بهخودیخود دلیل حمایت او از آزار غیرنظامیان نیست. نقد مواضعی که حقوق کردها را نادیده میگیرند باید عبارت و زمینهٔ همان موضع را روشن کند و امکان پاسخ را نیز فراهم آورد. تعمیم اتهام به آشوریها، توجه را از مسئولیت عاملان مشخص منحرف میکند.
عراق؛ پاسخگویی بخشی از دفاع از خودگردانی است
گزارش نوامبر ۲۰۰۹ دیدهبان حقوق بشر دربارهٔ مناطق مورد مناقشهٔ نینوا، فشار بر اقلیتها برای اعلام وفاداری سیاسی و موارد بازداشت خودسرانه و ارعاب توسط مقامهای کرد را مستند کرد. این سازمان در بررسی قتل مسیحیان موصل در سال ۲۰۰۸، شواهدی از دخالت مستقیم کردها نیافت. کنار هم خواندن این دو یافته ضروری است: مستندات نقض حقوق باید بررسی شود و اتهامی فراتر از شواهد نیز نباید پذیرفته شود. این گزارش تاریخی را نمیتوان شرح خودکار وضعیت امروز دانست. گزارش «بر زمین آسیبپذیر»، دیدهبان حقوق بشر.
برای مدافعان خودگردانی کردستان، پذیرش بررسی مستقل رفتار مقامها میتواند بخشی از تقویت اعتبار نهادهای منتخب باشد. شهروند آشوری باید بتواند دربارهٔ مالکیت، مدرسه، زبان یا عملکرد نیروهای امنیتی شکایت کند، بیآنکه از او انتظار رود از هویت خود فاصله بگیرد. همین آزادی باید برای شهروند کرد در برابر هر مرجع محلی یا مرکزی برقرار باشد. نقد یک اداره، نفی حقوق مردم تحت ادارهٔ آن نیست؛ مسئولان نیز نباید پشت نام یک جامعه از پاسخگویی معاف شوند.
هویت، حق انتخاب و مشارکت
اعلامیهٔ ۱۹۹۲ سازمان ملل دربارهٔ حقوق افراد متعلق به اقلیتهای ملی یا قومی، دینی و زبانی، بر حفاظت از هویت آنان و برخورداری آزادانه از فرهنگ، دین و زبان تأکید میکند. این اعلامیه همچنین مشارکت مؤثر و روابط آزاد و مسالمتآمیز میان افراد اقلیتها را به رسمیت میشناسد. مطابق توضیح کتابخانهٔ حقوق بینالملل سازمان ملل، این سند بهخودیخود الزامآور نیست، اما چارچوبی برای توجه به حقوق اقلیتها فراهم میکند. اعلامیهٔ حقوق اقلیتها و توضیح سازمان ملل.
بر این مبنا، بحث سیاسی نباید به مسابقهای برای اثبات اصالت یا بیاعتبار کردن تبار دیگران تبدیل شود. هیچ شهروندی برای برخورداری از امنیت و حق مشارکت نباید ناچار به پذیرش روایت تاریخی رقیب باشد. پژوهش دربارهٔ گذشته جای خود را دارد، اما حقوق امروز انسانها را نمیتوان به نتیجهٔ آن مشروط کرد. مطالبهٔ حفظ زبان کردی با مطالبهٔ حفظ زبان و فرهنگ آشوری ناسازگار نیست. یک سیاست منصفانه باید به هر دو مجال حضور و انتخاب بدهد.
در پوشش رسانهای نیز باید میان خبر مستند، ادعای منتسب و نظر نویسنده تمایز روشن باشد. تصویر بدون منشأ قابل بررسی، حساب کاربری ناشناس یا نقلقول بریده از زمینه، مبنای کافی برای نسبت دادن خشونت به یک جامعه نیست. پیشنهاد عملی این مقاله، تمرکز بر نام نهاد تصمیمگیر، زمان رویداد، مدارک قابل ارزیابی و حق پاسخ است. دربارهٔ آیندهٔ روابط کردها و آشوریها، معیار مطلوب باید زندگی امن، دسترسی برابر به خدمات و امکان مخالفت مسالمتآمیز برای همه باشد.
یادداشت تحریریه: این نسخه با استفاده از منابع پیوندشده بازنویسی شده است. نقدهای سیاسی به ادعاهای مشخص و مستند محدود شده و تعمیمهای قومی، اتهامهای تأییدنشده و تصاویر فاقد راستیآزمایی حذف شدهاند.