Hasankeyf behield een Ayyubidisch vorstendom na het verlies van Egypte en Syrië; de val daarvan verschilt van later lokaal familiebestuur.

Gewelfde gebedsruimte van Er-Rizk met turquoise onderwanden, tapijten, houten preekstoel en plafondventilatoren
Interieur van Er-Rizk. Foto: Dosseman,20 september 2005, CC BY-SA 4.0. Vóór de verplaatsingswerken; moderne verf en inrichting zijn zichtbaar. [6] Photo: Dosseman / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Een overgenomen stad

Hasankeyf, Hisn Kayfa, beheerste een Tigrisovergang. De Artuqiden hadden stad en grote brug vóór de Ayyubiden ontwikkeld. Oğuzoğlu beschrijft al-Kamils verovering in 1232 en overdracht aan zoon al-Salih. [1] De nieuwe machthebbers erfden een bestaand stadscentrum; niet elk monument was hun opdracht.

Vorstendom en grootmachten

Baluken onderzoekt het vorstendom over 1232–1462. Het omvatte Siirt, Erzen en Hazzo, stond aanvankelijk onder Ilkhanidische invloed en onderhield banden met Egyptes Mamlukken. Munten met heersersnamen drukten dynastieke legitimiteit uit. [2] Erfelijk lokaal bestuur kon met een hogere regionale macht samengaan.

Twee verschillende eindpunten

Baluken legt het einde bij Uzun Hasans verovering in 1462. [2] Oğuzoğlu behandelt Melik Halil in de Safavidische periode. [1] Çelik volgt de opvolgingsstrijd en Melik Süleymans overdracht van de sleutels van Hasankeyf, Siirt en bijbehorende vestingen aan Hüsrev Pasja in 1524(p.32). [3] De data betreffen verschillende gebeurtenissen, geen onafgebroken onafhankelijkheid.

Boeken en afschriften

Balukens onderzoek uit 2025 reconstrueert al-Adil Suleymans bibliotheek via handschriften en eigendomsnotities. Aankopen, kopiëren en betaald personeel hoorden erbij. Suleyman kopieerde in 1387 zelf Ibn Shaddads historische geografie; het manuscript heet nu Bodleian Marsh 333. Ook literatuur, ethiek en geneeskunde waren vertegenwoordigd. [4] Geleerde patronage vergde concreet vakwerk.

Gebouwen en stichtingen

Er-Rizks minaretinscriptie noemt Sultan Suleyman en 1409. Stichtingen bekostigden brug- en vestingonderhoud, onderwijs en hulp aan armen en gevangenen. [1] Zeynel Beys graf hoort bij de Aq Qoyunlu, niet bij Ayyubidische opdrachten. Sevgi en Yılmaz onderscheiden de bouwfasen. [5]

Na de verplaatsing

Het onderzoek onderscheidt bescherming ter plaatse, demontage en herbouw, bloktransport en verplaatsing van hele structuren. Er-Rizks minaret werd gedemonteerd en herbouwd; andere delen verhuisden anders. [5] Niet alles werd intact opgetild of geheel overstroomd. De foto uit 2005 toont een vroegere inrichting.

Bronnen en verder lezen

  1. Yusuf Oğuzoğlu, Hasankeyf, TDV İslâm Ansiklopedisi 16 (1997), pp.364–368: conquest, inscriptions and endowments.
  2. Yusuf Baluken, Hasankeyf Eyyûbîleri, doctoral thesis (2016), author’s university abstract:1232–1462, regional reach, coins and external relations.
  3. Abdurrezzak Çelik, Tanzimattan Cumhuriyete Siirt (Siirt,2019), p.32: local succession and surrender of fortresses in 1524.
  4. Yusuf Baluken, Eyyûbîler Devrinde Hükümdar Kütüphaneleri ve Hasankeyf Eyyûbî Hükümdarı el-Melikü’l-Âdil Süleymân’ın Kütüphanesi, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 (2025), pp.120–141, especially 126–131.
  5. Serap Sevgi and Mesut Yılmaz, Hasankeyf’te Baraj Gölü Alanında Kalan Taşınmaz Kültür Varlıklarını Koruma ve Kurtarma (Taşıma) Yaklaşımı ve Metotları, Vakıflar Dergisi 57 (2022), pp.177–202.
  6. Dosseman, Er-Rizk Mosque interior,20 September 2005, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.