Veldwerk volgt verhalen tussen bijeenkomsten, woningen, cassettes en podia.

Vijf oudere mannen met petten of hoofddoeken zitten voor een stenen gebouw op een zwart-witfoto
Dengbêj in Diyarbakır, mei 2015, Nóra Bartóki-Gönczy. Het bestand vermeldt hun rol, niet hun individuele namen. © Nóra Bartóki-Gönczy · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Stem en termen

Dengbêj verbindt deng, stem, met bêj, van het werkwoord ‘zeggen’. Hamelink en Barış onderzoeken dorpsbijeenkomsten, bruiloften en latere stedelijke huizen. Iedere uitvoering heeft publiek en perspectief. Schäfers beschrijft regionale termen: kilam vooral in Serhed; vergelijkbare praktijken elders ook stran, lawje of lawik. Een vaste tegenstelling tussen improvisatie en ritme werkt niet overal. [1] [2]

Concrete verhalen

In Bavê Fexriya wil de Armeense Zêro het lot van haar voortvluchtige geliefde delen. Bişarê Çeto draait om gevangene, vader, vrouw Gulê, schaamte en ontsnapping. Liederen tonen relaties en staatsbeelden; ze zijn niet automatisch één nationalistisch programma of rechtstreekse gerechtelijke verslagen. [1]

Vrouwen en podium

Schäfers onderzocht Van in 2011–2012 en publieke optredens in 2012. Zangeressen beschreven beperkingen. In Istanbul kortten ze kilams in en voegden instrumenten toe voor een onbekend publiek. Het onderzoek vraagt naar voorwaarden van gehoord worden; namen zijn geanonimiseerd behalve bij publiek bekende personen. [3]

Archief en instellingen

Perihan, zoals het artikel haar noemt, bewaart thuis cassettes en organiseert acht gefilmde sessies. Geld, techniek en tijd horen bij archiefwerk. Scalbert-Yücel onderzoekt veranderende steun, onverschilligheid en beperkingen in het Diyarbakır-project. De mannenfoto uit 2015 toont één omgeving binnen deze diverse praktijk, zonder een onveranderde millenniaoude oorsprong te bewijzen. [2] [4] [5]

Bronnen en verder lezen

  1. Wendelmoet Hamelink and Hanifi Barış, “Dengbêjs on Borderlands: Borders and the State as Seen through the Eyes of Kurdish Singer-Poets,” Kurdish Studies 2/1 (2014), pp. 34–60; 2007–2008 fieldwork, terminology and song analyses.
  2. Marlene Schäfers, “Archived Voices, Acoustic Traces, and the Reverberations of Kurdish History in Modern Turkey,” Comparative Studies in Society and History 61/2 (2019), pp. 447–473, especially pp. 452 and 459–463; DOI 10.1017/S0010417519000112.
  3. Marlene Schäfers, “‘It Used to Be Forbidden’: Kurdish Women and the Limits of Gaining Voice,” Journal of Middle East Women’s Studies 14/1 (2018), pp. 3–24; DOI 10.1215/15525864-4296988. Utrecht University repository.
  4. Clémence Scalbert-Yücel, “The Invention of a Tradition: Diyarbakır’s Dengbêj Project,” European Journal of Turkish Studies 10 (2009; online 2010); DOI 10.4000/ejts.4055.
  5. Nóra Bartóki-Gönczy, “Dengbesh men,” Diyarbakır, May 2015; CC BY-SA 4.0 photograph, Wikimedia Commons.