Oudere Avestische formuleringen, Pahlavi-verhalen en verschillende zuiveringsvoorstellingen vragen elk hun context.

Versleten manuscriptblad met afwisselende Avestische en Sanskrietregels, gescheurde randen en aantekeningen bovenaan
Yasna met Neryosanghs Sanskrietvertaling, Columbia X892.5 Av3 N22, folio 4r, publiek domein. Tekstoverlevering, geen voorstelling van de wereldvernieuwing. Columbia University RBML / OPenn · Wikimedia Commons · Public domain.

Begrip en tekstlagen

Frashokereti, Middelperzisch frašegird, is de uiteindelijke vernieuwing van de schepping nadat het kwaad is overwonnen. „Wonderbaarlijk maken” is gangbaar; Hintze wijst op etymologische onzekerheid. De samenstelling staat in de Jongere Avesta, terwijl Yasna 30.9 oudere verwante taal bevat. Yasht 19 noemt de overwinnende redder en leven zonder verval. Niet iedere vroege formulering bevat alle latere details. [1]

Opstanding en verschillende uitkomsten

De Indiase Bundahishn 30 beschrijft herstelde lichamen, herkenning van familie en passage door gesmolten metaal: als warme melk voor rechtvaardigen, pijnlijke zuivering voor anderen. Witte haoma en onsterfelijkheid volgen. [2] Het uitgebreidere Iraanse verhaal wordt als hoofdstuk 34 aangehaald. [3] Nolan bespreekt ook Pahlavi-passages waarin kwade zielen verdwijnen. Zijn eigen filosofische voorstel gaat uitdrukkelijk verder dan de historische bronnen. [3]

Onderscheid bewaren

Shaked onderscheidt individueel zielenoordeel van collectieve wereldvernieuwing. Ook Ahrimans eindtoestand wordt verschillend beschreven; doorslaggevend is dat hij niet meer kan schaden. Religieuze beïnvloeding vereist bewijs van contact en chronologie. [4] Het afgebeelde Yasna-blad toont overlevering en vertaling, niet het opstandingshoofdstuk van de Bundahishn. [5]

Bronnen en verder lezen

  1. Almut Hintze, “Frašō.kərəti,” Encyclopaedia Iranica X/2 (2000; updated 2014), pp. 190–192: terminology, Gathic expressions and Younger Avestan descriptions.
  2. Indian Bundahishn, chapter 30, translated by E. W. West, Pahlavi Texts I, Sacred Books of the East 5 (1880), pp. 120–130: primary narrative of resurrection, purification and renovation.
  3. Daniel Nolan, Zoroastrianism and Contemporary Philosophy (Cambridge University Press, 2025), §§3.2–3.3, DOI 10.1017/9781009555739: divergent accounts and the author’s explicitly modern philosophical proposal.
  4. Shaul Shaked, “Eschatology i. In Zoroastrianism and Zoroastrian Influence,” Encyclopaedia Iranica VIII/6 (1998; updated 2014), pp. 565–569: individual/universal judgment, Ahriman’s fate and debated influence.
  5. Columbia University Rare Book and Manuscript Library, X892.5 Av3 N22, Yasna with Sanskrit translation of Neryosangh, folio 4r. Public-domain digital image via OPenn and Wikimedia Commons.
  6. Columbia University RBML / OPenn, manuscript X892.5 Av3 N22: catalogue date between 1700 and 1896?, folio identification and Public Domain Mark for images; CC0 applies to catalogue metadata.