Mukriyan verbindt een Koerdisch vorstenhuis met wisselende imperiale banden, bouwpatronage en taalkundige overlevering.

Spitse bakstenen bogen en deuren rond de geplaveide binnenplaats van Mahabads Rode Moskee, met bomen in stenen perken
Binnenplaats van de Rode Moskee, gefotografeerd door Houshang tabrizi in april 2009. Houshang tabrizi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Regio en heersers

Mukriyan duidt een historische cultuurregio en het gebied van de Mukri aan. Oberling plaatst de stam ten zuiden van Miandoab en ten westen van de Zarrina. Zijn verslag van Rawlinsons bezoek in 1838 noemt Savojbolagh, nu Mahabad, als hoofdstad van een al grotendeels gevestigde bevolking. Deze gegevens horen bij die periode. [1]

Politieke keuzes

Khalili en Yousefi plaatsen de stichting onder Saif al-Din in de Aq-Qoyunlu-periode. Sarem Beg verzette zich tegen Shah Ismail I en zocht de Ottomanen op. Hun andere studie verbindt Budaq Sultans nabijheid tot Shah Suleiman met architectuur, vrome stichtingen en onderwijs. [2]

Moskee, school en kennis

De Iranology Foundation schrijft de Rode Moskee toe aan Budaq Sultan en noemt 1089 AH, oftewel 1678–79. Hof, studentenvertrekken en inscriptie documenteren een moskee-school. [3] Een Mukri-woordenboek uit 1903 noemt Mirza Abdul Khalegh Ghazi en zijn broer Mirza Mohammed Dschwad Ghazi als plaatselijke samenstellers van Manns opdracht. [4]

Een later politiek hoofdstuk

Qazi Muhammads republiek werd op 22 januari 1946 uitgeroepen. Yassin onderzoekt haar binnen bezetting en internationale rivaliteit. Iraanse troepen hernamen Mahabad in december 1946; de executie volgde op 31 maart 1947. De republiek zette het erfelijke vorstenhuis niet voort. [5]

Bronnen en verder lezen

  1. Pierre Oberling, “Mokri Tribe,” Encyclopaedia Iranica (2000; updated 2012): geography and account of Rawlinson’s 1838 visit.
  2. Siamand Khalili and Osman Yousefi, Sarem Beg and Shah Ismail I, Research Journal of Iran Local Histories 7/13 (2019), pp. 73–92; Osman Yousefi and Siamand Khalili, Budaq Sultan, 5/9 (2017), pp. 213–238. Published abstracts reproduced by Magiran.
  3. Iranology Foundation, West Azerbaijan branch, “Mahabad’s Congregational Mosque: A Safavid Monument,” 13 May 2019: inscription, mosque–school and Budaq Sultan’s endowments.
  4. Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities, Mann/Hadank archive, “Kurdisch-Persisches Wörterbuch im Dialekt von Mukri,” folder 201, catalogue DE-611-HS-1721690.
  5. Borhanedin A. Yassin, Vision or Reality? The Kurds in the Policy of the Great Powers, 1941–1947, Lund University Press (1995), pp. 125–126, 145–147 and 166.