Kürt tarihi yazıları
1586 makale Türkçe olarak sunuluyor.
Heciyê Cindî (1908-1990), Sovyet Kafkasyası’ndan bir Kürt âlimdi; 20. yüzyılda Kürt folklorunun, sözlü edebiyatının ve etnografyasının sistematik incelenmesine ve belgelenmesine öncülük etti.
Makaleyi oku Abdülkadir Zahidi (1907-2005), bir Kürt şahsiyetin en uzun siyasi kariyerlerinden biri boyunca İran Kürdistanı siyasetine katılan İranlı bir Kürt siyasetçiydi; yaşamı neredeyse bir yüzyılı kapsadı.
Makaleyi oku Osman Sabri (1905-1993), 1957’de Suriye’deki ilk örgütlü Kürt siyasi partisi Suriye Kürt Demokrat Partisi’nin ortak kurucularından olan Kürt Suriyeli siyasetçi ve yazardı.
Makaleyi oku Kerim Sencabi (1905-1995), İran Ulusal Cephesi’ni yöneten ve 1979’da kısa süre dışişleri bakanlığı yapan Kürt İranlı siyasetçiydi; İslam Devrimi’nin yönünü protesto ederek istifa etti.
Makaleyi oku Süleymaniyeli Kürt şair Abdullah Goran (1904-1962), serbest nazmı ve modern duyarlılığı getirerek Sorani şiirinde devrim yarattı; modern Kürt şiirinin babası unvanını kazandı.
Makaleyi oku 1903-1986 yılları arasında yaşayan Bedirhan ailesinden Kürt prenses Leyla Bedirhan, Avrupa’da Kürt kültürünün tanınmış dansçısı, sanatçısı ve kültür elçisi, ayrıca Kürt dili araştırmacısı oldu.
Makaleyi oku Cigerxwîn (1903-1984), “kanayan yürek” anlamındaki mahlasıyla, 20. yüzyılın en büyük Kürt milliyetçi şairiydi. Kurmanci dizeleri elli yıl boyunca halkını bilince, özgürlüğe ve onura çağırdı.
Makaleyi oku 1898–1960 yılları arasında yaşayan Refik Hilmi, modern Soranî Kürt şiirine öncülük eden Süleymaniyeli bir Kürt şair, araştırmacı ve siyasi aktivistti. Irak’ta Kürt siyasi bilincinin gelişimine katkıda bulundu.
Makaleyi oku 1897-1949 yılları arasında yaşayan Kürt Suriyeli general Hüsnü ez-Zaim, Mart 1949’da Suriye tarihinin ilk askerî darbesini gerçekleştirdi, cumhurbaşkanı oldu ve yalnızca 137 gün sonra devrilip idam edildi.
Makaleyi oku Ereb Şemo (1897-1978), Sovyetler Birliği’nde Kürtçe edebiyata öncülük eden Kafkasyalı Kürt yazardı. Romanları, oyunları ve öyküleriyle Sovyet Kürtlerine edebî bir ses kazandırdı.
Makaleyi oku Ahmed Barzani (1896-1969), Mustafa Barzani’nin ağabeyi, Irak devletine karşı birçok ayaklanmaya liderlik eden ve takipçileri tarafından dinî bir şahsiyet olarak saygı gören Barzani aşiretinin ruhani lideriydi.
Makaleyi oku Nur Ali İlahi (1895-1974), Kirmanşah’tan Kürt Ehl-i Hak manevi üstadıydı. Kürt mistisizmiyle evrensel maneviyat arasında köprü kuran öğretileriyle tanınan bir Sufi, İslam hukukçusu ve tanbur virtüözüydü.
Makaleyi oku 1895-1978 yılları arasında yaşayan, Celadet Alî Bedirxan’ın kardeşi Kamuran Alî Bedirxan, BBC’de ve Radio Paris’te Orta Doğu’nun dört bir yanındaki Kürtlere ulaşan Kürtçe radyo yayıncılığının kurucu sesi ve Kürt bilgindi.
Makaleyi oku Gulamrıza Reşid Yasemi (1895-1951), Kürt halkının Farsça yazılmış ilk büyük modern tarihi olan Kurd ve Peyvestegi-ye Nejâdi ve Tarihi-ye U’yu yazan İranlı Kürt bilgin ve şairdi.
Makaleyi oku Kürt dilbilimci ve Bedir Han Bey’in torunu Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), 1932’de Kürtçe için Latin temelli Bedirxani alfabesini oluşturdu; bugün de Kurmanci için kullanılan standart yazı sistemidir.
Makaleyi oku Ahmed Barzani (1896-1969), Irak Kürdistanı’nın çalkantılı ilk on yıllarında Barzani aşiretine liderlik eden ve ailenin direnişine yol gösteren Kürt dinî lider ve Mustafa Barzani’nin ağabeyiydi.
Makaleyi oku Nur Ali Elahi (1895-1974), Kirmanşahlı Kürt Yarsan (Ehl-i Hak) manevi ustası ve virtüöz müzisyendi. Tanbur çalışı ve mistik öğretileri, hem Yarsan takipçilerini hem de uluslararası manevi dünyayı etkiledi.
Makaleyi oku Kamuran Alî Bedirxan (1895-1978), Paris Kürt Enstitüsü’nün kuruluşunda yer alan ve on yıllarını Kürt dil haklarını ve kültürel varlığın sürmesini savunmaya adayan Kürt âlim, dilbilimci ve siyasetçiydi.
Makaleyi oku 1895–1951 yılları arasında yaşayan Gulam Rıza Reşid Yasemi, bir Kürt araştırmacı, şair ve tarihçiydi. Kürt halkının Farsça yazılmış ilk modern akademik tarihi olan Kord va Peyvastegi-ye Nezhadi va Tarikhi-ye U adlı eseri kaleme aldı.
Makaleyi oku Kürt bilgin ve prens Celadet Alî Bedirxan (1893-1951), 1932’de Latin temelli Kürt (Kurmanci) alfabesini oluşturdu ve modern Kürt yazılı kültürünün temel taşlarından Hawar dergisini kurdu.
Makaleyi oku 19. yüzyılda yaşamış Diyarbakırlı Kürt kadın savaşçı ve askerî lider Kara Fatma Hanım, Kırım Savaşı’nda (1853-1856) Kürt düzensiz birliklerine komuta etti ve Osmanlı askerî nişanlarını kazandı.
Makaleyi oku 1892-1976 yılları arasında yaşayan İhsan Nuri, Ağrı Dağı’nın yamaçlarında yürütülen, Şeyh Said ayaklanması ile modern çağ arasında Türkiye’deki en büyük Kürt ayaklanması olan Ağrı İsyanı’na (1927-1930) önderlik eden Kürt generaldi.
Makaleyi oku Hapsa Han (1891-?), 20. yüzyıl başlarında yaşamış bir Kürt kadın aşiret lideriydi. Geleneksel Kürt aşiret toplumunda siyasi ve askerî otorite sahibi olan az sayıdaki kadınlardan biriydi.
Makaleyi oku 1891–1984 yılları arasında yaşayan Tevfik Vehbi, Süleymaniyeli bir Kürt dilbilimci, şair ve diplomattı. İlk sistematik Kürtçe sözlüklerden birini derledi ve uzun kariyeri boyunca Kürt dilini savundu.
Makaleyi oku