چاپێکی کۆن ئیمتا بە پاشای گوتی دەناسێنێت؛ ئۆکسفۆرد دەقەکە جیاواز دەخوێنێتەوە. ژیاننامەی ورد و بەرواری ثابت و یەکەم پاشای کورد نەسەلمێنراون.

سەری گورزێکی بەردینی خڕ و ڕوون بە کونێکی گەورەی ناوەڕاست و کەناری شکاو و نووسینی بزمارەیی
گورزی نەزرکراوی لا-ئاراب، پاشایەکی تری گوتی، لە سیپار؛ ئوسامە شەکیر محەمەد ئەمین، ٢٠١٦. نە شتێک یان وێنەی ناسراوی ئیمتایە. © Osama Shukir Muhammed Amin · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0. Existing photograph reused unchanged.

بۆچی گۆڕا؟

ڕاستکردنەوە، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦: دەقی پێشوو ئیمتا بە پاشای دڵنیای نزیکەی ٢١٨٠ پ.ز و خاوەنی بەرنامەی سیاسی و یەکەم پاشای کورد دەناساند. ئەمانە لە بەڵگە زیاتر بوون. یەکەم پرسیار ئەوەیە ئایا پارچەکە ناوی پاشایە؟ جیاوازیی چاپەکان پێش ژیاننامە دەبێت دیار بێت.

جاکۆبسن ١٩٣٩

جاکۆبسن im-ta-a و سێ ساڵی ئیمتا پێش ئینکیشوش دەدات. پەراوێزەکان نیشانەی شکاو و im-bi-a دەکۆڵنەوە. پاشای بێناوی پێشوو بە تۆمارێکی خراپبوو و بە پێشنیازی ئێریدوپیزیر دەخوێنێتەوە. [1] ئەمە ئارگومێنتی دەستکارە؛ تەنانەت ئەو چاپەش ئیمتا ناکاتە یەکەم پاشای بێمەرج. نۆژەنکردنەوەی دەق ژیاننامەی دۆزراو نییە.

خوێندنەوەی ئۆکسفۆرد

ETCSL سەرەتا بە ماوەی بێ پاشای دیار و خۆبەڕێوەبردنی گرووپ دەخوێنێتەوە. جۆرەکان سێ یان پێنج ساڵ دەدەن؛ پاشان ئینکیشوش ناو دەبرێت. تێنووس ni₂-ta-a و لە شایەتێکی تر ni₂-bi-aیە. [2] ئەمە تەنیا ڕێنووسی ناو نییە، تێگەیشتن دەگۆڕێت.

نیبیا ناوی دووەمی دڵنیا نییە

لە ئۆکسفۆرد ni₂-bi-a بەشی دەربڕینی خۆبەڕێوەبردنە، نە پاشای سەربەخۆی سەلمێنراوی نیبیا. [2] بە دوو ناوی هەمان کەس دانان ناکۆکی دەشارێتەوە. چاپ و تێنووس و وەرگێڕان پێکەوە بەراورد بکرێن؛ گۆڕینی ناوی پاشایەتی تۆمار نەکراوە.

جۆری سەرچاوە

ئەشمۆلیەن منشوری قوڕی AN1923.444 نزیکەی ١٨٠٠ پ.ز دەبەروارێنێت. لیست ئەفسانە و میت و زانیاری مێژوویی و گواستنەوەی پاشایەتیی ڕەوا لەنێوان شارەکان تێکەڵ دەکات. [3] بەرواری کۆپی بەرواری ڕووداوی گوتی نییە. ڕیزبەندی پاشا نە نەخشەی سنووری نوێیە نە ژیاننامەی شایەت.

بەروار و کۆی ساڵان

لە ئەم پارچانە ٢١٨٠ پ.ز بۆ دەستپێکی دڵنیا دەرناکەوێت. جاکۆبسن ٩١ ساڵ و٤٠ ڕۆژ دەدات و١٢٤/١٢٥ ساڵ و٤٠ ڕۆژ تاوتوێ دەکات. [1] ئۆکسفۆرد جۆری٢٥ساڵەش دەدات. [2] یەک کۆکردنەوە بە ئیمپراتۆریی بەردەوام و وردزانراو دانان کێشەی دەستنووس دەشارێتەوە.

گوتی و ناسنامەی کوردی

ڤان دێ میرۆپ کۆپیی دواتری کتیبە، ناوی کەسیی کەم بۆ زمانیان، و واتای گۆڕاوی گوتیوم دەخاتەڕوو. ناوەکە هەمیشە هەمان گەل و خاک نییە. [4] گرنگیی زاگرۆس زنجیرەی Guti → Kurti → Kurd یان کوردی‌قسەکردنی ئیمتا ناسەلمێنێت. پەیوەندیی ئێستا لە ڕەچەڵەکی زمانیی سەلمێنراو جیاوازە. نە وێناکردنی دوژمنانە نە ستایش ژیاننامەی ونبوو پڕ ناکەنەوە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Thorkild Jacobsen, The Sumerian King List, Assyriological Studies 11, Oriental Institute, Chicago (1939), pp. 117–121, especially pp. 117–119, notes 285–290 and translation.
  2. Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, University of Oxford, The Sumerian King List, translation and linked composite transliteration, lines 308–334 and final summary.
  3. Ashmolean Museum, Sumerian King List, object AN1923.444: date, physical form and political purpose.
  4. Marc Van De Mieroop, Gutians, Encyclopaedia Iranica XI/4 (2002; updated 2013), pp. 408–410; changing terminology, inscriptions and linguistic limits.
  5. Osama Shukir Muhammed Amin, Votive mace head mentioning La-arab, king of Gutium, from Sippar, photograph of 16 March 2016; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.