تەختی سلێمان نزیک تیکاب لە باکووری ڕۆژاوای ئێران دەریاچەی کانیاو، بینای ئایینیی ساسانی و کۆشکی ئیلخانی دەگرێتەوە. هەڵکۆڵین جیاوازیی چینەکانی ڕوون دەکاتەوە.
دەریاچە و ناو
شوێنەکە نزیکەی ٣٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژهەڵاتی تیکابە. دیتریش هوف تەختەبەردەکە بە ڕسووبی ئاوی گەرمی کانی شیکردنەوە دەکات؛ دەریاچەکە تەنها چاڵی گڕکان نییە. ناوی تەختی سلێمان دواترە؛ شیز و شێوەکانی سۆقورلوق ناوی کۆنترن. [1]
پەرستگای ئاگر
دەق و مۆری قوڕ پەیوەندی بە ئادور گوشنەسپ، ئاگری پیرۆزی پاشا و جەنگاوەران، پشتڕاست دەکەنەوە. هوف پەرستگای سەرەکی لە دووەم جیا دەکاتەوە کە لە حەوشەی پاشاوە دەچوونە ژوورەوە. کاری هەموو ژوورێک ڕوون نییە. [1] یونسکۆ یەکگرتنی بینای شاهانە و ئایینی بە گرنگ دەزانێت. [2]
کۆشکی ئیلخانی
مۆزەخانەی مێترۆپۆلیتن کۆشکی هاوینی ئەباقا بۆ دەوروبەری ١٢٧٠ دادەنێت. کاشی دەرەوە ڕەنگێکی سادەی هەبوو؛ ناوەوە ئەستێرە، خاچ و شێوەی تری هەبوو. بەشێک لە فرێزەکان شاهنامە و دیمەنی ڕاو دەگوازنەوە. قاڵبێکی دۆزراوە بەرهەمهێنان لە شوێنەکە پشتگیری دەکات. [3]
هەڵکۆڵین و پاراستن
گوستاڤیانوم دەستپێکی کاری سویدی-ئەڵمانی-ئێرانی لە ١٩٥٨ دەدات. زەندانی سلێمان، پەرستگا و نیشتەجێبوونی ٨٠٠–٦٠٠ پێش زایین، یەکەم سەرنج بوو؛ سویدییەکان لە ١٩٥٩ لە تەخت بەشدار بوون. کاشی، گۆزە و کانزا لە بەرلین و ئوپسالا پارێزراون. [4] لە ٢٠٠٣ بووە میراتی جیهانی. یونسکۆ باران، پلەی گەرمی و بوومەلەرزە بە مەترسی دەزانێت؛ بەشێک لە دیوار بە بەردی کۆن و تاق بە خشتی نوێ چاک کراون. [2]
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
- Dietrich Huff, Taḵt-e Solaymān, Encyclopaedia Iranica, published 2002, updated 2013.
- UNESCO World Heritage Centre, Takht-e Soleyman: inscription, significance, integrity and authenticity.
- Qamar Adamjee and Stefano Carboni, Takht-i Sulaiman and Tilework in the Ilkhanid Period, Metropolitan Museum of Art, 2003.
- Gustavianum, Uppsala University, Takht-e Soleyman: excavations and historical collections, updated 2024.