ئۆزتورک لە 1950–1960 نوێنەری ئاگریی پارتی دیموکرات بوو. بەڵگە و توێژینەوە سەرۆکایەتیی عەشیرەت و دوورخستنەوە و یادەوەریی ئاگری و زیندانی دوای کودەتا دەبەستنەوە.

وێنەیەکی کۆنی ڕەش‌وسپیی کۆمەڵێک پیاو لە دەرەوە بە جلی سەربازی و کڵاوی پێست و سەرپێچ
وێنەی ئەرشیفی پەیوەندیدار بە ڕاپەڕینی ئاگری. کۆمنز خاڵس ئۆزتورک و ئیحسان نوری و فەرزەندە دەناسێنێت؛ 1927–1930، T.C. و موڵکی گشتی لە تورکیا تۆمار دەکات. سکانەکە بچووکە. Archival photograph · credited T.C. · Wikimedia Commons · Public domain in Turkey per the file’s PD-Turkey notice. Existing archival scan reproduced without creative changes.

ساڵی لەدایکبوونی ناکۆک

سەرۆکی سیپکیی دوتاخ دواتر بوو بە پەرلەمانتاری DP. ژیاننامەی پەرلەمان 1899–1977 و پوختەی کیران 2023 ساڵی 1889 دەدات. [1] [2] ئەمە ناکۆکیی سەرچاوەیە نە هۆی داهێنانی چیرۆکی تۆمارنەکردنی لەدایکبوون. تا بەڵگەی بەهێزتر هەبێت جیاوازییەکە دەبێت دیار بێت.

خێزان و دوورخستنەوە

کیران باوکی عەبدولمەجید بەگ بە فەرماندەی فەوجی حەمیدیە دەناسێنێت. دوورخستنەوە بۆ قەیسەری لە شوباتی 1926 و گەڕانەوەی دوتاخ لە 1928 دەدات، هەرچەند خێزان لە جووڵانەوەی شێخ سەعید بەشدار نەبووە. [2] پێگەی خێزان و ئاوارەکردن بەڵگەی بەشداریی هەموو ناسراوێکی کورد لە هەمان ڕاپەڕین نییە.

یادەوەریی ئاگری

کایا کارتالی سەرۆکی مەزلووم‌دەر لە کۆمیسیۆنی 20 ئابی 2025 بە یادەوەرییەکی لە ئەڵتان تان، ئۆزتورک بە سەرۆکی سیپکی و بەشداری ڕاپەڕینەکانی ئاگری ناساند. [3] تۆماری وێنەکەش بە ئیحسان نوری و فەرزەندەوە دەیبەستێتەوە. [5] ئەمانە ناساندنی دواترن، نە بەڵگەی پلەی ورد، هەموو شاندی گفتوگۆ یان وردەکاریی هەڵهاتنی گواستنەوەی زیندان.

کاری پەرلەمانی دیار

کیران یەکەم هەڵبژاردن بە 14 ئایاری 1950 و خزمەتی خولی IX–XI تا کودەتای 27 ئایاری 1960 دەدات. [2] مێژووی پەرلەمان 28,929 دەنگ لە 1957 و ئەندامێتیی کۆمیتەی حیسابی گشتی Divanı Muhasebat Encümeni تۆمار دەکات. [1] نوێنەرایەتی تەنیا دەسەڵاتی ناوچەیی خێزان نەبوو؛ کاری کۆمیتەشی هەبوو.

زیندان و کۆتایی ژیان

کیران دوای یاسیادا سزای دە ساڵ لە دۆسیەی پێشێلکردنی دەستوور و پاشان زیندانی قەیسەری ڕاپۆرت دەکات. [2] ماوەی سزا بەڵگەی تەواوکردنی دە ساڵ نییە. ژیاننامەی پەرلەمان مردنی 24 ئەیلوولی 1977 و ناشتنی لە گۆڕستانی کاراکووی دوتاخ دەدات؛ قەیسەری بە شوێنی مردن ناسەلمێنێت. [1]

یادەوەری و تۆمار

کیران چاوپێکەوتنی خێزان و عەشیرەت بە یادەوەریی سیاسەتمەدار پێکەوە دەدات. [2] بڵاوکەرەوە بەشی 2024 و سەرچاوەکان و بڕیارەکانی یاسیادا دەناسێنێت. [4] لیستەکە ڕێنیشاندەرە، نە پرۆتۆکۆڵی وشەبەوشەی دادگا. وەڵامی نوکتەئامێز و زمانی بەرگرییەکی دیار پێویستی بە پارچەدەقی بەدواداچوو هەیە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Zühtü Arslan, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XI. Dönem (1957–1960), III, Biographies, TBMM, p. 93; Halis Öztürk entry.
  2. İsmail Kıran, Anılarla Bir Milletvekili: Halis Öztürk, Seventh International Mount Ararat Symposium abstract book, 2023, pp. 80–81; biography and research methods.
  3. TBMM, National Solidarity, Brotherhood and Democracy Commission, 20 August 2025, unreviewed transcript, pp. 40–42; Kaya Kartal’s retrospective account.
  4. Akademisyen publisher record for İsmail Kıran, Anılarla Bir Milletvekili: Halis Öztürk, 2024, pp. 325–338, DOI 10.37609/akya.3100.c10215; metadata and bibliography.
  5. Halis–Ihsan Nuri–Ferzende group photograph, Wikimedia Commons; identification, 1927–30 date range, T.C. credit and PD-Turkey notice; cites Rohat Alakom, 1998, p. 180.