ڕیزبەندییەکی بەسەرچاوە لە سەرکردایەتی و زیندان و نووسین و بانگەکان، بە جیاکردنەوەی بڕیاری دادگا و پێشنیارەکان تا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦.

پۆرترێتی ڕەش‌وسپیی عەبدوڵڵا ئۆجەلان بە سمێڵی ئەستوور و پێکەنین و ڕووخساری پاڵدراو بە دەست
عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە ١٩٩٧، وێنەی Halil Uysal. ئەرشیفی International Initiative؛ Commons مۆڵەتی CC BY-SA 3.0 پشتڕاست دەکاتەوە. [8] Photo: Halil Uysal / International Initiative archive / Wikimedia Commons, 1997; CC BY-SA 3.0.

١٩٧٨–١٩٩٨: PKK و شەڕ

ئۆجەلان سیاسەتمەداری کورد و سەرکردەی دامەزرێنەری PKKە. CRS دامەزراندن لە ١٩٧٨، چوون بۆ سووریا لە ١٩٧٩ و دەستپێکی شۆڕشی چەکداری لە ١٩٨٤ دەدات. ئامانجی سەرەتا دەوڵەتی سەربەخۆی کوردی بە سیاسەتی مارکسیستی‌لینینی بوو. خەڵکی مەدەنی و چەکدار و هێزە ئەمنییەکان کوژران. لە ١٩٩٨ بە گوشاری تورکیا لە سووریا دەرکرا. [1] لیستی بەریتانیا لە ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ PKK بە ڕێکخراوی تیرۆریستی قەدەغەکراو دەناسێنێت. [7]

١٩٩٩–٢٠١٤: دەستگیرکردن و دادگا

بڕیاری ٢٠١٤ دەستگیرکردنی ١٥ی شوباتی ١٩٩٩ لە فڕۆکەیەک لە نایرۆبی و گواستنەوە بۆ ئیمرالی ڕۆژی دواتر تۆمار دەکات. سزای ئیعدام ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٩٩ بوو؛ ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢ گۆڕا بۆ هەتاهەتایی. دادگا بۆ بارودۆخی پێش ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ پێشێلکاریی ماددەی ٣ی دۆزییەوە، نە بۆ ماوەی دواتری پشکنراو. سزای بێ ئەگەری پێداچوونەوەش پێشێلکارییەکی جیا بوو. [2] ئەمە هەموو ساڵانی دواتر ناگرێتەوە.

نووسین و گفتوگۆ

لە کتێبی ٢٠١١دا بەشداریی ئارەزوومەندانە و خۆبەڕێوەبردنی ناوخۆ و فێمێنیزم و ژینگەپارێزی دەخوازێت و دەوڵەتی جیاوازی کوردی وەک چارەسەر ڕەت دەکاتەوە. [3] ئەمە بەرنامەی خۆیەتی. CRS گفتوگۆی ٢٠١٢ و شکستەکە لەگەڵ توندوتیژیی نوێی ٢٠١٥ دەدات. [1]

٢٠٢٥–٢٠٢٦: بانگ و یاسا

DEM لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥ بانگی کۆنگرە و چەکدانان و هەڵوەشاندنەوەی PKK بڵاو کردەوە؛ دەقەکە بەرواری ٢٥ی شوباتە. تێبینیی کۆتایی سیاسەتی دیموکراتی و چوارچێوەی یاسایی دەخوازێت. [4] پەیامی ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ یەکخستنی دیموکراتی و هاووڵاتیبوونی دەستووری دەخوازێت. [5] سەرۆکی کۆمیتەی وەزیران ٢٣ی حوزەیران نەبوونی میکانیزمی پێداچوونەوەی ڕاگەیاند. [6] پلانی تورکیا لە ٥ی تشرینی یەکەم دەڵێت داواکاران هێشتا سزاکانیان دەبەنەسەر. [9] پێداچوونەوە ئازادکردنی خۆکار نییە.

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Jim Zanotti and Clayton Thomas, Turkey (Türkiye), the PKK, and U.S. Involvement: Chronology, CRS IF11380, 10 January 2025, pp. 1–2; historical chronology.
  2. European Court of Human Rights, Öcalan v. Turkey (no. 2), 18 March 2014, §§ 7–12, 146–149 and 201–207; judgment reproduced by lagen.nu.
  3. Abdullah Öcalan, Democratic Confederalism, first edition, Transmedia / International Initiative (2011), pp. 19–24; author’s political programme.
  4. DEM Party, Call for Peace and Democratic Society, released 27 February 2025; Öcalan’s statement dated 25 February and accompanying note.
  5. DEM Party, Öcalan’s anniversary message, 27 February 2026; political statement conveyed after the delegation’s meeting on 16 February.
  6. PACE verbatim record, 23 June 2026, 12:36:26; Isabelle Berro-Amadeï, chair of the Committee of Ministers, on the Gurban group and sentence review.
  7. UK Home Office, Proscribed terrorist groups or organisations, updated 7 July 2026; PKK entry, proscribed March 2001.
  8. Halil Uysal, Abdullah Öcalan (1997), International Initiative archive; CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, permission confirmed.
  9. Türkiye, Gurban group action plan, 5 October 2026, DH-DD(2026)1272E, §§ 1–4; government submission published by the Council of Europe.