فەزڵی دووەم لە ١٠٦٧–١٠٧٣ گەنجەی بەڕێوە برد؛ دیلی دەسەڵاتی پچڕاند. مێژوونامە و سکەی براکەی جێنشینی ڕوون دەکەنەوە.

تای دەرگای فلزیی زیانلێکەوتووی گەنجه لە گەلاتی، بە ڕیزی بزمار، دوو پێکهاتەی بازنەیی و پانێڵی نووسینی عەرەبی
دەرگا لە گەلاتی، BRUTE، ١٦ی ئابی ٢٠١٠. کتیبەکە ساڵی ١٠٦٣ و شاووری باوکی فەزڵ ناو دەبات؛ کاری فەزڵی دووەم نییە. © BRUTE, 2010 · Wikimedia Commons · CC BY 2.0.

گەنجه و سەلجوقییەکان

فەزڵ لە ١٠٦٧ لە گەنجه جێی باوکی، ئەبولئەسوار شاووری گرتەوە. شەدادییەکان ڕەچەڵەکی کوردییان هەبوو. لقی ئانی ڕیزبەندییەکی مێژوویی جیاوازی هەیە. ئەنوشیروان لە ١٠٤٩ حوکمی کردبوو، نەک ڕکابەری دوای فەزڵ. باج و باڵادەستیی سەلجوقی پێش مەلازگردی ١٠٧١ هەبوون. [1]

دیلی و ڕێککەوتن

مینۆرسکی شکست و کەوتنی فەزڵ بە دەستی ئەغسارتانی کاخێتی باس دەکات. باگراتی چوارەم بەرامبەر دوو قەڵا دیلەکەی وەرگرت و تەسلیمکردنی تفلیسی سەپاند. بارمتە و ناوبژیوانیی ساڤ تەگین بەشێک لە ڕێککەوتن بوون. دەستبەسەرکردنی فەرمانڕەوا دەیتوانی کۆنترۆڵی شارێک بگۆڕێت. [2]

سکەی ئاشۆت

لە دیلییەکەدا ئاشۆتی برای حوکمی کرد. ئەکۆپیان سکەیەکی پێشتر بە هەڵە خوێندراو بە ئاشۆت دەبەستێتەوە؛ ناو و نازناوی لەگەڵ ناوی ئەلپ ئەرسلان هەیە. ئابی ١٠٦٨–نیسانی ١٠٦٩ مەودای پێشنیارکراوە، نەک بەروارێکی تەواو خوێندراو لە سکەکە. [3]

جێنشینی و دەرگا

کوڕەکەی فەزڵون، فەزڵی سێیەم، لە ١٠٧٣ باوکی لە دەسەڵات خست؛ ساڤ تەگین لە ١٠٧٥ کۆتایی بە حوکمی کوڕەکە هێنا. ناسنامەی فەزڵونی کۆچکردووی ١٠٩١ لە بەغدا جێی ناکۆکییە. دەرگای وێنەکە هی ١٠٦٣ی سەردەمی شاوورە؛ دادوەر و وەستاش ناو دەبات، نەک بیناسازیی فەزڵی دووەم. [1] [2] [4] [5]

سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

  1. Andrew Peacock, “Shaddadids,” Encyclopaedia Iranica (2000; updated 2013), section I: Kurdish origin, 1067 succession, Seljuk tribute, Ashot, 1073–1075 and competing identifications of Fadlun; section II distinguishes Ani.
  2. Vladimir Minorsky, Studies in Caucasian History (Taylor’s Foreign Press, 1953), translated chronicle pp. 23–25 and commentary pp. 64–68: captivity, Tiflis settlement, hostages, succession and disputed later biography. Digitised by the Kurdish Institute of Paris.
  3. Alexander Akopyan, “A Unique Coin of the Shaddādid Ruler, Ashot ibn Shāwūr,” Journal of the Oriental Numismatic Society 195 (Spring 2008), pp. 5–6, figure 1: reattribution, inscriptions and proposed August 1068–April 1069 chronology.
  4. Sheila S. Blair, “Ebrāhīm b. ʿOṯmān,” Encyclopaedia Iranica VIII/1 (1997), p. 66: Ganja gate inscription, patron, supervisor, craftsman and 455 AH/1063 date.
  5. BRUTE, Ganja gate leaf at Gelati, 16 August 2010; Wikimedia Commons, CC BY 2.0.