لە وێنە قاوەییەکەی ساڵی 1885دا، سێ ژن بە جلوبەرگی نەریتییەوە بە ئارامی ڕاوەستاون و دەربڕینی ڕووخساریان تێکەڵەیەکە لە شێلگیری و بڕیاری بێدەنگ. ئەمانە ژنانی ئاسایی نین؛ ئەنەندیبای جۆشی لە هیندستان، کێی ئۆکامی لە ژاپۆن و سەبات ئیسلامبوولی لە سووریان، کە یەکەم پزیشکە ژنە مۆڵەتپێدراوەکانی وڵاتەکانی خۆیان بوون. لە کاتێکدا چیرۆکی جۆشی و ئۆکامی تا ڕادەیەک شوێنیان لە گێڕانەوە مێژووییەکاندا گرتووە، سەبات ئیسلامبوولی هێشتا لە تەمێکی نهێنیدا ماوەتەوە؛ ژنێکی ڕێگەخۆشکەر کە ژیانی ڕۆحی نەچەماوەی ئەو ژنانە نیشان دەدات کە لە کۆتایی سەدەی 19دا ڕووبەڕووی ڕێساکانی کۆمەڵگە دەبوونەوە.
لە ئەم نووسینە گشتگیرەی بلۆگدا، ژیانی پڕ لە نهێنیی سەبات ئیسلامبوولی (1867-1941) دەناسیت؛ لە سەرەتای سادەی ژیانی لە سووریای عوسمانییەوە تا خوێندنە ڕێگەخۆشکەرەکەی لە ئەمریکا و ساڵەکانی دوایی ژیانی لە میسر کە زانیارییان لەبارەوە کەمە. لەو چوارچێوە مێژووییە دەکۆڵینەوە کە ژیانی داڕشت، ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی بووەوە و میراتە بەردەوامەکەی وەک هێمایەکی خۆڕاگری بۆ ژنان لە پزیشکی، میراتی کوردی و کۆمەڵگە جوولەکەکان. ئامادە بە بۆ وەرگرتنی ئیلهام لە چیرۆکێک کە نیشان دەدات چۆن هەوڵی ژنێک بۆ بەدەستهێنانی زانست دەکرێت دەنگدانەوەی لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە هەبێت.
ناوەڕۆک
سەرەتای ژیان لە سووریای عوسمانی
پاشخانی کولتووری و مێژوویی
سەبات ئیسلامبوولی لە ساڵی 1867دا لە دیمەشق لەدایک بوو؛ شارێکی قەرەباڵغ لە ناوەڕاستی سووریای عوسمانی، لە سەردەمێکی گۆڕانی قووڵدا. ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، کە ناوچەی فراوانی لە ئەورووپا، ئاسیا و ئەفریقا دەگرتەوە، خەریکی هەوڵەکانی نوێکردنەوە بوو کە بە چاکسازییەکانی تەنزیمات ناسراون. ئامانجی ئەم چاکسازییانە ناوەندیکردنی دەسەڵات، پەرەپێدانی یەکسانی لەنێوان ڕەعیەتەکان و هێنانی کاریگەرییە ڕۆژئاواییەکان بوو، لەوانە پەروەردە و چاودێریی تەندروستی. بەڵام بۆ ژنان، بە تایبەتی ئەوانەی لە کۆمەڵگە کەمینەکان بوون، هەلەکان هێشتا بە توندی سنووردار بوون.
دیمەشق، کە زۆرجار بە «مرواریی ڕۆژهەڵات» ناو دەبرا، شوێنی تێکەڵبوونی کولتوور، ئایین و نەتەوە جۆراوجۆرەکان بوو. عەرەب، کورد، تورک، جوولەکە، مەسیحی و موسڵمان لە تۆڕێکی کۆمەڵایەتیی ئاڵۆزدا پێکەوە دەژیان. سەبات سەر بە کۆمەڵگەی کوردە جوولەکەکان بوو؛ گرووپێک کە ڕەگی قووڵی لە ناوچەکەدا هەبوو. کوردە جوولەکەکان، کە نەوەی دوورخراوە ئیسرائیلییە کۆنەکان بوون، لەگەڵ تێکەڵبوونیان بە کۆمەڵگە ناوخۆییەکان، نەریتی تایبەتی خۆیان دەپاراست. لەپاڵ عەرەبی و عیبری، بە زاراوەکانی کوردی قسەیان دەکرد و زۆریان خەریکی بازرگانی، پیشەی دەستی یان کاری زانستی بوون. ئەگەری هەیە ئەم میراتە هەستی خۆڕاگری و تینوێتیی زانستیی لە سەباتدا چاندبێت؛ ئەو سیفەتانەی دەیانبردە سەر ڕێگایەکی بێپێشینە.
لە ناوەڕاستی سەدەی 19دا، ڕۆڵی ژنان لە کۆمەڵگەی عوسمانیدا بەشێوەیەکی سەرەکی لە ماڵدا بوو. خوێندنی کچان دەگمەن بوو و زۆرجار لە فێرکردنی ئایینی یان خوێندنەوە و نووسینی سەرەتایی لە خێزانە دەوڵەمەندەکاندا سنووردار دەبووەوە. بیرۆکەی ئەوەی ژنان بەدوای پیشەی پڕۆفیشناڵدا بچن، بە تایبەتی پزیشکی، شۆڕشگێڕانە بوو. بەڵام بای گۆڕان هەڵدەکرد. قوتابخانەکانی میسیۆنەرەکان، بە تایبەتی ئەوانەی پرۆتستانتە ئەمریکییەکان بەڕێوەیان دەبردن، دەستیان بە کردنەوەی دەرگا بۆ خوێندنی کچان لە سووریا کرد. ئەم دامەزراوانە جەختیان لە خوێندنەوە و نووسین، زانستەکان و تەنانەت پزیشکیش دەکردەوە و تۆوی پێشەنگانی داهاتووی وەک سەباتیان دەچاند.
پاشخانی خێزان و کاریگەرییەکان
وردەکاریی خێزانی سەبات کەمە، بەڵام تۆمارە مێژووییەکان ئاماژە دەکەن کە لە خێزانێکی سادە بەڵام پاڵپشتیکەری کوردی و جوولەکە هاتووە. ناوی تەواوی، Sabat M. Islambouli، لەگەڵ شێوە جیاوازەکانی وەک Tabat Islambouly یان Thabat Islambooly، فرەچەشنیی زمانیی بنەچەکەی ڕەنگ دەداتەوە؛ «Islambouli» ڕەنگە لە «Istanbuli» هاتبێت و ئاماژە بە پەیوەندی بە ئیستانبوڵی عوسمانی بکات. وا گومان دەکرێت کە خێزانەکەی بەهای بۆ خوێندن دانابێت، چونکە ناردنی کچێک بۆ دەرەوەی وڵات بۆ خوێندنی باڵا پێویستی بە سەرچاوەی بەرچاو و بیرکردنەوەی پێشکەوتوو هەبوو.
کۆمەڵگەی کوردە جوولەکەکانی دیمەشق ڕووبەڕووی ئاستەنگی تایبەت دەبووەوە. دژەسامیتیزم و گرژیی نەتەوەیی دەگمەن نەبوون، بەڵام لە بازرگانی و کولتووردا گەشەیان دەکرد. بڕیاری سەبات بۆ خوێندنی پزیشکی ڕەنگە لە ژێر کاریگەریی جەختکردنەوەی کۆمەڵگەکە لەسەر چارەسەرکردن و زانست بووبێت، کە ڕەگی لە نەریتە جوولەکەکانی وەک جەختی تەلموود لە پاراستنی ژیاندا هەبوو. هەروەها، لەو سەردەمەدا لە ڕێگەی ڕێڕەوە بازرگانییەکان و میسیۆنەرەکانەوە ئاشنابوون بە بیرۆکە ڕۆژئاواییەکان زیادی دەکرد و ئەمەش دەکرێت تامەزرۆییەکەی ورووژاندبێت.
وەک ژنێکی گەنج، دەبێت سەبات لە کۆمەڵگەیەکدا ژیابێت کە ڕووپۆشکردن و جیاکردنەوەی ژنان و پیاوان بۆ زۆر کەس ڕێسای باو بوون. ڕزگاربوون لەم بەربەستانە بۆ خوێندن لە دەرەوەی وڵات شێلگیرییەکەی بە ڕوونی پیشان دەدات. لە کۆتایی ساڵەکانی هەرزەکارییدا، چاوی بڕییە ویلایەتە یەکگرتووەکان؛ وڵاتێک کە هێمای هەل بوو، بەڵام پڕیش بوو لە پێشوەختە حوکمدانی تایبەت بە خۆی بەرامبەر کۆچبەران و ژنان.
تەنها ئەم بەشە بنەمای تێگەیشتن لە گەشتی نائاساییی سەبات دادەنێت و نیشان دەدات چۆن ژینگەی سەرەتای ژیانی ژنێکی ڕێگەخۆشکەری دروست کرد.
گەشت بۆ ئەمریکا: خوێندن لە کۆلێژی پزیشکیی ژنان
بڕینی ئۆقیانووسەکان: گەیشتن و خۆگونجاندن
لە ساڵی 1885دا، لە تەمەنی 18 ساڵیدا، سەبات ئیسلامبوولی گەشتێکی پڕ مەترسیی بە بڕینی ئەتڵەسی دەست پێ کرد بۆ فیلادێلفیا لە پێنسلڤانیا. ئەم گواستنەوەیە تەنها جوگرافی نەبوو، بەڵکو بازدانێک بوو بۆ ناو نەناسراو و ڕووبەڕووبوونەوەی بەربەستە کولتووری، زمانی و ڕەگەزییەکان. ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵەکانی 1880دا بە خێرایی بە پیشەسازی دەبوو و شەپۆلی کۆچبەران دەگەیشتن، بەڵام ژنان، بە تایبەتی ژنانی بیانی، لە بوارە پیشەییەکاندا ڕووبەڕووی گومان دەبوونەوە.
سەبات لە کۆلێژی پزیشکیی ژنانی پێنسلڤانیا (WMCP) ناوی تۆمار کرد، کە لە ساڵی 1850دا وەک یەکەم دامەزراوەی تایبەت بە ڕاهێنانی پزیشکە ژنان دامەزرابوو. کۆلێژەکە چرایەک بوو بۆ ئەو ژنانەی لە قوتابخانە پزیشکییەکانی ژێر دەسەڵاتی پیاوان بێبەش کرابوون. قوتابیی نێودەوڵەتیی ڕادەکێشا، لەوانە هاوسەردەمەکانی سەبات، ئەنەندیبای جۆشی و کێی ئۆکامی، و سێکوچکەیەکی پێک دەهێنا کە هێمای بەهێزکردنی ژنان لە جیهاندا بوو.
خۆگونجاندن لەگەڵ ژیانی ئەمریکی دەبێت زۆر دژوار بووبێت. سەبات بە جلوبەرگی نەریتیی کوردییەوە گەیشت، وەک لە وێنە ناسراوەکەی ساڵی 1885دا دەردەکەوێت، کە بە خشڵ و سەرپۆش ڕازاوەتەوە و ئامرازێکی مۆسیقای ژێداری بەدەستەوەیە؛ ڕەنگە ئاماژەیەک بۆ ڕەگە کولتوورییەکانی بێت. بەربەستی زمان، ئینگلیزی لە بەرامبەر عەرەبی و کوردی، شۆکی کولتووری و دڵتەنگیی نیشتمان ئەگەری هەیە بەربەست بووبن، بەڵام شێلگیرییەکەی دەدرەوشایەوە.
بەرنامەی خوێندن و ژیانی ئەکادیمی
بەرنامەی خوێندنی WMCP توند و ورد بوو و پێکهاتەناسیی جەستە، کارکردنناسیی ئەندامەکان، کیمیا، پزیشکیی منداڵبوون و نەشتەرگەریی دەگرتەوە؛ ئەو بابەتانەی لە شوێنەکانی دیکە بۆ ژنان قەدەغە بوون. سەبات لە 1885 تا 1890 خوێندی و بە قووڵی سەرقاڵی وانەکان، لەشکردنەوە و خولە کلینیکییەکان بوو. کۆلێژەکە جەختی لە ڕاهێنانی کرداری دەکردەوە و قوتابییەکان لە نەخۆشخانەکاندا کاریان دەکرد بۆ چارەسەرکردنی ئەو دانیشتوانەی خزمەتگوزاریی پێویستیان پێ نەدەگەیشت، لەوانە کۆچبەران.
چیرۆکی هاوپۆلەکانی چوارچێوەیەک پێشکەش دەکات. ئەنەندیبای جۆشی، کە لە نۆ ساڵیدا هاوسەرگیریی کردبوو و لە تەمەنی گەنجیدا بێوەژن بووبوو، بۆ یارمەتیدانی ژنانی هیندی ڕووی لە پزیشکی کرد. کێی ئۆکامی، بە پاڵپشتیی میسیۆنەرەکان، ئامانجی نوێکردنەوەی چاودێریی تەندروستیی ژاپۆنی هەبوو. سەبات، وەک کوردە جوولەکەیەک لە سووریا، نوێنەرایەتیی سەرەتاکانی جوڵەی فێمینیستی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکرد. پێکەوە ڕووبەڕووی ئەو بیرۆکەیە بوونەوە کە پزیشکی بواری پیاوانە.
مامۆستایانی WMCP، کە زۆریان خۆیان ژنانی پێشەنگ بوون، ڕێنمایی ئەم قوتابییانەیان دەکرد. ڕاگر ڕەیچڵ بۆدلی داکۆکی لە تۆمارکردنی قوتابیی نێودەوڵەتی دەکرد و باوەڕی بە بەشداریی جیهانیی ژنان لە پزیشکیدا هەبوو. بەرزیی ئاستی زانستیی سەبات بووە هۆی دەرچوونی لە ساڵی 1890دا و کردییە یەکەم ژنی ناسراوی سووری کە بڕوانامەیەکی پزیشکیی ڕۆژئاوایی بەدەست بهێنێت.
ئەم ماوەیە گۆڕانی سەباتی لە کچێکی تینووی زانست لە دیمەشقەوە بۆ پزیشکێکی شایستە نیشان دا، کە ئامادە بوو کاریگەری لەسەر نیشتمانەکەی دابنێت.
دەرچوون و گەڕانەوە بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست
خاڵە گرنگەکەی ساڵی 1890
دەرچوونی سەبات لە ساڵی 1890دا سەرکەوتنێک بوو نەک تەنها بۆ خۆی، بەڵکو بۆ ژنان لە سەرانسەری جیهان. لە ڕێوڕەسمەکەی WMCPدا ڕێز لە قوتابییە دەرچووەکان گیرا و سەبات لە ناو چەپڵەڕێزاندا بڕوانامەی دکتۆرای پزیشکیی وەرگرت. ڕۆژنامەکان جاروبار ئاماژەیان بە قوتابییە نێودەوڵەتییەکان دەکرد و پاشخانە نامۆکانیان وەک هێمای پێشکەوتن دەخستە ڕوو.
باوەڕ وایە دوای دەرچوون سەبات گەڕابێتەوە بۆ دیمەشق. چاودێریی تەندروستی لە سووریای عوسمانی سەرەتایی بوو و پشت بە چارەسەرکەرە نەریتییەکان و کاریگەریی سنوورداری ڕۆژئاوا دەبەست. وەک پزیشکە ژنێک، ئەگەری هەیە جەختی لە تەندروستیی ژنان و منداڵان کردبێتەوە؛ ئەو بوارانەی ڕێسا کولتوورییەکان پزیشکە پیاوەکانیان تێدا سنووردار دەکرد.
کاری پزیشکی لە دیمەشق
بەڵگەنامەی کەم لەبارەی کارە پزیشکییەکەیەوە هەیە، بەڵام بەڵگەکانی چوارچێوەکە ئاماژە دەکەن کە نەخۆشانی کۆمەڵگەکەی چارەسەر کردووە. لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ژنانی وەک حەکیمە میسرییەکان، واتە مامانە ڕاهێنراوەکان، ڕێگەیان خۆش کردبوو، بەڵام ڕاهێنانی ڕۆژئاواییی سەبات لەوان جیاوازی دەکرد. ڕەنگە لە کلینیکەکانی میسیۆنەرەکان یان بە شێوەی تایبەت کاری کردبێت و پرسەکانی وەک مردنی دایکان و نەخۆشییە گوازراوە باوەکانی ناوچەکەی چارەسەر کردبێت.
هەوڵی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی بۆ نوێکردنەوە چاکسازیی تەندروستییشی دەگرتەوە، بەڵام پزیشکە ژنان دەگمەن بوون. بوونی سەبات دەکرێت ئیلهامی بە کچانی ناوچەکە دابێت و ڕووبەڕووی پێکهاتە باوکساڵارییەکان بووبێتەوە. بەڵام بەرەنگاریی کۆمەڵگە، لە پارێزگاری ئایینییەوە تا بەغیلیی پیشەیی، ئەگەری هەیە بەربەستی دروست کردبێت.
بۆ زانیاریی زیاتر لەبارەی مێژووی پزیشکیی ژنان لە ناوچەکە، ئەم وتارە لەبارەی خەباتە ڕەگەزییەکان لە پزیشکیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ببینە.
ژیان لە قاهیرە: ساڵە پڕ لە نهێنییەکانی دوایی
گواستنەوە بۆ میسر
بەپێی تۆمارەکانی ژنە دەرچووەکانی WMCP، تا ساڵی 1919 سەبات گواستبوویەوە بۆ قاهیرەی میسر. ئەم گواستنەوەیە هاوکات بوو لەگەڵ ئاژاوەکانی دوای جەنگی جیهانیی یەکەم: داڕمانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، کەوتنی سووریا ژێر مانداتی فەڕەنسا و سەرهەڵدانی نەتەوەپەروەری. بۆ کوردە جوولەکەکان، ناجێگیری ڕەنگە هانی کۆچکردنی دابێت بۆ قاهیرەی فرەکولتووریتر، کە کۆمەڵگەیەکی جوولەکەی زیندووی تێدا بوو.
قاهیرە لە ساڵەکانی 1920دا ناوەندێکی چالاکیی فکری و کولتووری بوو و کاریگەریی بەریتانیا دامەزراوە نوێیەکانی پەرەپێدەدا. ئەگەری هەیە سەبات بەردەوام بووبێت لە کاری پزیشکی، ڕەنگە لە نەخۆشخانەکان یان لەناو دیاسپۆرای جوولەکەدا. هەندێک سەرچاوە ئاماژە دەکەن کە تا مردنی بەردەوام بووە لە کارکردن، هەرچەند وردەکارییەکان بە ئاسانی بەدەست نایەن.
خێزان و ژیانی کەسی
گومان لەبارەی ژیانی کەسییەوە زۆرە. ئایا هاوسەرگیریی کرد؟ منداڵی هەبوو؟ بەپێی ڕاپۆرتەکان نەوەکانی لە کەنەدا دەژین و ئەمە ئاماژەیەکە بۆ میراتێکی خێزانی. ژیانی لە قاهیرە، لە ناو بزووتنەوەی فێمینیستیی میسر کە کەسانی وەک هودا شەعراوی ڕابەرایەتییان دەکرد، ڕەنگە داکۆکیکردنیشی لەخۆ گرتبێت، بەڵام هیچ تۆمارێک ئەمە پشتڕاست ناکاتەوە.
سەبات لە ساڵی 1941دا لە تەمەنی 74 ساڵیدا مرد، لەناو ئاژاوەکانی جەنگی جیهانیی دووەم. مردنی تا ڕادەیەکی زۆر بێ سەرنج تێپەڕی، بەڵام چیرۆکەکەی وەک بەڵگەیەکی خۆڕاگریی بێدەنگ بەردەوامە.
بۆ خوێندنەوەی پەیوەندیدار، ئەم نووسینە لەبارەی ژنە پێشەنگەکانی پزیشکی بخوێنەوە.
ئەو ئاستەنگانەی ژنە پێشەنگەکانی پزیشکی ڕووبەڕوویان بوونەوە
بەربەستە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکان
ژنانی پێشەنگی وەک سەبات ڕووبەڕووی ئاستەنگی فرەلایەنە بوونەوە. لە کۆمەڵگەی عوسمانیدا، ڕۆڵە گشتییەکانی ژنان بە وردی دەخرانە ژێر چاودێری و پزیشکی بە کارێکی دوور لە شەرم و حەیا دەبینرا. لە دەرەوەی وڵات، ڕەگەزپەرستی و بیانیهەراسی چینێکی دیکەیان زیاد دەکرد؛ ژنە کۆچبەرەکان زۆرجار وەک شتێکی تازە و نامۆ دەبینران، نەک وەک هاوتاکان.
بەربەستە پیشەییەکان
دامەزراوە پزیشکییەکان بەرەنگاریی بەشدارکردنی ژنانیان دەکرد. لە ئەمریکا، ژنان لە زۆر کۆمەڵەدا ڕێگەیان پێ نەدەدرا؛ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هێزە کۆلۆنیالییەکان پلەی ژنە ڕاهێنراوەکانیان بۆ پەرستاری دادەبەزاند. ناسنامەی جوولەکە و کوردیی سەبات ڕەنگە جیاکارییەکەی چڕتر کردبێت.
قوربانییە کەسییەکان
زیانە دەروونییەکە، دوورکەوتنەوە لە خێزان و گۆشەگیریی کولتووری، زۆر گەورە بوو. بەڵام ئەم ژنانە بەردەوام بوون و ڕێگەیان بۆ نەوەکانی داهاتوو خۆش کرد.
میرات و کاریگەری لەسەر پزیشکیی نوێ
ئیلهام بۆ ژنان لە زانست، تەکنەلۆژیا، ئەندازیاری و بیرکاری (STEM)
چیرۆکی سەبات ئەمڕۆ ئیلهام بە ژنانی سووری، کورد و جوولەکە دەدات. لە سووریا، کە ئێستا پزیشکە ژنان بەشێکی بەرچاو پێک دەهێنن، ڕۆڵە پێشەنگەکەی بنەماییە.
کاریگەریی مێژووییی فراوانتر
ژیانی لەگەڵ بابەتەکانی کۆچکردن، فێمینیزم و فرەکولتووری تێکەڵ دەبێت. لەپاڵ جۆشی و ئۆکامی، هێمای هاوپشتیی جیهانیی نێوان ژنانە.
پەیوەندی بە ئەمڕۆوە
لە سەردەمێکدا کە نایەکسانیی ڕەگەزی بەردەوامە، سەبات ناسکیی پێشکەوتنمان بیر دەخاتەوە. میراتەکەی هانی داکۆکی لە خوێندنی ژنان لە ناوچەکانی ململانێ دەدات.
بۆ لێکۆڵینەوەی زیاتر، ئەم بابەتەی ویکیپیدیا لەبارەی کوردە جوولەکەکان ببینە.
فراوانکردنی چوارچێوەی کولتووری
لە سووریای عوسمانیدا، سیستەمی میللەت خۆبەڕێوەبردنی بە کۆمەڵگە ئایینییەکان دەدا، بەڵام مافەکانی ژنان جیاواز بوون. کوردە جوولەکەکان ڕووبەڕووی دوو قات پەراوێزخستن دەبوونەوە، بەڵام زانایانیان پێ دەگەیاند. ڕەنگە خوێندنی سەبات لە کەنیسەیەکی ناوخۆیی یان قوتابخانەیەکی میسیۆنەرەکان دەستی پێ کردبێت...
ڕووداوە سەرەکییەکان و هێڵی کات
1867: لە دیمەشق، لە سووریای عوسمانی، لە خێزانێکی کوردی و جوولەکە لەدایک دەبێت.
1885: دەگاتە ئەمریکا و لە کۆلێژی پزیشکیی ژنانی پێنسلڤانیا ناوی تۆمار دەکات.
1890: بە بڕوانامەی دکتۆرای پزیشکی (MD) دەردەچێت و دەبێتە یەکەم پزیشکە ژنی ناسراوی سووریا.
دوای 1890: بۆ کاری پزیشکی دەگەڕێتەوە دیمەشق.
1919: دەگوازێتەوە قاهیرەی میسر.
1941: لە قاهیرە لە تەمەنی 74 ساڵیدا دەمرێت.
بەشی پرسیار و وەڵام
سەبات ئیسلامبوولی کێ بوو؟
سەبات ئیسلامبوولی (1867-1941) پزیشکێکی پێشەنگ بوو؛ یەکەم ژنی ناسراوی سووریا کە بڕوانامەی پزیشکی لە زانکۆیەکی ڕۆژئاوایی بەدەست بهێنێت.
بنەچەی نەتەوەییی چی بوو؟
میراتی کوردی و جوولەکەی هەبوو و لە دیمەشق لەدایک بووبوو.
لە کوێ پزیشکیی خوێند؟
لە کۆلێژی پزیشکیی ژنانی پێنسلڤانیا لە ئەمریکا، و لە ساڵی 1890دا دەرچوو.
دوای دەرچوون چی بەسەر هات؟
گەڕایەوە دیمەشق، پاشان لە ساڵی 1919دا گواستییەوە قاهیرە و لە ساڵی 1941دا لەوێ مرد.
بۆچی چیرۆکەکەی ئەمڕۆ گرنگە؟
خەبات و دەستکەوتەکانی ژنان لە پزیشکی دەخاتە ڕوو و ئیلهام بۆ یەکسانیی ڕەگەزی لە بوارەکانی زانست، تەکنەلۆژیا، ئەندازیاری و بیرکاری (STEM) دەبەخشێت.
ئەنجام
ژیانی سەبات ئیسلامبوولی، هەرچەند لە نهێنیدا پۆشراوە، جەخت لەو کاریگەرییە قووڵە دەکاتەوە کە تاکێک دەکرێت لەسەر مێژوو هەیبێت. وەک ژنێکی کورد و جوولەکە لە سووریا کە سەرەڕای هەموو دژوارییەکان بوو بە پزیشک، بەربەستەکانی شکاند و ڕێگەی بۆ نەوەکانی داهاتوو خۆش کرد. چیرۆکەکەی گرنگیی بەشدارکردنی هەمووان لە پەروەردە و چاودێریی تەندروستیمان بیر دەخاتەوە. بۆچوونت لەبارەی ڕێگەخۆشکەرانی وەک سەباتەوە چییە؟ لە خوارەوە لە کۆمێنتەکاندا هاوبەشی بکە!
سەرچاوەکان و بەرهەمە ئاماژەپێکراوەکان
ویکیپیدیا: سەبات ئیسلامبوولی. https://en.wikipedia.org/wiki/Sabat_Islambouli
Uplifting Syrian Women: سەبات ئیسلامبوولی؛ ژنێکی مێژوو. https://www.upliftingsyrianwomen.org/sabat-islambouli-a-woman-of-history
The Jiyan Archives: د. Tabat M Islambouly. https://www.thejiyanarchives.com/obituary/dr-tabatmislambouly
Medrecruit: یەکەم ژنە پێشەنگەکانی پزیشکی. https://medrecruit.medworld.com/articles/the-pioneering-first-women-in-medicine-across-different-countries-and-cultures
Medium: خوشکە لەبیرکراوەکانی پزیشکی. https://medium.com/be-open/the-forgotten-sisters-of-medicine-how-three-asian-women-rewrote-history-in-the-1880s-2f38366997c5(و هتد بۆ سەرچاوە بەکارهاتووەکانی دیکە.)