شڤان پەروەر کێیە؟
شڤان پەروەر گۆرانیبێژێکی کوردە کە لە 1955 لە ناوچەی سیوەرەک/ئورفا لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا لەدایک بووە و خۆشەویستترین موزیکژەنی کوردی زیندووە؛ لە سەرانسەری جیهانی کوردیدا بە «دەنگی کوردستان» ناسراوە. گۆرانییەکانی، کە بە کوردیی کرمانجی پێشکەش دەکرێن، لە ئاوازە فۆلکلۆرییە نەریتییەکانەوە تا سروودە نەتەوەخوازییە قووڵە سیاسییەکان دەگرنەوە و لە ماوەی پێنج دەیەی تاراوگەی سیاسیی ئەو بەدوور لە تورکیادا، ناسنامەی کولتووریی کوردیان بە زیندوویی هێشتووەتەوە.
لە دەیەی 1970، دوای ئەوەی دەوڵەتی تورکیا موزیکەکەی قەدەغە کرد، تورکیای بەجێ هێشت؛ گۆرانیگوتن بە کوردی نایاسایی بوو و گۆرانییە نەتەوەخوازییەکانی کردبوویانە ئامانج. لە ئەورووپا، بە تایبەتی ئەڵمانیا و سوید، نیشتەجێ بوو و لە تاراوگەوە بەردەوام بوو لە پێشکەشکردن و تۆمارکردنی گۆرانی، تا بوو بە دەنگی موزیکیی کوردانی تاراوگە.
کۆنسێرتەکانی دەیان هەزار کورد لە سەرانسەری تاراوگەوە ڕادەکێشن. گۆرانییەکانی لە زەماوەند و ڕێوڕەسمەکانی ناشتن و کۆبوونەوە سیاسییەکان و گردبوونەوە کولتوورییەکانی کورد لە سەرانسەری جیهاندا لێ دەدرێن. بۆ ملیۆنان کورد کە لە نیشتمانیان دابڕاون، دەنگی ئەو دەنگی خودی کوردستانە.
خاڵە سەرەکییەکان
• لە 1955 لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا لەدایک بووە؛ دوای قەدەغەکردنی موزیکەکەی، ئەو وڵاتەی بەجێ هێشت.
• خۆشەویستترین موزیکژەنی کوردی زیندووە؛ «دەنگی کوردستان».
• گۆرانییە کرمانجییەکانی لە نەریتە فۆلکلۆرییەکانەوە تا سروودە نەتەوەخوازییەکان دەگرنەوە.
• چەندین دەیەی لە تاراوگەی ئەورووپا بەسەر بردووە و موزیکەکەی ناسنامەی کوردانی تاراوگەی بە زیندوویی هێشتووەتەوە.
• کۆنسێرتەکانی دەیان هەزار کەس ڕادەکێشن؛ گۆرانییەکانی لە هەموو بۆنەیەکی کوردیدا لێ دەدرێن.
زانیارییە خێراکان
پێڕستی ناوەڕۆک
سەرەتای ژیان
لە 1955 لە ناوچەی سیوەرەک/ئورفا لە خێزانێکی کورد لەدایک بووە. لە تەمەنی کەمەوە بەهرە موزیکییەکانی لە چوارچێوەی نەریتی موزیکی فۆلکلۆریی کوردیدا پەرە پێ دا. کاتێک موزیکەکەی قەدەغە کرا و لە تورکیا بوو بە ئامانجێکی سیاسی، لە دەیەی 1970 هەڵهات بۆ ئەورووپا.
چوارچێوەی مێژوویی
تورکیا لە ناوەڕاستی سەدەی 20ەمدا موزیک و زمانی کوردیی قەدەغە کرد و بەمە کارکردن لە بواری موزیکی کوردیدا لە خاکی تورکیا ناممکین بوو. موزیکژەنانی کورد وەک شڤان پەروەر ژیانی هونەریی خۆیان لە تاراوگەدا بنیات نا؛ لە ئەڵمانیا و سوید و وڵاتانی دیکەی ئەورووپا کە کۆمەڵگە گەورەکانی کوردانی تاراوگەیان تێدایە.
دەستکەوتەکان
دەنگی کوردانی تاراوگە
ژیانی هونەریی پەنجا ساڵەی شڤان پەروەر کۆمەڵێک بەرهەمی تۆمارکراوی لێ کەوتووەتەوە کە هەموو جۆرەکانی دەربڕینی موزیکیی کوردی دەگرنەوە؛ لە گۆرانییە فۆلکلۆرییە هەستیار و نزیکەکانەوە تا سروودە مەزنەکانی شانازی و خۆڕاگریی کورد. بۆ ئەو نەوەیەی کورد کە لە تاراوگەدا گەورە بوون، دەنگی ئەو لە ناسنامەی کولتووریی کورد جیاناکرێتەوە.
گۆرانییەکانی دەربارەی شاخەکانی کوردستان و ئازار و جوانییەکانی، پەیوەندیی سۆزداری بە نیشتمانەوەیان بۆ ملیۆنان کورد زیندوو هێشتووەتەوە کە هەرگیز نەیانتوانیوە سەردانی ئەو شوێنانە بکەن کە موزیکەکەی وەسفیان دەکات.
ڕیزبەندیی کاتی
مشتومڕەکان
ناسنامە کوردییەکەی و گرنگیی ناوەندیی ئەو بۆ کولتووری موزیکیی کورد لەلایەن هەمووانەوە دانپێدانراون.
میرات
شڤان پەروەر دەنگی زیندووی کوردستانە؛ ئەو موزیکژەنەی گۆرانییەکانی لە ماوەی پێنج دەیەی تاراوگە و سەرکوت و ئاڵۆزیی سیاسیدا ناسنامەی کولتووریی کوردیان بە زیندوویی هێشتووەتەوە. هیچ کەسایەتییەکی زیندوو زیاتر لە ئەو، لە ڕێگەی موزیکەوە، بۆ زیندووهێشتنەوەی پەیوەندیی سۆزداریی نێوان کورد و نیشتمانەکەی نەکردووە.
پەیوەندییەکان
جگەرخوێن؛ شاعیری نەتەوەخوازی کورد کە شڤان شیعرەکانی کردووەتە گۆرانی
ئەحمەد کایا؛ گۆرانیبێژی کوردی تورکیا، هاوسەردەمی ئەو
قەدریجان؛ گۆرانیبێژی کلاسیکیی کورد لە نەوەی پێشوو
پرسیارە باوەکان
شڤان پەروەر کێیە؟
شڤان پەروەر (لەدایکبووی 1955) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیایە کە بە «دەنگی کوردستان» ناسراوە. گۆرانییە فۆلکلۆری و نەتەوەخوازییە کرمانجییەکانی لە ماوەی پێنج دەیەی تاراوگەدا ناسنامەی کولتووریی کوردیان بە زیندوویی هێشتووەتەوە.
ئایا شڤان پەروەر کورد بوو؟
بەڵێ. لە ناوچە کوردییەکەی باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا لەدایک بووە و تەنها بە کوردیی کرمانجی گۆرانی دەڵێت.
بۆچی چووە تاراوگە؟
موزیکە کوردییەکەی لە تورکیا قەدەغە کرا و بەهۆی گۆرانییە نەتەوەخوازییەکانییەوە بوو بە ئامانجێکی سیاسی. لە دەیەی 1970 هەڵهات بۆ ئەورووپا و ژیانی هونەریی خۆی لە تاراوگەدا بنیات ناوە.
سەرچاوەکان
بەشداربووانی Wikipedia. 'Şivan Perwer.' Wikipedia. سەردان کراوە لە 2025.