پێشەکی
سۆهراب پاڵەوانە گەنجە تراژیدییەکەی شاهنامەیە، کتێبە گەورەکەی پاشاکانی جیهانی گەلە ئێرانییەکان، و کەسایەتیی ناوەندی ئەو چیرۆکەیە کە زۆرجار بە دڵتەزێنترین چیرۆکی هەموو حەماسەی فارسی ناودەبرێت. ئەو کوڕی ڕۆستەمە، بەهێزترین پاڵەوانی ئێران؛ بەڵام گەورە دەبێت بێ ئەوەی ڕووخساری باوکی بناسێت، و ئەم دووانە لە کۆتاییدا نەک بە خۆشەویستی، بەڵکو لە شەڕدا یەکتر دەبینن، وەک دوو دوژمن کە نازانن خزمی یەکترن.
چیرۆکی ڕۆستەم و سۆهراب تراژیدییەکە بە تەواوترین واتا. لە سەرەتاوە گوێگر ئەوە دەزانێت کە جەنگاوەرەکان نایزانن: ئەو پیاوەی سۆهراب بەدوایدا دەگەڕێت هەمان ئەو پیاوەیە کە دەبێت لەگەڵی بجەنگێت، و ئەو پاڵەوانەی ڕۆستەم ڕووبەڕووی دەبێتەوە کوڕە تاکەکەی خۆیەتی. لە ماوەی ڕۆژانی شەڕدا، ئەو زانینە ترسناکە بەسەر چیرۆکەکەدا هەڵدەواسرێت، تا بە لێدانێک کۆتایی دێت کە هەرگیز ناتوانرێت هەڵبوەشێنرێتەوە.
بۆ هەزار ساڵ، ئەم بەشەی شاهنامە گوێگرانی لە ئێران و سەرانسەری جیهانی گەلە ئێرانییەکان کە کورد تێیدا هاوبەشن، خستووەتە گریان. چیرۆکێکە دەربارەی چارەنووس و لووتبەرزی، بێدەنگیی ئەوانەی تەنها مەبەستیان پاراستن بوو، و دڕندەیی ئەو شەڕەی باوک بەرامبەر بە کوڕ دادەنێت. لە کۆتاییدا، چیرۆکێکە دەربارەی ئەوەی کە چۆن ئەو کەسانەی لە هەمووان زیاتر خۆشمان دەوێن، دەتوانن بەهۆی ئەوەی نایزانین لەناو بچن.
ناوەڕۆک
کوڕە نهێنییەکە: ڕۆستەم و تەهمینە
پاڵەوانێک کە لە تووران گەورە کرا
ناسینەوە و ڕێگریکردن لە چاکبوونەوە
سۆهراب کێیە؟
سۆهراب جەنگاوەرێکی ئەفسانەیی شاهنامەیە، کوڕی ڕۆستەمی پاڵەوانی ئێرانی و تەهمینەی شازادەی سەمەنگان. لە خاکی تووران، کێبڕکێکارە گەورەکەی ئێران، گەورە دەکرێت و دەبێتە پاڵەوانێکی بەهێزی ناوازە، لە هەمان کاتدا ئارەزووی دۆزینەوەی ئەو باوکەی دەکات کە هەرگیز نەیدیوە. لە بەناوبانگترین تراژیدیی حەماسەکەدا، باوک و کوڕ لە شەڕی تاک بە تاکدا یەکتر دەبینن بێ ئەوەی یەکتر بناسن؛ ڕۆستەم سۆهراب دەکوژێت و تەنها کاتێک ڕاستییەکە دەزانێت کە زۆر درەنگ بووە.
خاڵە سەرەکییەکان
سۆهراب کوڕی ڕۆستەمی پاڵەوانی گەورەیە لە شاهنامەدا.
لە تووران گەورە کرا و هەرگیز باوکی نەدیبوو.
باوک و کوڕ لە شەڕی تاک بە تاکدا جەنگان، بێ ئەوەی پەیوەندیی خزمایەتیی خۆیان بزانن.
ڕۆستەم سۆهرابی کوشت و تەنها بە بازووبەندێکی نیشانە ناسییەوە.
مەرهەمێکی چاککەرەوە کە دەیتوانی سۆهراب ڕزگار بکات، بۆ ماوەیەکی زیاتر لە پێویست ڕێگری لە گەیاندنی کرا.
چیرۆکەکە یەکێکە لە بەناوبانگترین تراژیدییەکانی ئەدەبیاتی جیهان.
زانیارییە خێراکان
ناو: سۆهراب (هەروەها سوهراب)، پاڵەوانێکی شاهنامە
ڕۆڵ: کوڕی ڕۆستەمی پاڵەوان و تەهمینەی شازادە
باوک: ڕۆستەم، گەورەترین پاڵەوانی ئێران
دایک: تەهمینە، کچی پاشای سەمەنگان
سەرچاوە: لە سەمەنگان لەدایک بوو، لە تووران، خاکی کێبڕکێکاری ئێران، گەورە کرا
بۆ کێ جەنگا: تووران، لە ژێر فەرمانڕەوایی پاشاکەی، ئەفراسیاب
بەناوبانگە بە: مردنی لە شەڕی تاک بە تاکدا بە دەستی باوکی خۆی
نیشانە: بازووبەندێکی ئۆنیکس کە ڕۆستەم بۆ ناسینەوەی منداڵەکەی بەخشی
بابەتەکان: چارەنووس، ناسنامە، لووتبەرزی و پێچەوانەیی تراژیدیی شەڕ
بەڵگەی بوون: شاهنامەی فیردەوسی کە لە دەوروبەری 1010 زایینی تەواو کرا
کوڕە نهێنییەکە: ڕۆستەم و تەهمینە
تراژیدییەکە لە ئاشتیدا دەست پێ دەکات. ڕۆستەمی پاڵەوان لە کاتی ڕاوکردندا لە نزیک ناوچە سنوورییەکان، ئەسپە گەورەکەی، ڕەخش، ون دەکات و شوێنپێیەکەی دەگرێت تا دەگاتە سەمەنگان، پاشایەتییەکی تووران، کە تێیدا وەک میوانێکی ڕێزلێگیراو پێشوازیی لێ دەکرێت. لەوێ، کچی پاشا، تەهمینەی شازادە، بە هۆی ناوبانگی کردەوەکانیەوە ڕادەکێشرێت و شەوانە دێتە لای ئەو، و داوا دەکات منداڵی ئەو بخاتە دنیا. هاوسەرگیری دەکەن و کاتی خۆیان پێکەوە بەسەر دەبەن، بەڵام ئەرکی ڕۆستەم زوو دووری دەخاتەوە.
پێش ڕۆیشتن، ڕۆستەم نیشانەیەک بە تەهمینە دەبەخشێت، بازووبەندێکی گرانبەهای ئۆنیکس؛ پێی دەڵێت ئەگەر منداڵەکە کوڕ بوو لە بازووی ببەستێت، یان ئەگەر کچ بوو لە قژی، بۆ ئەوەی ڕۆژێک بتوانێت منداڵەکەی خۆی بناسێتەوە. پاشان دەگەڕێتەوە بۆ ئێران و بە کەس ناڵێت کە هاوسەرگیریی کردووە. دواتر تەهمینە کوڕێک دەخاتە دنیا و ناوی دەنێت سۆهراب؛ بەڵام لە ترسی ئەوەی بەهۆی شەڕەوە لەدەستی بدات، ناوی باوکی بە نهێنی دەپارێزێت. ئەو بێدەنگییەی لە خۆشەویستییەوە سەرچاوە دەگرێت، تۆوی هەموو تراژیدییەکەیە.
پاڵەوانێک کە لە تووران گەورە کرا
سۆهراب بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر گەورە دەبێت؛ هێشتا منداڵە، شارەزای چەک و ئەسپسواری دەبێت و لە هێزدا لە هەموو هاوەڵەکانی تێدەپەڕێت، تا وەک ئەو باوکەی هەرگیز نەیدیوە، بەرز و بەهێز دەبێت. لە کۆتاییدا دەزانێت کوڕی ڕۆستەمە، گەورەترین پاڵەوانی جیهان، و دڵی پڕ دەبێت لە یەک ئارەزوو: باوکی بدۆزێتەوە، پەیوەست بێت پێی، و پێکەوە جیهان بخەنە سەر ڕێگای دروست.
بەڵام سیاسەتی نەتەوەکان خۆشەویستییەکەی دەگۆڕێت بۆ وێرانی. سۆهراب سوپایەک کۆ دەکاتەوە و بەرەو ئێران دەڕوات، بە هیوای دۆزینەوەی ڕۆستەم؛ ئەفراسیابی پاشای تووران، دوژمنە گەورەکەی ئێران، دەرفەتەکەی خۆی دەبینێت. بە هیوای ئەوەی باوک و کوڕ بە نەزانی یەکتر لەناو ببەن، پیاوەکانی خۆی لەگەڵ سۆهراب دەنێرێت؛ پیاوانێک کە فەرمانی نهێنییان پێ دراوە ئەو دووانە لە ڕاستییەکە دوور بخەنەوە. شانۆکە ئامادە کراوە و تەڵەکە لەلایەن ئەوانەوە دانراوە کە دەبوو قسە بکەن.
شەڕە کوشندەکە
کاتێک سوپاکەی سۆهراب قەڵایەکی سنووریی ئێران دەگرێت، کەی کاووسی پاشای ئێران ڕۆستەم بانگ دەکات بۆ سەرکردایەتیی بەرگری؛ بەمە باوک و کوڕ بەرەو ئەو شەڕە تاک بە تاکە ڕادەکێشرێن کە چارەنووس ئامادەی کردووە. لە گۆڕەپانەکەدا سۆهراب بە دڵێکی پڕ هیوا جار لە دوای جار پرسیاری ڕۆستەم دەکات؛ زیاتر لە جارێک ڕاستییەکە تا یەک هەناسە لە گوترانەوە نزیک دەبێتەوە، بەڵام لە هەر قۆناغێکدا دەشاردرێتەوە، لەلایەن دیلە ترساوەکان، ڕاوێژکارە وریاکان و خودی ڕۆستەمەوە کە ناوی خۆی دەشارێتەوە.
دوو پاڵەوانەکە بە شێوەیەک دەجەنگن کە هیچ کەسێکی تر ناتوانێت، لە هێزدا هاوتان و ئەمە دەبوو بە هەر یەکێکیان بڵێت ئەوی تر کێیە. شەڕە تاک بە تاکەکەیان بەسەر زیاتر لە یەک ڕۆژی دڕندانەدا دەکێشێت، زۆرانبازی و چەک و هەموو هێزی دوو جەستەی بەهێز؛ تا لە کۆتاییدا، لە دوا ڕۆژدا، ڕۆستەم جەنگاوەرە گەنجەکە دەخاتە سەر زەوی و پێش ئەوەی بتوانێت هەستێتەوە، خەنجەرەکەی تێ دەچەقێنێت. تەنها لە کاتی ئەو لێدانەدا ترسە درێژەکەی چیرۆکەکە ئاشکرا دەبێت.
ناسینەوە و ڕێگریکردن لە چاکبوونەوە
کاتێک سۆهراب لە سەرەمەرگدایە، ئاگاداری کوژەرە نادیارەکەی دەکاتەوە کە باوکی، ڕۆستەم، تۆڵەی دەکاتەوە، چونکە ئەو کوڕی خودی ڕۆستەمە؛ بۆ سەلماندنیش بازووبەندە ئۆنیکسەکەی بازووی نیشان دەدات. لەو ساتەدا ڕۆستەم ڕاستییەکە دەزانێت و زانینەکە وەک لێدانێکی کوشندەی جیاواز بەسەریدا دەکەوێت. جلەکانی دەدڕێنێت، خۆڵ بەسەر سەریدا دەڕژێنێت و دەگری؛ گەورەترین پاڵەوانی سەردەم زیاتر لەوە دەشکێت کە هیچ شکستێک بتوانێت بیشکێنێت، بە دەستی خۆی و بێدەنگیی خۆی تێکشکاوە.
یەک هیوا هەیە. مەرهەمێکی موعجیزەئاسا بە ناوی نووشدارو، کە کەی کاووسی پاشای ئێران ڕایگرتووە، دەتوانێت هەر برینێک چاک بکاتەوە؛ ڕۆستەمیش داوایەکی بێچارەیانە بۆ وەرگرتنی دەنێرێت. بەڵام پاشا لە ترسی ئەوەی ڕۆستەم، ئەگەر لەگەڵ کوڕێکی هێندە بەهێز پێکەوە بێتەوە، زۆر بەهێز بێت و نەتوانرێت کۆنترۆڵ بکرێت، دوا دەخات و چارەسەرەکە ناگەیەنێت. تا ئەو کاتەی ئەو یارمەتییە کە هەرگیز بەڕاستی نەخرایە ڕێ، دەیتوانی بگات، سۆهراب مردووە؛ لە باوەشی باوکیدا دەمرێت و بە دوا وشەکانی لێی خۆش دەبێت و چارەنووس بە هۆکاری ڕاستەقینەی مردنی خۆی ناودەبات.
خەمی تەهمینە
خەمەکە وەک برینێک بڵاو دەبێتەوە. کاتێک هەواڵ دەگاتە تەهمینە کە ئەو کوڕەی لەبەر خۆشەویستی شاردبوویەوە بە دەستی هاوسەرەکەی کوژراوە، ئەو هاوسەرەی کە کوڕەکەی لێ دوور ڕاگرتبوو، خەمەکەی هیچ سنوورێکی نییە. بۆ ئەو کوڕە هاوار دەکات کە ئیتر ناتوانێت لە باوەشی بگرێت، ئەو ماڵەی تێیدا گەورە کراوە دەسووتێنێت و وێرانی دەکات، ئەسپ و گەنجینەکانی دەبەخشێت، و لە ماوەی یەک ساڵدا لە مردنیشدا شوێنی دەکەوێت. ئەو بێدەنگییەی مەبەستی پاراستنی سۆهراب بوو، هەموویانی خواردووە.
چارەنووس و قورسایی بێدەنگی
ئایا تراژیدییەکە کاری چارەنووسە یان هەڵبژاردنی مرۆڤ؟ شاهنامە هەردوو ڕاستییەکە لە کشمەکێشدا ڕادەگرێت. لە لایەکەوە، مردنەکان وەک پێشوەخت دیاریکراو دەردەکەون، لە ئەستێرەکاندا نووسراون؛ نموونەی ئەو چارەنووسەن کە جیهانی کۆنی گەلە ئێرانییەکان، لە باوەڕی ئەهورا مەزدادا، لە ناو گەردوونێکی ئەخلاقی و ڕێکخراودا دایدەنا. خودی سۆهراب لە کاتی مردندا تاوانەکە دەخاتە پاڵ چارەنووس و باوکی لێی بەری دەکات.
بەڵام چیرۆکەکە زنجیرەیەک لە شکستی مرۆڤیشە، و وا دەردەکەوێت فیردەوسی دەیەوێت هەستیان پێ بکەین. ئەگەر هەجیری دیل کاتێک سۆهراب پرسیاری کرد ناوی ڕۆستەمی بگوتایە؛ ئەگەر ڕۆستەم لە لووتبەرزی و وریاییدا ناوی خۆی نەشاردایەوە؛ ئەگەر پیاوەکانی ئەفراسیاب ڕاستییەکەیان نەشاردایەوە؛ ئەگەر کەی کاووس مەرهەمە چاککەرەوەکەی لە کاتی خۆیدا بناردایە، کوڕەکە دەژیا. تراژیدییەکە ڕێک لەبەر ئەوە گەورەیە کە پێویست نەبوو ڕوو بدات، و لەبەر ئەوەی هەر بێدەنگییەک کە بووە هۆی ڕوودانی، هەڵبژاردنێک بوو.
هێمایەتی
سۆهراب بووەتە وێنەی هەتاهەتایی گەنجی کە بە نابینایی گەورەکانی لەناو دەچێت، و کوڕێک کە دەست بەرەو باوکی درێژ دەکات و شمشێری بەرامبەر دەکرێت. چیرۆکەکەی شێوە بە کۆنترین ترسی نەوەکان دەدات: ئەوەی لەوانەیە پیرەکان گەنجەکان بخۆن، شەڕ سروشتیترین خۆشەویستی بگۆڕێت بۆ ناسروشتیترین لەدەستدان، و ڕاستییەکی شاردراو بتوانێت هێندەی هەر تیغێک بە دڵنیایی بکوژێت.
چیرۆکەکە هەروەها بیرکردنەوەیەکە دەربارەی زانین و نەزانی. هەموو شتێک بەوەوە بەندە کە ناگوترێت و نازانرێت؛ هەموو کارەساتەکە لە بۆشایی نێوان ئەوەی گوێگر تێی دەگات و ئەوەی کەسایەتییەکان تێی دەگەن، دەژی. لەمەدا قسە لە شتێکی گشتیی مرۆیی دەکات: ترسی ئەوەی لەوانەیە ئەوانەی خۆشمان دەوێن بریندار بکەین، بێ ئەوەی بەڕاستی بیناسین؛ و ئەو ئارەزووەی نزیکە لە بەرگەنەگیران کە ئەو یەک وشەیە لە کاتی خۆیدا بگوترێت کە دەیتوانی هەموو شتێک بگۆڕێت.
چیرۆکەکە لە دەرەوەی ئێران
بۆ هەزار ساڵ، مردنی سۆهراب لە خۆشەویستترین و ئازاربەخشترین بەشەکانی شاهنامە بووە؛ لە نەریتە گەورەکەی نەقاڵیدا زیندوو ڕاگیراوە، چیرۆکگێڕانەوەی شانۆیی قاوەخانە، کە تێیدا گێڕەرەوەکان شەڕە تاک بە تاکەکە و ناسینەوەکە بە دەنگ و جووڵە زیندوو دەکەنەوە، و گوێگران دەگرین هەرچەندە بە تەواوی دەزانن چی لە پێشە. وێنەکێشانی دەستنووسە ڕازاوەکان جار لە دوای جار گەڕاونەتەوە بۆ ساتی ناسینەوە؛ ڕۆستەمیان نیشان داوە کە لە سەر کوڕە سەرەمەرگەکەی جلەکانی دەدڕێنێت.
چیرۆکەکە زۆر دوورتر لە جیهانی گەلە ئێرانییەکان ڕۆیشتووە. شاعیری ئینگلیز ماثیو ئارنۆڵد لە 1853 بە ناوی سۆهراب و ڕوستم دووبارە گێڕایەوە و بە وێنەی ڕووباری ئۆکسوس کۆتایی پێ هێنا کە بە درێژایی شەو لە تەنیشت شوێنی خەمەکەوە بەردەوام دەڕوات؛ چیرۆکەکە بە زۆر زمانیش بە شێوەی ئۆپێرا و دراما دووبارە داڕێژراوەتەوە. هێزەکەی پێویستی بە وەرگێڕان نییە، چونکە تراژیدیی باوکێک کە منداڵەکەی خۆی دەکوژێت هی هەموو مرۆڤایەتییە.
مشتومڕ و تێگەیشتنە هەڵەکان
ئایا ئەمە چیرۆکێکی فارسییە یان کوردی؟ وەک بەشەکانی تری شاهنامە، چیرۆکی ڕۆستەم و سۆهراب میراتی هاوبەشی هەموو گەلە ئێرانییەکانە، فارس، کورد و دراوسێکانیان بە یەکسانی، کە لە کۆمەڵێکی هاوبەشی ئەفسانەی کۆنەوە سەرچاوە دەگرێت. کورد پاڵەوانەکانی بە هی خۆیان دەژمێرن و چیرۆکەکانی بە زمانی خۆیان دەگێڕنەوە، بەڵام هەڵە دەبێت بانگەشەی ئەوە بکرێت کە تەنها کوردییە؛ باشترە وەک بەشێک لە میراتێک لێی تێ بگەین کە لە سەرانسەری جیهانی گەلە ئێرانییەکاندا هاوبەشە.
ناوی سۆهراب چی دەگەیەنێت؟ زۆرجار دەگوترێت لە وشەگەلێکەوە هاتووە کە واتای سوور یان درەوشاوە دەدەن، و هەندێک واتاکەی بە ڕووخسارێکی ڕوون یان شکۆدار دەبەستنەوە. ئەم خوێندنەوانە باون، بەڵام پسپۆڕان ئاگاداری دەدەنەوە کە بە دڵنیایی نەسەلمێنراون؛ باشترە واتای ناوەکە بە نادیار دابنرێت، نەک وەک ڕاستییەک ڕابگەیەنرێت.
کێ بەرپرسی مردنی سۆهرابە؟ خوێنەران بۆ سەدەکان مشتومڕیان لەسەر ئەم خاڵە کردووە. هەندێک بەرپرسیارێتییەکە دەخەنە پاڵ چارەنووس، ئەوانی تر دەیخەنە پاڵ لووتبەرزی و نهێنیپارێزیی ڕۆستەم، و هەندێکی تر دەیخەنە پاڵ ترسی کەی کاووسی پاشا کە ڕێگری لە گەیاندنی چارەسەرەکە کرد. شاهنامە پرسیارەکە لە کۆتاییدا یەکلا ناکاتەوە، و لەوانەیە مەبەستەکەش هەر ئەمە بێت: تراژیدییەکە بە چەندین دەست تەنراوە؛ هیچ یەکێکیان بە تەنها و هەموویان پێکەوە پاڵەوانە گەنجەکە دەڕووخێنن.
بابەتە پەیوەندیدارەکان
ڕۆستەم: پاڵەوانە گەورەکەی شاهنامە، باوکی سۆهراب
زاڵ: پاڵەوانە قژسپییەکە کە سیمرغ گەورەی کرد، باپیری سۆهراب
سیمرغ: باڵندە ئەفسانەییەکە کە چاودێریی ڕەچەڵەکی ڕۆستەمی دەکرد
شاهنامە: کتێبی پاشاکانی فیردەوسی، کە چیرۆکەکە دەپارێزێت
فەریدون: پاشا دادپەروەرەکەی سەردەمە زێڕینە کۆنترەکەی حەماسە
زەحاک: ستەمکارە ماردارەکەی سەرەتای تاریکی شاهنامە
پرسیارە باوەکان
سۆهراب کێیە؟
سۆهراب کوڕی ڕۆستەمی پاڵەوانە لە شاهنامەدا، جەنگاوەرێکی گەنجی بەهێزە کە لە تووران گەورە کرا. بە مردنە تراژیدییەکەی لە شەڕی تاک بە تاکدا بە دەستی باوکی خۆی بەناوبانگە، کە نەیدەناسی.
دایک و باوکی سۆهراب کێ بوون؟
باوکی ڕۆستەم بوو، گەورەترین پاڵەوانی ئێران، و دایکی تەهمینە بوو، کچی پاشای سەمەنگان. ڕۆستەم پێش لەدایکبوونی سۆهراب ڕۆیشت و هەرگیز کوڕەکەی نەناسی تا کاتێک کە زۆر درەنگ بوو.
بۆچی ڕۆستەم سۆهرابی کوشت؟
باوک و کوڕ لە شەڕی نێوان ئێران و تووراندا وەک دوژمن یەکتر بینی، هیچ یەکێکیان ناسنامەی ئەوی تری نەدەزانی. چەندین کەس ڕاستییەکەیان شاردەوە و ڕۆستەمیش ناوی خۆی شاردەوە؛ بەمە لێدانە کوشندەکەی بە نەزانی ئەنجام دا.
ڕۆستەم چۆن ڕاستییەکەی زانی؟
کاتێک سۆهراب لە سەرەمەرگدا بوو، ئاشکرای کرد کە کوڕی ڕۆستەمە و ئەو بازووبەندە ئۆنیکسەی نیشان دا کە ڕۆستەم لە مێژە وەک نیشانە بە دایکی بەخشیبوو. ڕۆستەم ناسییەوە و خەم دایگرت.
ئایا دەکرا سۆهراب ڕزگار بکرێت؟
بەڵێ. مەرهەمێکی چاککەرەوە بە ناوی نووشدارو، کە لەلای کەی کاووسی پاشا بوو، دەیتوانی برینەکە چاک بکاتەوە؛ بەڵام پاشا لە ترسی هێزی ڕۆستەم ناردنی دوا خست و سۆهراب پێش گەیشتنی مرد.
چیرۆکەکە فارسییە یان کوردی؟
هی میراتە هاوبەشەکەی گەلە ئێرانییەکانە لە شاهنامەدا، کە فارس و کورد و دراوسێکانیان بە یەکسانی دەیگێڕنەوە. کورد پاڵەوانەکانی بە هی خۆیان دەژمێرن، بەڵام چیرۆکەکە میراتێکی هاوبەشە، نەک تەنها کوردی.
سەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
سۆهراب بە دەستی ڕۆستەم کوژرا - شاهنامە (کەمبریج)
سۆهراب لە شاهنامەدا: چیرۆکە تەواوەکە - Danaa
شاهنامە (کتێبی پاشاکان): ڕێبەری تەواو - Thalira