امنە سورەکە: زندان پیشین امنیت و موزهٔ حافظهٔ کردی

امنە سورەکە در سلیمانیه ساختمان‌های پیشین امنیت بعث را با نمایشگاه‌های سرکوب، انفال و زندگی فرهنگی کردی پیوند می‌دهد.

ساخت‌وساز و تغییر کاربری

نام امنە سورەکە به «امنیت سرخ» یا «زندان سرخ» ترجمه می‌شود. کوکرل عبدالله آغاز ساخت را سپتامبر ۱۹۷۹ می‌داند؛ گزارش خضر در ۲۰۲۴ پایان ساخت را ۱۹۸۵ ذکر می‌کند. آغاز ساخت و آغاز کار زندان نباید یکی دانسته شوند. دانشجویان، ملی‌گرایان کرد و دیگر مخالفان در آن زندانی شدند؛ مدیر آکو غریب از قربانیان عرب و مسیحی نیز نام می‌برد. شورشیان در مارس ۱۹۹۱ مجموعه را گرفتند. بنا بر پژوهش، آوارگان سپس تا ۱۹۹۶ آنجا زندگی کردند. تبدیل مجموعه با حمایت هیرو ابراهیم احمد پیش از افتتاح موزه در ۲۰۰۳ آغاز شد. [1] [2]

آثار و طراحی یادمان

پژوهش ساختمان‌های آسیب‌دیده را از فضاهای تبدیل‌شده به نمایشگاه جدا می‌کند. خضر نام‌ها، تاریخ‌ها، شعرها و شعارهای دیوار سلول‌ها را توصیف می‌کند. آثار قدیمی و صحنه‌های بازسازی‌شدهٔ بعدی شواهد متفاوت‌اند. الطبخه نمادهای تالار آینه را توضیح می‌دهد: ۱۸۲ هزار قطعه نمایندهٔ قربانیان انفال و ۴۵۰۰ چراغ نمایندهٔ روستاهای ویران‌شده‌اند. هر چراغ یک نفر را نشان نمی‌دهد؛ چیدمان هم شمارش تازه و مستقلی از کشته‌شدگان نیست. عکس وضع مجموعه در ۲۰۱۷ را ثبت می‌کند. [1] [2] [3] [5]

فرهنگ و تفسیر تاریخ

لباس، فرش و زیورآلات در کنار گالری، سینما، کتابخانه و آرشیو قرار دارند. کارنامهٔ خود سکار سلیمان چیدمان Two Generations را در موزه در ۲۰۱۴ ثبت کرده است؛ این امر نمایش دائمی آن را ثابت نمی‌کند. پروژه‌های دیگر غریب در گزارش ۲۰۲۴، برنامه‌های آن زمان بودند. کوکرل عبدالله بررسی می‌کند که موزه چگونه خشونت، هویت فرهنگی و مطالبات ملی را به هم پیوند می‌دهد. این تفسیر پژوهشگر است، نه واکنش یکسان همهٔ بازدیدکنندگان. مشاهدات او دربارهٔ گروه‌های مدرسه‌ای تجربهٔ جمعی یادگیری تاریخ را هم مستند می‌کند. [1] [2] [4]

منابع و مطالعه بیشتر

1. Autumn Cockrell-Abdullah, “Constituting Histories Through Culture In Iraqi Kurdistan”, Zanj 2(1) (2018), pp. 65–91, especially the Amna Suraka field study; open access, CC BY 4.0.
2. Qassim Khidhir, “Inside Sulaymaniyah’s Amna Suraka Museum”, Kurdistan Chronicle (29 September 2024); reporting and interview with director Ako Gharib.
3. Omar Altabakha, “Amna Suraka: An Unexpected Place of Healing”, New Tactics in Human Rights (4 January 2018); first-person visit and explanation of the memorial installation.
4. Sakar Sleman, official artist biography and exhibition record; lists Two Generations at Amna Suraka Museum in 2014.
5. Levi Clancy, Amna Suraka, 11 June 2017, Wikimedia Commons; CC0 1.0 public-domain dedication.
6. Cockrell-Abdullah (2018), author-posted open-access full text and fieldwork photographs; reading copy of source 1.