بستور بر زریر سوگواری می‌کند و خون‌خواه اوست، اما یادگار زریران و شاهنامه قاتل بیدرفش را متفاوت معرفی می‌کنند.

نگاره دست‌نویس از سواری که به سوار افتان کنار جوی حمله می‌کند، با تماشاگران پشت صخره‌ها و بیت‌های فارسی
بیدرفش زریر، پدر بستور را می‌کشد: والترز W.602.355A، نسخه‌ای به تاریخ ۱۶۱۸–۱۶۱۹، احتمالاً کتابت هرات. این تصویر چهره بستور نیست. The Walters Art Museum · W.602.355A · CC0.

خانواده و منابع

بستور، به فارسی میانه بستوار، پسر زریر و برادرزاده گشتاسپ است. نام اوستایی Bastauuairi در یشت ۱۳.۱۰۳ آمده؛ این یادکرد کوتاه روایت مفصل بعدی را در بر ندارد. جنگ پس از پذیرش دین زردشت به دست گشتاسپ آغاز می‌شود. اسفندیار، پسر شاه، پسرعموی بستور است. [1] [2]

منع و اجازه بعدی

در ترجمه مودی در ۱۸۹۹ بستور حدود هفت‌ساله است. شاه ابتدا به دلیل بی‌تجربگی مانع رفتنش می‌شود. کودک بااین‌حال اسبی می‌گیرد و پدرش را می‌یابد. در یادگار می‌خواهد به پیکر رسیدگی کند، ولی می‌ترسد نتواند پیش از رسیدن دشمن دوباره سوار شود. پس از بازگشت، جاماسپ میانجی می‌شود و شاه خون‌خواهی را اجازه می‌دهد. این‌ها دو تصمیم پیاپی متفاوت‌اند. [3]

چه کسی بیدرفش را می‌کشد؟

در یادگار، بستور به راهنمایی روان زریر دشمن را با تیر می‌کشد و اسب پدر را بازمی‌گیرد. در شاهنامه با او می‌جنگد، اما اسفندیار ضربه مرگبار می‌زند. اردشیر پیش‌تر راه پدر را نشان می‌دهد؛ او قاتل نیست. بیت‌های اصلی فارسی این نقش‌ها را جدا می‌کنند. [4] [5]

انتقال متن و تصویر

بویس داستان کهن را از نسخه محفوظ به تاریخ ۱۳۲۲ جدا می‌کند و نشانه‌های پارتی را بررسی می‌کند. بیت‌های دقیقی در اثر فردوسی گنجانده شدند. تصویر، مرگ زریر را نشان می‌دهد نه خون‌خواهی بستور. والترز W.602 را به کاتب محمد میرک و احتمالاً هرات مرتبط می‌داند؛ نسخه در ۱۶۱۸–۱۶۱۹ تکمیل شد. این شاهد دریافت بعدی است، نه گواهی عینی از جنگ افسانه‌ای. [2] [6] [7]

منابع و مطالعه بیشتر

  1. Ahmad Tafazzoli, “Bastūr,” Encyclopaedia Iranica (1988): names, genealogy, Avestan reference and comparison of versions.
  2. Mary Boyce, “Ayādgār ī Zarērān,” Encyclopaedia Iranica (1987): textual transmission, Parthian features and Daqiqi’s treatment.
  3. Memorial of Zarer, translated by Jivanji Jamshedji Modi (1899), especially paragraphs 79–106: primary narrative.
  4. Shahnameh, reign of Goshtasp, section 16, “Words of Daqiqi”: original Persian verses on Bastur’s lament and return to court, Ganjoor.
  5. Shahnameh, reign of Goshtasp, section 17, “Words of Daqiqi”: original Persian verses distinguishing Bastur’s fight from Esfandiyar’s killing of Bidarafsh.
  6. The Walters Art Museum, Bidarafsh Kills Zarir, W.602.355A: subject identification, object record and CC0 image.
  7. The Digital Walters, manuscript W.602: colophons, scribe, probable Herat origin and copying dates.