مسجد جلیل خیاط در ژانویه ۲۰۰۷ گشایش یافت. تأمین مالی خانوادگی، تأثیرهای متنوع معماری و فضاهای نماز و آموزش و گردهمایی جایگاه آن را در اربیل معاصر روشن می‌کنند.
طرح خانواده و گشایش
کامیران، پسر بنیان‌گذار، در مصاحبه مه ۲۰۱۹ با الجزیره گذاشتن سنگ بنا را ۱۹۹۷ و افتتاح را ژانویه ۲۰۰۷ دانست. جلیل خیاط پیش از تکمیل درگذشت و خانواده پروژه را ادامه داد. کامیران هزینه ساخت و اداره را مسئولیت خانواده توصیف کرد. [1] این روایت پشتیبانی مالی را معرفی می‌کند؛ سند انتقال مالکیت به شهر یا بودجه منتشرشده ارائه نمی‌دهد.
مجموعه‌ای فراتر از شبستان
گزارش دانشگاه جیهان–اربیل از بازدید ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ باغچه‌ها، وضوخانه، حیاط مرکزی، تالار مراسم و نمازخانه اصلی را معرفی می‌کند. دانشجویان محراب و منبر و ستون و طاق و مناره و گنبد مرکزی را بررسی کردند. [2] آماده‌شدن برای نماز، رفت‌وآمد و گردهمایی به هم پیوند دارند. نما تنها بخشی از مجموعه است؛ فضاهای جانبی نیز سازمان دینی و اجتماعی آن را شکل می‌دهند.
طبقه‌بندی پژوهشگران
Kasim وAli وMustafa مسجد را در پژوهش ۳۲ مسجد معاصر اربیل گنجاندند. جدول ۱۰ آن را در گروه “Hybrid Islamic” قرار می‌دهد: ترکیب عناصر چند سنت معماری اسلامی. [3] این رویکرد با شیوه محلی سنتی، عقل‌گرا و مدرنیست مقایسه شده است. طبقه‌بندی تحلیلی است و نمی‌گوید بنا نسخه دقیق یک مسجد قدیمی است؛ ترکیب گنبد و مناره و رواق و تزئین را توضیح می‌دهد.
تزئین و استادکاران
گزارش نوامبر ۲۰۰۷ الاتحاد، با اتکا به مصاحبه امام بشیر خلیل حداد، طراحان و استادکاران مراکشی و ترک، تأثیر عثمانی و مغربی و تزئین دمشقی را توصیف کرد. [4] نام‌بردن این مشارکت‌ها از تکرار صفت‌های زیبایی روشنگرتر است. جزئیات نشان می‌دهد سفارش ساختمانی معاصر اربیل چگونه مهارت و فرم مراکز دیگر معماری اسلامی را گرد آورد.
عبادت و یادگیری
الجزیره در ۲۰۱۹ فضای نماز زنان، کلاس قرآن، مجالس سوگواری و خطبه جمعه به کردی و عربی را ثبت کرد. [1] بازدید ۲۰۲۶ دانشگاه بحث هندسه و نور و مصالح و ادغام تزئین در فضای مقدس را افزود. [2] مجموعه هم نهاد فعال عبادی و هم موضوع مطالعه است. بازدید هماهنگ‌شده دانشجویان به‌خودی‌خود ساعت عمومی ورود را مشخص نمی‌کند.
بنای جدید در شهری قدیمی
افتتاح ۲۰۰۷ به دوره‌ای متفاوت از تاریخ ارگ اربیل تعلق دارد. ثبت ۲۰۱۴ یونسکو مربوط به تپه ارگ و بافت و تحول طولانی آن است. [5] تمایز دو مکان، حمایت مالی معاصر و میراث کهن‌تر را روشن می‌کند. اهمیت مسجد در کارکرد و ابتکار خانواده و انتخاب معماری است؛ رتبه‌بندی اندازه میان تمام مساجد اربیل به شاهد جداگانه نیاز دارد.
منابع و مطالعه بیشتر
- Imad al-Shammari, Al Jazeera, on-site reporting and interviews, 27 May 2019.
- Cihan University–Erbil, Interior Design Engineering field visit, 19 February 2026.
- Kasim, Ali and Mustafa, The effects of material, structural characteristics, and construction technology on the identity of contemporary mosques in Erbil city, Production Engineering Archives 31(4), 2025, pp.426–447, Tables 8 and 10.
- Al Etihad, مآذن الوسطية, mosque reporting and imam interview, 7 November 2007.
- UNESCO World Heritage Centre, Erbil Citadel, inscription 2014.