Elî Eşref Derwêşiyan kî ye?
Elî Eşref Derwêşiyan nivîskarekî Kurd ê Îranê bû ku di 1941 de li Kirindê, li herêma Kurdî ya parêzgeha Kirmaşanê, ji dayik bû û bû yek ji girîngtirîn nivîskarên realîzma civakî yên Îranê. Kurteçîrok û romanên wî deng didan xizan, kesên li kêlekê hiştî û bêparên Kurdistana Îranê û wêdetir.
Wî bi piranî bi Farisî, zimanê serdest ê edebiyata Îranê, dinivîsand. Lê mijarên wî di cîhana gundî ya Kurdî ya Kirmaşanê de rehdayî bûn: xizanî, dijwarî û rûmeta mirovî ya gundî û karkerên Kurd di sedsala 20an de. Çîrokîya wî ya realîzma civakî dengekî edebî yê Farisî da xizanên Kurd ên Îranê ku berî wê tunebû.
Ew folklorzanekî girîng jî bû; koleksiyonên çîrokên gelêrî û edebiyata devkî ya Îranî û Kurdî berhev kirin û weşandin ku materyaleke di rewşeke din de dibe ku bihata windakirin parastin. Di serdema Komara Îslamî de ji ber dîtinên xwe yên siyasî yên çepgir hate zindankirin.
Xalên Sereke
• Di 1941 de li Kirindê, li parêzgeha Kirmaşanê ya Kurdistana Îranê, ji dayik bû; di 2017 de mir.
• Nivîskarekî mezin ê realîzma civakî yê Îranê bû — di edebiyata Farisî de deng da xizanên Kurd.
• Kurteçîrok û roman li ser xizaniya gundî ya Kurdî û rûmeta mirovî nivîsandin.
• Folklorzanekî girîng jî bû — edebiyata gelêrî ya Kurdî û Îranî berhev kir.
• Ji ber dîtinên xwe yên çepgir ji aliyê Komara Îslamî ve hate zindankirin.
Agahiyên Kurt
Naverok
Jiyana destpêkê
Di 1941 de li Kirindê, li herêma Kurdî ya Kirmaşanê, ji dayik bû. Wî karê edebî bi Farisî kir û bi sûdgirtina ji paşxaneya xwe ya Kurdî li ser gel û cîhana ku nas dikir nivîsand — xizanên gundî yên rojavayê Îranê.
Çarçoveya Dîrokî
Edebiyata realîzma civakî ya Îranê di nîveka sedsala 20an de deng da xizan û kesên li kêlekê hiştî di bin desthilata Şah de; paşê jî di bin Komara Îslamî de rastî tepisandinê hat. Çîrokîya Derwêşiyan beşek ji vê kevneşopiyê bû û dengên bi taybetî Kurdî xiste nav realîzma civakî ya edebiyata Farisî.
Destkeft
Çîrokîya realîzma civakî ya xizanên Kurd
Kurteçîrok û romanên Derwêşiyan, ku navenda wan xizanên gundî û bajarî yên Kurdistana Îranê û Îranê bi berfirehî ye, xalên girîng di edebiyata realîzma civakî ya Farisî de ne. Şiyana wî ya nîşandana rûmet û êşa jiyana Kurdên xizan bi pexşana Farisî nûnertiyeke edebî da van civakan ku berî wê nebûya.
Koleksiyonên wî yên folklorê, ku materyala edebî ya devkî ya Kurdî û Îranî diparêzin, beşdariyên zanyarî yên girîng di belgekirina çanda gelêrî ya Îranê de jî ne.
Rêzeya demî
Nîqaş
Nasnameya wî ya Kurdî ya ji Kirmaşanê û girîngiya wî ji bo edebiyata realîzma civakî ya Îranê hatine piştrastkirin.
Mîras
Elî Eşref Derwêşiyan dengê mezin ê Kurdî di edebiyata realîzma civakî ya Îranê ya bi Farisî de ye — nivîskarek ku nûnertiyeke edebî ya Farisî da xizanên Kurd û edebiyata gelêrî ya Kurdî ji bo nifşên pêşerojê berhev kir.
Têkilî
Xulamriza Reşîd Yasemî — zanyarekî din ê Kurd ê Îranê ku bi Farisî dinivîsand
Emîr Hesenpûr — zanyarê Kurd ê Îranê, hevdemê wî
Pirsên pir tên pirsîn
Elî Eşref Derwêşiyan kî bû?
Elî Eşref Derwêşiyan (1941-2017) nivîskarekî Kurd ê Îranê ji Kirinda Kirmaşanê bû ku bû yek ji girîngtirîn nivîskarên realîzma civakî yên Îranê. Bi pexşana çîrokî ya Farisî deng da xizan û bêparên Îrana Kurdî.
Elî Eşref Derwêşiyan Kurd bû?
Erê. Ew ji herêma Kurdî ya parêzgeha Kirmaşanê bû û paşxaneya wî ya Kurdî bingehê mijarên wî yên edebî bû.
Çavkanî
Beşdarên Wikipedia. 'Ali Ashraf Darvishian.' Wikipedia. Di 2025 de hatiye dîtin.