Stephen Mansfield: Nivîskarê Amerîkî ku «Mucîzeya Kurdan» ji cîhanê re got
Stephen Mansfield kî ye?
Stephen Mansfield (di 1958 de ji dayik bûye) nivîskarekî Amerîkî yê pirtûkên herî zêde hatine firotin ên lîsteya New York Times, axaftvan û rahênerê rêberiyê ye ku bû yek ji vegêrên Rojavayî yên çîroka nûjen a Kurdan ku herî zêde tên xwendin. Pirtûka wî ya 2014, Mucîzeya Kurdan, destpêkeke bi hêsanî tê fêmkirin a Kurdistana Iraqê ye ku ji bo xwînerên giştî yên Amerîkî hatiye nivîsandin, û Rudaw, saziya pêşeng a nûçeyên Kurdî, ew wek «Pirtûka Salê» hilbijart.
Di nav Kurdan de herwiha bi axaftina xwe ya TEDxNashville ya 2016, «Kurd: Gelê cîhanê yê herî navdar ê nenas», û bi domandina axaftinên ji bo piştgiriya doza Kurdî tê naskirin. Mansfield ne Kurd e û ne dîroknasekî akademîk e; rola wî wek kesekî ji derve yê dilsoz bûye ku platforma nivîskarekî pirtûkên pir tên firotin bi kar aniye da ku çîroka Kurdan bigihîne xwînerên Rojavayî.
Xalên sereke
Stephen Mansfield nivîskar û axaftvanekî Amerîkî ye ku platforma nivîskarekî pirtûkên pir tên firotin bi kar aniye da ku Kurdistanê bi xwînerên Rojavayî bide naskirin.
Pirtûka wî Mucîzeya Kurdan (2014) ji nû ve avakirina Kurdistana Iraqê piştî qirkirina Saddam Hussein wek yek ji çîrokên mezin ên vejînê yên demên nûjen radigihîne.
Rudaw di 2015 de pirtûk wek «Pirtûka Salê» hilbijart, û medyaya Kurdî gelek caran bi Mansfield re hevpeyvîn kiriye.
Wî yekem car bi riya xebata mirovahî ya Xiristiyan li Bakurê Iraqê, di encama Şerê Kendavê yê 1991 de, bi Kurdan re rû bi rû hat.
Xebata wî ji ber ku Kurdan di nav Amerîkiyan de bêtir dane naskirin tê pesinandin, lê hin rexnegir dibêjin ku bêtir pîrozandin e ji analîzeke bi hişkî pêvajoyên zanistî dişopîne.
Agahiyên kurt
Navê tam | Stephen Mansfield |
Navên din | Şêweyên din ên navê ku bi berfirehî tên bikaranîn tune ne |
Jidayikbûn | 1958, Georgia, Dewletên Yekbûyî |
Cihê jidayikbûnê | Georgia, Amerîka (bi piranî li Ewropayê mezin bûye) |
Paşxane | Amerîkî; kurê efserekî Artêşa Amerîkayê |
Pîşe / rol | Nivîskar, axaftvanê giştî, rahênerê rêberiyê |
Serdem | Dawiya sedsala 20emîn – sedsala 21emîn |
Bi çi tê naskirin | Mucîzeya Kurdan (2014); piştgiriya doza Kurdî |
Berhemên sereke | Mucîzeya Kurdan; Baweriya George W. Bush; Kuştina Îsa; Lêgerîna Xwedê û Guinness |
Girêdayî | Rudaw; Kurdistana Iraqê; The Mansfield Group; Chartwell Literary Group |
Girîngiya dîrokî | Yek ji kesên Rojavayî ku çîroka nûjen a Kurdan bi xwînerên giştî daye naskirin û berhemên wî herî zêde tên xwendin |
Naverok
Çarçoveya dîrokî: Amerîkiyek çawa bi Kurdan re rû bi rû hat
Beşdariyên sereke di vegotina çîroka Kurdan de
- Kariyereke nivîsandinê ya berfirehtir
Nîqaş, nakokî û têgihîştinên şaş
Jiyana destpêkê û paşxane
Stephen Mansfield di 1958 de li Georgia, li Dewletên Yekbûyî, ji dayik bû. Ji ber ku bavê wî wek efserekî di Artêşa Amerîkayê de kar dikir, wî piraniya zaroktiya xwe li Ewropayê derbas kir. Li gor vegotinên wî, ciwaniyeke çalak û bêaram a tijî werziş û rêwîtiyê hebû, û ji bo lîstina futbolê Amerîkî li zanîngehê hatibû hilbijartin, berî ku guherîna baweriya wî ber bi Xiristiyaniyê ve wî ber bi xwendinê li zanîngeheke Xiristiyan ve bibe.
Wî bawernameya lîsansê di dîrok û felsefeyê de wergirt (hin çavkanî wê wek dîrok û teolojî dinasin), paşê deh sal li Texasê derbas kir; li wir pastorê dêrekê bû, du bawernameyên masterê qedandin, bernameyeke radyoyê pêşkêş kir û dest bi avakirina navdarî li ser xwe wek axaftvanekî bi naverok û henekê naskirî kir. Di 1991 de çû Nashville, Tennessee, da ku tevlî rêberiya dêreke pir mezin bibe; li wir nêzî yanzdeh salan bû rêberê sereke û paşê doktorayeke xwe wergirt.
Hêja ye ku bi zelalî bê gotin: Mansfield nivîskarekî Amerîkî ye, ne Kurd e. Girêdana wî bi dîroka Kurdî ve wek çavdêr û piştgirekî ji derve ye. Fêmkirina paşxaneya wî — Xiristiyanekî Evanjelîk, nivîskarê bawerî û rêberiyê û rêwiyekî mirovahî — alîkarî dike ku hem xurtî hem jî sînorên awayê wî çîroka Kurdan vedibêje bêne fêmkirin.
Çarçoveya dîrokî: Amerîkiyek çawa bi Kurdan re rû bi rû hat
Mansfield yekem car di destpêka salên 1990î de bi Kurdan re rû bi rû hat, dema ku bi girêdana saziyên xêrxwaz ên Xiristiyan ên piştî Şerê Kendavê alîkariya civakê dikirin çû Bakurê Iraqê. Kurdistana ku wî wê demê dît, li gor danasîna wî, cihekî xeternak û ji ber şer wêran bû — herêmeke şopên qirkirina Enfalê ya 1988 û êrîşa kîmyewî ya li Helebceyê li ser wê mabûn, ji ber serhildana 1991 ya têkçûyî û jicihûwarkirina girseyî êş dîtiye û di nîveya salên 1990î de zû ji ber şerekî navxweyî yê Kurdî di navbera aliyan ên hevrik de hat parçakirin.
Paşxaneya siyasî avakirina herêmeke Kurdî ya parastî û bi piranî xweser li Bakurê Iraqê piştî 1991 bû, ku herêmeke Rojavayî ya firîn lê qedexe bû wê diparast. Di du dehsalên li pey re, bi taybetî piştî hilweşîna Saddam Hussein di 2003 de, Herêma Kurdistana Iraqê geşbûneke aborî ya ecêb dît ku li Hewlêr û Silêmaniyê kom dibû.
Dema Mansfield çend sal şûnda vegeriya, wî dîmeneke guherî dît — balafirgeheke nûjen, hotelên nû û bircên nivîsgehan, navendên kirînê û taxên ji nû ve hatine avakirin li cihê ku berê şer û cezakirinên aborî diyarkerên jiyana rojane bûn. Ew cudahiya di navbera wêranî û vejînê de bû wêneyê navendî yê pirtûka wî. Mucîzeya Kurdan di 2014 de derket, tam dema ku hêzên Kurdî di şerê bejayî yê li dijî Dewleta Îslamî (ISIS) de rola navendî digirtin; vê yekê di nîqaşên Amerîkî de pirtûk ji demê re bêtir guncan kir.
Beşdariyên sereke di vegotina çîroka Kurdan de
Beşdariya Mansfield di dîroka Kurdî de ne wek leşker, siyasetmedar an zanyar, lê wek ragihîner e — kesekî ku çîroka Kurdan gihand xwînerên berfireh ên Rojavayî di demeke Kurdan bi giranî hewcedarê baldariyeke dilsoz bûn de.
Mucîzeya Kurdan (2014)
Mucîzeya Kurdan: Çîrokeke ecêb a vejîna hêviyê li Bakurê Iraqê berhema Kurdî ya Mansfield a herî navdar e. Fikra wê di navê wê de hatiye kurtkirin: gelekî ku gelek caran xiyanet li wî hatiye kirin û nêzî tunehatiye kirin — ku carekê wek «gelê bê heval» hatibû danasîn — yek ji civakên herî dewlemend û bi hêvî yên Rojhilata Navîn a nûjen ji nû ve ava kir. Pirtûk kokên nasnameya Kurdî heta Medên kevnar dişopîne û vejîna Kurdistana Iraqê ya piştî 1991 wek xebateke ecêb a berxwedanê pêşkêş dike.
Ji aliyê şêwazê ve, pirtûk ji bo xwînerê giştî hatiye nivîsandin, ne pispor. Mansfield şêwazeke xwejiyannivîsî û li ser çîrokan avabûyî tercîh dike û dîroka berfirehtir bi riya jiyanên kesane vedibêje. Wî gotiye ku bawer dike dîrok herî baş bi riya mirovan tê fêmkirin; ji ber vê yekê vegotin li dora kesên wek Serok Masoud Barzani û jineke Kurd bi navê Bayan, digel yên din, hatiye avakirin.
Axaftina TEDx ya 2016
Di 2016 de Mansfield axaftineke TEDxNashville bi navê «Kurd: Gelê cîhanê yê herî navdar ê nenas» kir. Di wê de wî Kurdan wek gelekî nêzî 35 milyonan danasî — mezintirîn gelê li ser rûyê erdê ku dewleteke xwe tune ye — û wek hêza sereke ya «li bejayê» li dijî ISIS di wê demê de. Tiştê balkêş ew bû ku wî bijart ku tevahiya çîroka Kurdan bi riya jiyana sê jinên Kurd vebêje; vê şêwazê bala mirovan kişand ser rola berbiçav a jinên Kurd di şerê li dijî ISIS de.
Piştgirî û medyaya Kurdî
Rudaw, ku di 2015 de Mucîzeya Kurdan wek «Pirtûka Salê» hilbijart, çend caran bi Mansfield re hevpeyvîn kiriye, û wî li Dewletên Yekbûyî û derveyî welat axaftinên ji bo piştgiriya doza Kurdî domandiye. Di hevpeyvînan de wî armanca xwe wek alîkarîkirina xwînerên Rojavayî ji bo «cudakirin» a Kurdan danasî — ku wan wek gelekî cuda bi helwestên xwe yên li hember jinan, Rojava û piralîtiyê bibînin, ne ku wan di texmînên Rojavayî yên berfireh û pir caran dijminane yên derbarê herêma berfirehtir de bixe.
Kariyereke nivîsandinê ya berfirehtir
Xebata Mansfield a li ser Kurdan beşeke kariyereke gelek mezintir e. Ew nivîskarê zêdetirî sî pirtûkan e, di nav de Baweriya George W. Bush — pirtûkeke pir hat firotin ku ji bo fîlma Oliver Stone ya W. bû çavkanî — herwiha Baweriya Barack Obama, Lêgerîna Xwedê û Guinness, Şerê Lincoln bi Xwedê re û Kuştina Îsa, digel jiyannivîsên Winston Churchill, Booker T. Washington, George Whitefield û Papa Benedict XVI. Wî du şirket, The Mansfield Group û Chartwell Literary Group, damezrandin. Mijarên wî yên navendî bawerî, rêberî û dîrok in, û pirtûka Kurdî bi awayekî xwezayî ji vê tevlihevkirina eleqeyan û rêwîtiyên wî yên mirovahî derket.
Xeta demê û bûyerên sereke
1958 — Stephen Mansfield li Georgia, Amerîka, ji dayik dibe; bi piranî li Ewropayê mezin dibe.
Nêzî 1991 — Diçe Nashville; piştî Şerê Kendavê di nav Kurdên Iraqê de dest bi xebata mirovahî dike.
2003 — Baweriya George W. Bush dibe yek ji pirtûkên herî zêde hatine firotin ên lîsteya New York Times.
2014 — Mucîzeya Kurdan tê weşandin dema hêzên Kurdî li dijî ISIS şer dikin.
2015 — Rudaw Mucîzeya Kurdan wek «Pirtûka Salê» hilbijêre.
2016 — Axaftina TEDxNashville ya «Kurd: Gelê cîhanê yê herî navdar ê nenas» dike.
Nîqaş, nakokî û têgihîştinên şaş
Ji ber ku Mansfield kesekî ji derve yê bi heyranî ye, ne dîroknasekî bêalî, xebata wî ya Kurdî hem pesin hem rexne kişandiye. Pêşkêşkirina van bi dadperwerî girîng e.
Pîrozandin li hember analîzê. Hin rexnegir dibêjin ku Mucîzeya Kurdan carinan bêtir wek pîrozandina Kurdistana Iraqê tê xwendin ji analîzeke hişk. Rexnegir destnîşan dikin ku ew baldariyeke sînordar dide rastiyên siyasî yên dijwartir — gendelî, hevrikiya dirêj a di navbera Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) û Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (PUK) de, pevçûnên di nav Kurdan de û sînorên avahiyî yên «mucîzeya» navborî. Xwînerên li dîroka siyasî ya rexneyî digerin bi gelemperî ber bi berhemên akademîk ve tên rêberîkirin.
Nêrînek ku bawerî şeklê wê dide. Mansfield bi vekirî wek Xiristiyanekî Evanjelîk dinivîse, û pêwendiya wî ya yekem bi Kurdan re bi riya xebata alîkariyê ya Xiristiyan bû. Hin çavdêr destnîşan dikin ku ev yek şeklê çarçoveya wî dide — ji bo nimûne, girîngiya wî dide vekirîbûna Kurdan li hember Rojava û hindikahiyên olî. Ev yek di xebata wî de ne veşartî ye, lê beşeke fêmkirina nêrîna wî ye.
Wêneyeke demekê. Pirtûk li ser Kurdistana Iraqê (Başûr) û geşbûna aborî ya dawiyên salên 2000î û destpêka salên 2010î disekine. Derbarê Kurdên li Tirkiye, Sûriye û Îranê gelek kêmtir dibêje, û berî dijwariyên piştre — encamên referandûma serxwebûnê ya 2017, windakirina Kerkûkê û tengasiyên aborî yên li pey re — hatiye nivîsandin. «Mucîzeya» ku ew dinasîne baştir e wek portreya demeke taybet bê xwendin, ne biryareke herdemî.
Ne çavkaniyeke destpêkî ye. Di dawiyê de, şaş e ku Mansfield wek otorîteyeke zanistî ya dîroka Kurdî bê dîtin. Nirxa wî di ragihandina ji bo xwînerên giştî û piştgiriyê de ye; ji bo kûrahiya akademîk divê xwîner ber bi dîroknasên pispor ên Kurdan ve biçin.
Mîras û girîngî
Ji bo gelek Kurdan — bi taybetî li Herêma Kurdistanê û diasporayê — Stephen Mansfield dengê Rojavayî yê dilsoz e ku di demeke wan xwe bê heval hîs dikir de çîroka wan ji Amerîkiyan re gotiye. Biryara Rudaw a ku pirtûka wî wek «Pirtûka Salê» hilbijart vê spasdariyê nîşan dide, herwiha germiya medyaya Kurdî ya pêşwazî li wî kiriye.
Girîngiya wî ne di lêkolîna nû ya zanistî an hêza siyasî de ye, lê di firehiya gihîştina wî de ye. Bi riya pirtûkeke pir hat firotin û axaftineke TEDx ku bi berfirehî hat parvekirin, wî alîkarî kir ku doza Kurdî ji bo xwînerên berfireh ên Îngilîzîaxêv fêmbar û dilsoz be, û wî bi berdewamî berxwedana Kurdan û rola jinên Kurd derxist pêş. Di dîroka dirêj a lêgerîna Kurdan a ji bo naskirinê de, Mansfield cih digire di çîrokeke biçûktir de — ya heval û piştgirên ji derve ku alîkarî kirine navê Kurdî bigihînin cîhana berfirehtir.
Kes, cih û mijarên têkildar
Masoud Barzani — Serokê Herêma Kurdistanê, kesayetekî navendî di vegotina Mansfield de
Rudaw — saziya nûçeyên Kurdî ku pirtûka wî wek Pirtûka Salê hilbijart
Hewlêr — paytexta Herêma Kurdistanê û nîşana wê ji nû ve avakirinê
Kurdistana Iraqê (Başûr) — mijara sereke ya Mucîzeya Kurdan
Qirkirina Enfalê û Helebce — wehşetên çarçoveya beşa «berê» ya pirtûkê diyar dikin
Pêşmerge — hêzên Kurdî yên di şerê li dijî ISIS de rola navendî girtin
Hikûmeta Herêma Kurdistanê (KRG) — otorîteya rêvebir a salên geşbûnê
David McDowall, Dîroka Nûjen a Kurdan — berhemeke zanistî ya hevtayî ji bo dîrokeke kûrtir
Pirsên pir caran têne kirin
Stephen Mansfield kî ye?
Stephen Mansfield nivîskarekî Amerîkî yê pirtûkên herî zêde hatine firotin ên lîsteya New York Times, axaftvan û rahênerê rêberiyê ye, di 1958 de ji dayik bûye. Di nav Kurdan de herî zêde bi pirtûka xwe ya 2014 Mucîzeya Kurdan û piştgiriya doza Kurdî tê naskirin.
Stephen Mansfield derbarê Kurdan de herî zêde bi çi tê naskirin?
Ew herî zêde bi Mucîzeya Kurdan (2014), vegotineke bi hêsanî tê fêmkirin a vejîna Kurdistana Iraqê piştî qirkirina Saddam Hussein, û bi axaftina xwe ya TEDxNashville ya 2016, «Kurd: Gelê cîhanê yê herî navdar ê nenas», tê naskirin. Rudaw pirtûka wî wek Pirtûka Salê hilbijart.
Stephen Mansfield Kurd e?
Na. Mansfield nivîskarekî Amerîkî ye ku kokên wî ne Kurdî ne. Pêwendiya wî bi dîroka Kurdî re wek kesekî ji derve yê dilsoz, piştgir û vegêr e, ne wek endamekî civakê.
Stephen Mansfield çima derbarê Kurdan de nivîsand?
Eleqeya wî ji xebata mirovahî ya Xiristiyan li Bakurê Iraqê piştî Şerê Kendavê yê 1991 derket. Wî gotiye ku dixwest alîkariya xwînerên Rojavayî bike da ku Kurdan wek gelekî cuda «cudabînin» û çîroka vejîna wan ji qirkirinê vebêje.
Mucîzeya Kurdan dîrokeke pêbawer e?
Ew destpêkeke ji bo xwînerên giştî ye ku bi hêsanî tê xwendin, ne dîrokeke akademîk. Ji ber ku Kurdan bêtir daye naskirin tê pesinandin, lê hin rexnegir wê bêtir wek pîrozandin ji analîzê dibînin û destnîşan dikin ku ew cihê sînordar dide gendelî, hevrikiya aliyan û têkçûnên piştre. Ji bo kûrahiya zanistî, dîrokên taybet ên Kurdan guncantir in.
Stephen Mansfield çima ji bo Kurdan girîng e?
Ji ber ku wî di demeke diyarker de vegotineke dilsoz a çîroka Kurdan gihand xwînerên Rojavayî yên pir, û medyaya Kurdî ji ber vê yekê rêz li wî girt. Girîngiya wî di piştgirî û xuya bûnê de ye, ne di zanyarî an siyasetê de.
Çavkanî û xwendina zêdetir
Stephen Mansfield, Mucîzeya Kurdan: Çîrokeke ecêb a vejîna hêviyê li Bakurê Iraqê, Worthy Publishing, 2014.
Rudaw — saziya pêşeng a nûçeyên Kurdî (pirtûk wek «Pirtûka Salê» hilbijart).
TEDxNashville (2016) — «Kurd: Gelê cîhanê yê herî navdar ê nenas».
The Kurdish Project — hevpeyvîn bi Stephen Mansfield re.
Wikipedia — Stephen Mansfield.
David McDowall, Dîroka Nûjen a Kurdan, I.B. Tauris (ji bo dîrokeke zanistî ya kûrtir a gelê Kurd).