Erkên rîtuel, cihgirtina 2020 û daxuyaniyên li ser rizgarbûyan vê payeya êzidî ronî dikin.

Avahiyên perestgeha Lalişê bi du bircên konî yên xêzkirî di nav darên bêpel û girên daristanî de
Laliş, 10 Adar 2018, Emanuele Costantini (Lamacchiacosta). Jîngeha dînî ya payeyê; ne portre ye û ne merasîma 2020 ye. © Emanuele Costantini (Lamacchiacosta) · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Payeyek di nav çend desthilatan de

Baba Şêx sernavek e, ne navê kesekî ye. Allison xwediyê payeyê wek serokê şêxan ji rêza Şemsanî nas dike. Ew çavdêriya koçakan dike û di ayînên girîng ên Lalişê de amade dibe. Mîr jî desthilata dînî û dinyayî heye. Baba Çawîş nobedarê niştecih ê perestgehê ye. HRW eşkere dike ku di 2015 de bi vî nobedarî re axiviye; ew hevpeyvîn nabe ya Baba Şêx were hesibandin. [1] [2]

Erkên ayînî

Rûdaw di nûçeya 2020 de merasîm, serdanên gundên êzidî û çil rojên rojiyê di havîn û zivistanê de vedibêje. Ev erk payeyê bi salname û civakên derveyî Lalişê ve girê didin. Wêneya perestgehê ne cihê rûniştinê ne amadebûna di merasîmeke taybet de îspat dike. [3]

Pêşwazî piştî dîlgirtinê

HRW daxuyaniya Xurto Hecî Îsmaîl a 6 Îlon 2014 û weşana wê ya dîsa di 6 Sibat 2015 de belge dike. Kesên bi zorê rastî kiryarên li derveyî vîna xwe hatine, endametiya dînî winda nekirine û divê bên pêşwazîkirin. Ev helwest dijî derxistinê bû. Pêdiviyên tenduristî, piştgiriya derûnî û xanî hîn jî mabûn. [4]

Cihgirtin û gotina giştî

Elî Îlyas di 18 Mijdar 2020 de li Lalişê dest bi erkê kir. Li gor Rûdaw, Mîr Hazim ew hilbijartibû; hin nûnerên Şengalê ji nebûna şêwirmendiyê gilî kirin. Pîrozbahiya parlamentoyê naskirinê nîşan dide, ne lihevkirina hemûyan. Berê bavê wî jî xwediyê payeyê bû, lê ev cihgirtina otomatîk nîşan nade. Di axaftina bîranîna 2022 de Elî lihevhatin, perwerde, hevjiyan û vegera dîlan xist pêş. [3] [5] [6]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Christine Allison, “Yazidis i. General”, Encyclopaedia Iranica; religious groups, the Mir, Baba Sheikh, kočaks, Baba Chawish and Lalish.
  2. Human Rights Watch, “Interview: These Yezidi Girls Escaped ISIS. Now What?”, 15 April 2015; primary research interview distinguishing the Baba Chawish from the Baba Sheikh.
  3. Rudaw, “New Yazidi spiritual leader sworn in despite disputes”, 18 November 2020; inauguration, selection, reported consultation objections and duties.
  4. Human Rights Watch, “Iraq: ISIS Escapees Describe Systematic Rape”, 14 April 2015, section “Stigma and Reintegration”; statements of September 2014 and February 2015, survivor interviews and continuing support needs.
  5. Kurdistan Parliament, Endowments and Religious Affairs Committee congratulatory statement dated 20 November 2020; primary institutional recognition of Ali Elias.
  6. Yazda and the Zovighian Partnership, Eighth Annual Commemoration of the Yazidi Genocide: Documented Speeches (2022), pp. 8–9; published transcript and English interpretation of Ali Elias’s address.
  7. Emanuele Costantini (Lamacchiacosta), Lalish panorama, 10 March 2018, Wikimedia Commons; CC BY-SA 4.0.