Di Şahnameyê de Ekwan Rustem bilind dike. Hilbijartina xapînok, avjenî û gotina helbestvan li ser dêwan çîrokê ava dikin.
Di dema Keyxusrew de
Ekwan di Şahnameya Farisî de dêw e, ne hukumdarê dîrokî an zindiyê bi şahidên rast. Şivan ji kerê kovî yê zêrîn bi xêza tarî ku hespan dixe re gilî dike. Keyxusrew guman ji hêzeke ecêb dike û Rustem dişîne. [1] Xapandin ji forma bedew a heywanê dest pê dike.
Nêçîr çima têk diçe?
Rustem dixwaze zindî bi kemendê bigire; heywan winda dibe û tîr jî sernakeve. Piştî dûvketinê Rexş av dide û li ber kaniyê radizê, cilê parastinê li xwe ye. Ekwan axa bin wî birîde û ber bi ezmanan ve radike. [1] Dijmin di cihê xwe de namîne ku hêz wî bigire.
Hilbijartina xapînok
Rustem avê ji çiya pêkantert dibîne lê dizane dêw daxwazê berevajî dike. Çiyê dixwaze û çîrokekê bi zana Çinê ve girê dide ku mirina di avê de qederê xirab dide. Ekwan wî diavêje deryayê. [1] Ev gotina xapandinê ya Rustem e, ne delîla ola Çinê an qaîdeya hemû dêwan.
Avjenî û şer
Rustem bi deste û piyan avjeniyê dike û bi şûr heywanên avî dûr dixe heta digihîje bejahiyê. [1] Wêneya Met vê qonaxê bi heywaneke deryayî ya şêrşikl û Ekwan li qeraxê nîşan dide, berevajî wêneya nas a bilindkirina xewa wî. [3] Ev şîroveya hunerî ye, ne qeyda heywanan an bûyera rast.
Rexş berî kuştina dawî
Li kaniyê hespa wî tune ye. Di nav hespan Efrasiyab de Rexş dibîne, distîne, keriyê dibe û bi peyketvanan şer dike. Piştî vegera kaniyê Ekwan dîsa dibîne: kemend, lêdana gurzê û birîna serî bi tîxê li pey hev in. [1] Nivîsa berê rêza hespê berevajî kiribû û çek wek alternatîf tevlihev kiribûn.
Gotina vegêr
Piştî kuştinê helbestvan dêw wek mirovekî ji mirovahiyê derketî şirove dike; destpêk jî bala wateyê dixwaze. [1] Ev çîroka ecêb jê nabe lê kurteya heywanê tenê têr nake. Khaleghi-Motlagh pêwendiya pêşniyarkirî bi Akoman, ramana xerab, vedibêje. [2] Ev şîrove ye, ne nasnameya dîrokî an destûra dêwgotina li civakên rast.
Berawirdiya Kurdî
Arakelova projeya destana devkî ya Kurmanjî û Ermenî û çîrokên Rustem bi Dêwê Spî û Xarman-dev re qeyd dike. [4] Ev destpêka berawirdiyê ye, ne ku hemû dengbêjên Kurd çîroka Ekwan tam wek Firdewsî dibêjin. Metna Farisî û guhertoyên bi zimanê xwe hatî tomarkirin cuda lêkolîn dixwazin.
Çavkanî û xwendina zêdetir
- Ferdowsi, Shahnameh, The Story of Akvan Div, original Persian text on Ganjoor; 193 couplets, especially 37–88, 89–141 and the opening reflection.
- Djalal Khaleghi-Motlagh, Akvān-e Dīv, Encyclopaedia Iranica I/7 (1984), p. 740; proposed Akoman connection and literary interpretation.
- Metropolitan Museum of Art, Rustam is Thrown into the Sea by the Div Akvan, about 1330–40; object 1974.290.17, public domain.
- Victoria Arakelova, Shahnameh in the Kurdish and Armenian Oral Tradition, undated abridged research paper, especially pp. 2 and 6–7; recorded oral cycles.