El-Adil ji xizmeta Selahedîn ber bi serokatiya Eyûbiyan ve bilind bû. Hevrikî, dîplomasî û kelehan jiyana siyasî ya wî diyar dikin.

Diravekî girover ê navînserdemê bi nivîsên erebî di çarçoveyeke perikdar û dorên derveyî de
Dirav bi PHGCOM li British Museum hat kişandin; di tomara wêneyê de El-Adilê I, Şam, 1201 hatiye naskirin. Ne portre ye. PHGCOM / Wikimedia Commons · Public domain.

Kok û kar

El-Adil birayê biçûk ê Selahedîn bû; di çavkaniyên latînî de Saphadin. Şeşen jidayikbûnê 1145 û cihê wê Şam an Baalbek dide. Humphreys Eyûbiyan malbateke Kurd a di nav artêşa Zengiyan de bilindbûyî diyar dike; ev ne etnîsiya hemû gel e. El-Adil di 1169 de beşdarî sefera Misrê bû, li ser navê Selahedîn rêvebirî kir û di 1183 de Haleb girt. Bi Richardê I re jî danûstand. Şer û dîplomasî tevlihev bûn. [1] [2]

Serdestiyeke hevrikî

Piştî 1193 şaxên malbatê hevrik bûn. El-Adil di 1196 de Şam û di 1200 de Misr girt. Humphreys pergala mîrektiyan wek konfederasyon şîrove dike. Kurên wî herêmên sereke bi rê ve dibirin: el-Kamil Misr, el-Muazzam Şam, el-Eşref Cezîre. Ez-Zahir Ghazi yê Haleb kurê Selahedîn û biraziyê el-Adil bû, ne kurê wî. Şaxên cuda man. [1] [2] [3]

Danûstandin û delîlên maddî

Humphreys siyaseta bi Frankan re bi hevrikî, bazirganî û berjewendiyên herêmî ve girê dide, di nav de tavîzên 1198 û 1204. Moaz û Takieddine nûkirina mezin a Keleha Şamê 1202–14 didin û nivîsa 610ê hicrî diyar dikin. Wezareta Misrê berdewamkirina avakirina keleha Qahîreyê belge dike. Diravek bi tenê serkeftina reformeke aborî ya giştî piştrast nake. [3] [4] [5] [6]

Mirin û paşxan

El-Adil di 31ê Tebaxa 1218 de li nêzî Şamê mir, dema Sefera Xaçperestan a Pêncem Misr tehdîd dikir. El-Kamil li Misrê bû şûngir. Hevkariya birayan di krîzê de û hevrikiya paşîn sînorên desthilata malbatî nîşan didin. [1] [3]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Ramazan Şeşen, “el-Melikü’l-Âdil I”, TDV İslâm Ansiklopedisi, vol. 29 (2004), pp. 59–60: biography, appointments, family relationships and death.
  2. R. Stephen Humphreys, “Ayyubids”, Encyclopaedia Iranica III/2 (1987), pp. 164–167, updated 2017: Kurdish origins and the family confederation.
  3. R. Stephen Humphreys, “Ayyubids, Mamluks, and the Latin East in the Thirteenth Century”, Mamlūk Studies Review 2 (1998), especially pp. 5–9; open-access original study, CC BY 4.0.
  4. Abd al-Razzaq Moaz and Zena Takieddine, “Damascus Citadel”, Discover Islamic Art, Museum With No Frontiers: building phases, patronage and dated inscription.
  5. Egyptian Ministry of Tourism and Antiquities, “The towers Citadel of Salah al-Din Ayyubi”: construction under Saladin, al-Adil and al-Kamil.
  6. PHGCOM, photograph of an al-Adil coin at the British Museum, Wikimedia Commons: image identification as Damascus, 1201; photograph released to the public domain.