Ercîş bajarekî parêzgeha Wanê ye. Dîroka wê nivîsarên Urartû, goristanên navîn, qeraxa golê, civakên ermenî û kurdî û erdheja 2011an vedigire.

Trafîka êvarê, mînîbus, dikanên ronî û peyar li derdora giravoka gulçandî ya rêyê li Ercîşê
Ercîş, 2 Tebax 2010; Sabri76, mulkê giştî. Ev dîmena kuçeyê berî erdheja Cotmeha 2011an e. Sabri76 · Public domain.

Bajar û guhertina golê

Ercîş li nêzî qeraxa bakurê Gola Wanê, li deşteke bi çemên çiyayî tê avdanê ye. Cihê kevnar ê kelehê li nêzî Çelebibağı ya îroyîn bû. Rêveberiya çandê ya Wanê veguhastina navendê bo Eganis an Akansê di 1841an de, piştî bilindbûna ava golê, datîne. Navenda îroyîn û bajarê kevnar yek cih nînin. [1]

Nivîsara rezê ya Karataşê

eCUT nivîsara kevirî ya Karataşê wek CTU A 09-11 nas dike: nivîsara şahî ya Sardurî II, kurê Argîştî I, ji sedsala heştan berî zayînê. Tê de çandina rezê û parastina xwedayan li dijî rakirina şînahiyan hene. Weşana Birgit Christiansen xwendinên ne teqez nîşan dide. Ev belgeya çandiniya şahî ye, ne îsbata cureyeke tiriyê ku sê hezar sal neguherîbe. [2]

Dîrok di goristanê de

Çetin û Bingöl di lêkolîna meydanî ya 2020an de ji 26 gorên Teklerê 14an bi serdema Qereqoyunluyan ve girê didin. Gorên bi yek an du kevirên serî, sindoqên bê kevirên serî û kevirên beran an pezşikl têne senifandin. [3] Hin nivîsarên şikestî nav, dîrok û nivîsên olî diparêzin. Nivîskar bi Çelebibağı û Exlatê re berawird dikin û zirara lêgerîna xezîneyê tomar dikin. Ev şopên hunera navîn û bikaranîna paşîn in. [3]

Ermeniyên Arjesh di 1915an de

Ara Sarafian di lêkolîna ku di 2017an de hate pêşkêşkirin de hesabê A. Do bi şahidiyên rizgarbûyiyan ên 1916an re berawird dike. Li gor nûavakirina wî kuştin di 19 Nîsan 1915an de dest pê kir. Riza Beg mêrên ermenî bi navê leşkeriyê gazî kir; ew hatin girtin û ji aliyê polîsan ve kuştin. [4] Sarafian vê birêxistinkirina qirkirinê ji îdiaya serhildana çekdar a herêmî ya berê cuda dike. Raport behsa Kurdên herêmî yên Ermenî rizgarkirî jî dike. Berpirsiyarî ya kes û rayedarên taybet e. [4]

Zîlan di 1930an de

Komkujiya Zîlanê beşeke dîroka kurdî ya navçeyê ye. Ali Eşref Keleş di teza Essex a 2020an de piştgiriya çapemeniya tirkî ji tepisandina serhildana Agiriyê vedikole. Ew sernivîsa Cumhuriyet a pîrozkirina tunekirinê li Zîlanê nîşan dide û kuştina sivîlên kurd dinirxîne. Gotina rojnameyê belgeya rewakirina tundûtûjiyê ye, ne serjimêriya piştrastkirî ya qurbanan. [5]

Masî û avên şîrîn

Masiyê inci kefali bi ava şor û alkalî ya Gola Wanê re adapte ye û ji malbata karpan e. Rêveberiya çandiniyê koça wî bo avên şîrîn ji bo hêkkirinê û vegera mezin û biçûkan bo golê rave dike. Li devê çeman ji bo adaptasyonê disekinin. Debara masîgiriyê bi têkiliya gol û çeman ve girêdayî ye. [6]

Erdhejên 2011an

Kurteya JSCE ya Nîsana 2012an erdheja 23 Cotmeh 2011an bi mezinahiya momentê 7.2 tomar dike. Zirara herêmî û gelek avahiyên ketî li Ercîşê hebûn. Erdheja 9 Mijdarê li nêzî Edremîtê bi taybetî Wanê zirar da. Şilbûna axê û guherîna erdê li deşta Ercîşê jî hatin tomar kirin. Hemû miriyên herêmê ne tenê yên Ercîşê ne. [7]

Lêkolîna zirarê

Tîma Zanîngeha Teknîkî ya Stenbolê kalîteya nebaş a kar û materyalan û qata binî ya lawaz a avahiyên betonî dinirxîne. Şilbûna axê û tevgera aliyî li Çelebibağı û Kasımbağı tomar bûn. Mercên avakirin û niştecihbûnê jî girîng bûn. Ev rapora zirara 2011an e, ne pejirandina rewşa avahiyên îroyîn. [8]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Van Provincial Directorate of Culture and Tourism, Erciş: location, streams, old settlement and the move inland in 1841.
  2. Birgit Christiansen, eCUT / Munich Open-access Cuneiform Corpus Initiative, CTU A 09-11 (Q007056), based on Mirjo Salvini’s Corpus dei Testi Urartei: annotated edition and translation.
  3. Yusuf Çetin and Evren Bingöl, “Erciş Tekler Mahallesi Mezarlığı’nda Bulunan Karakoyunlu Dönemi Mezar Taşları,” Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (2020), pp. 219–245, especially 221–222 and 237.
  4. Centre for Western Armenian Studies, “What happened to the Armenians of Arjesh (Erciş) in 1915?” (27 April 2017): report of Ara Sarafian’s research lecture.
  5. Ali Eşref Keleş, Turkish Media, the Kurdish Question and the Peace Process, 2009–2015 (University of Essex PhD thesis, January 2020), pp. 108–109.
  6. Van Provincial Directorate of Agriculture and Forestry, “İnci Kefali”: pearl mullet biology and freshwater spawning migration.
  7. Japan Society of Civil Engineers, Newsletter 37 (April 2012), “Summary of 2011 Eastern Turkey Earthquakes Report,” by Omer Aydan.
  8. U. Yazgan et al., “October 23rd, 2011 Van Earthquake: Preliminary Reconnaissance Report,” WCEE 2012: summary and sections 3–4 on ground and structural damage.