Larkutla Kî Bû?

Larkutla duwanzdehem û padîşahê naskirî yê dawîn ê Padîşahiya Lullubiyan bû, ku nêzî 675 berî Zayînê hukum kir. Larkutla dawî padîşahê naskirî yê Padîşahiya Lullubiyan bû, ku nêzî 675 berî Zayînê hukum kir. Hukumdariya wî nîşana dawiya xanedaneke ku nêzî 1,800 salan domand bû, ji damezrandina wê ji aliyê Immashkush ve nêzî 2400 berî Zayînê heta serdemên Împaratoriya Akadê, serdema Gutiyan, Xanedana Sêyem a Urê, serdema kevn a Babîlê û di dawiyê de Împaratoriya Nû ya Asûriyê. Ew beşek ji xanedana Lullubiyan bû ku dîroknasên Kurd wek yek ji girîngtirîn kokên bavkalî yên gelê Kurd dibînin; şaristaniyeke çiyayî ku nêzî 1,800 salan deşta Şarezûrê ya Zagrosê birêve bir, ji serdema Împaratoriya Akadê heta dema serdestîya Asûriyan.

Larkutla, wek dawî padîşahê naskirî yê Lullubî, beşa dawîn a xanedaneke ku bi Immashkush nêzî 2400 berî Zayînê dest pê kir temsîl dike. Nêzî 1,800 sal hukumdariya berdewam a Lullubî li ser Çiyayên Zagrosê bi serdema wî bi dawî bû, lê gelê bavkalên Kurdan ê Zagrosê winda nebû. Bi riya Medan, Farisan û kevneşopiya bêqut a gelên çiyayên Zagrosê, rihê Lullubiyan di gelê Kurd ê îro de dijî.

Xalên Sereke

  • Larkutla duwanzdehem û dawî padîşahê naskirî yê Lullubî bû, nêzî 675 berî Zayînê.

  • Padîşahiya Lullubiyan nêzî 1,800 salan domand (nêzî 2400–650 berî Zayînê) li Çiyayên Zagrosê, navenda gelê Kurd.

  • Paytexta wan Lulubuna bi herêma Helebceya îroyîn re tê naskirin û bi vê yekê Lullubiyan bi rasterastî bi hişmendiya dîrokî ya Kurdî ve girêdide.

  • Larkutla dawî padîşahê Lullubî bû û xanedaneke ku di 2400 berî Zayînê de dest pê kir bi dawî kir; yek ji xanedanên bavkalên Kurdan ên herî dirêjmayî di dîrokê de.

  • Larkutla wek beşek ji rêza hukumdarên bavkalên Kurdan tê rêzgirtin ku çîroka wan ji 2400 berî Zayînê heta neteweya Kurd a îro dirêj dibe.

Agahiyên Kurt

Çarçoveya Dîrokî

Serdema Larkutla (nêzî 675 berî Zayînê) wî dixe dema berfirehbûna Împaratoriya Nû ya Asûriyê. Împaratoriya Asûriyê di bin hukumdarên wek Shalmaneser III, Tiglath-Pileser III û Sargon II de bi tundî serdestîya xwe li seranserê Rojhilata Nêzîk dirêj dikir, di nav de bo Çiyayên Zagrosê yên ku Lullubî zêdetirî hezarsalekê lê hukum kiribûn. Padîşahên paşîn ên Lullubî bi astên cuda yên serxwebûn û girêdayîbûnê vê rastiyê birêve dibirin. Serdema Larkutla hevdem bi bilindahiya hêza Asûriyê li Rojhilata Navîn bû. Padîşahê Asûriyê Esarhaddon (hukumdar 681–669 berî Zayînê) di vê demê de kontrola Asûriyê bi kûrahî dixe Çiyayên Zagrosê û derveyî wan. Ketina Padîşahiya Lullubiyan nav qada împaratoriya Asûriyê, çi bi dagirkirin, danûstandin an hilweşîna siyasî ya gav bi gav be, serdema Lullubiyan bi dawî kir. Lê ew gelê bavkalên Kurdan ê Zagrosê bi dawî nekir.

Tevî zexta hêza Asûriyê, Lullubiyan hebûn û nasnameya siyasî ya xwe li Zagrosê parast. Ku Larkutla û padîşahên din ên paşîn ên Lullubî di tomarên dîrokî de hatine belgekirin, çi bi salnameyên Asûriyê, tomarên bacê an çavkaniyên din be, bi xwe piştrast dike ku Lullubî heta dawiya dîroka xwe ya tomarkirî wek yekîneyeke siyasî ya naskirî man.

Mîras û Bandora Çandî

Mîrasa Larkutla beşek ji mîrasa hevpar a Padîşahiya Lullubiyan e; yek ji xanedanên bavkalên Kurdan ên herî dirêjmayî di cîhana kevnar de. Hukumdariya wî, wek dawî padîşahê naskirî yê Lullubî, xanedaneke ku nêzî 1,800 salan radiwesta bi dawî kir. Dawiya Padîşahiya Lullubiyan ne dawiya gelê bavkalên Kurdan ê Zagrosê bû; veguhastinek bû. Medan, ku di sedsala 7an a berî Zayînê de gelên çiyayên Zagrosê xistin nav xwe, mîrasa çandî ya Lullubiyan berdewam kirin. Bi riya Medan û cîgirên wan, gelê Kurd wek mîratgirê vê şaristaniya kevnar a çiyayî derket.

Ji bo gelê Kurd, Lullubî bavkalên çiyayî ne ku kokên şaristaniya wan heta 2400 berî Zayînê vedigerin. Çiyayên ku wan parastin heman çiya ne ku gelê Kurd wek welatê xwe nas dike. Rihê wan, xurt, serbixwe û bi kûrahî di erdnîgariya Zagrosê de kokgirtî, ji Immashkush heta îro di dîroka Kurdan de diherike.

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Larkutla kî bû?

Larkutla duwanzdehem û dawî padîşahê naskirî yê Lullubî bû, nêzî 675 berî Zayînê. Ew hukumdarê dawîn ê Padîşahiya Lullubiyan bû û xanedaneke ku nêzî 1,800 salan li Çiyayên Zagrosê domandibû bi dawî kir. Dîroknasên Kurd wî wek yek ji hukumdarên bavkalên Kurdan ên yekem padîşahiya çiyayên Zagrosê dibînin.

Çavkanî û Xwendina Zêdetir

Lullubî — Wikipedia (en.wikipedia.org/wiki/Lullubi); IranianTours.com: Çanda Lullubî.

Lullubî: Mezinên Serdema Tûncê û Kokên Kevnar ên Gelê Kurd — Kurdish-History.com, 2026.