Narî nasnavê Mela Kake Heme yê Bêlûyê bû; helbestên wî yên Kurdîya navendî mijarên olî, kesane û giştî dihewînin.

Bisîkleta avê ya şiklê qûyê li Gola Zerîbarê, qeyikên din, qeraxa bi daran û girên nizm li paş
Gola Zerîbarê li nêzî Merîwanê, Cotmeha 2016an; wêneya Farshad Shahbazi ji bo çarçoveya erdnîgarî ya nû. Farshad Shahbazi (فرشاد شهبازی) · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Ji Kiknê heta Bêlûyê

Seccadî şair wek Kake Heme, kurê Mela Ehmed, û jidayikbûna wî li Kikna Merîwanê di 1874an de tomar dike. Xwendina olî li navendên wek Sine, Pêncwên, Silêmanî, Wan û Rewandizê derbas dibe. Di 1897an de ji Esad Efendî Xeylanî îcazeta dersdayînê werdigire. Di 1904an de bi vexwendina Huseyn Beg diçe Bêlûyê; li wir di 1944an de dimire û tê veşartin. [1]

Kesên ku helbest jê re ne

Perawêza xezelê dibêje ji bo vegera Şêx Mehmûdê Hefîd ji girtina Hindistanê ye. Qesîdeyek di dema girtina Nasiriyê ya 1931–1933an de jê re hatiye şandin. Dûrî û xem bi Silêmanî, Bêlû û Nasiriyê ve tên girêdan. Formên klasîk bersiva nebûn û vegera kesekî nas digihînin. [2]

Welat wek muxatab

Ey xakî weten ji welat li ser xweşiyê, zanînê, jiyana olî û hevaltiya windabûyî dipirse. VejinBooks wê wek tercîbendeke benddar nas dike û kêşa wê dide. Zimanê exlaqî û olî beşeke mijarên giştî yên helbestê ye. [2]

Çap û kêş

VejinBooks çapa Kakey Fellah a Sineyê ya 2004an bi nav dike. [2] Mahmudi û Veisi di lêkolîna 2023an a 1.154 helbestan de 95 helbestên kêşa erûzî yên Narî hilbijartine. Ev kêş rêza kîteyên sivik û giran saz dike; hejmar hemû nivîsên wî nîne. [3]

Xwendina 2026an

Kurdpa di 14ê Hezîrana 2026an de civîna Varisha li pirtûkxaneya giştî ya Seqizê ragihand: jînenîgarî, xwendina helbestan û nîqaşa mijar û cihê edebî. Ev mînakeke eşkere ya xwendina berdewam e. [4]

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Alaaddin Sajjadi, Mêjûy Edebî Kurdî (History of Kurdish Literature), “Narî” chapter, electronic transcription at VejinBooks: name, Kikn, studies, 1897 authorization, Bêlû teaching and 1944 death.
  2. Narî, Dîwanî Narî, collected and edited by Kakey Fallah, Kurdistan Publications, Sanandaj (2004), VejinBooks edition; poem records 16007, 15973 and 15923 consulted for the Sheikh Mahmud addresses and homeland poem.
  3. Aso Mahmudi and Hadi Veisi, “Automatic meter classification of Kurdish poems,” PLOS ONE 18/2 (2023), e0280263, especially section 4.1 and Table 6: selected Narî texts and quantitative metre.
  4. Kurdpa, report on the Varisha Literary-Cultural Association’s Narî recital and review session at Saqqez public library, 14 June 2026: participants, readings and discussion.