Navên Kur ên Kurdî: 36 Nav, Wate û Rastnivîs

36 navên kur ên Kurdî, bi 20 wateyên ku bi ferhengê hatine kontrolkirin. Rêber li ser navên xwezayê, hevaltî, zanîn û azadiyê, bi çavkanî û şîretên rastnivîsê.

Mirov bi cilên rengîn li dora agirê biçûk ê dûkelî di civîneke Newrozê de govend digirin — Civîneke nûjen a Newrozê, wêneyê Pejmanjaf; qeyda Commons salê 2022 dide, bê cihê diyarkirî. Agir, erdnîgarî û cejn çarçoveya çandî ya hin navan nîşan didin. © Pejmanjaf · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

20 nav bi wateyên kontrolkirî

Her navê tabloyê di lîsteya navên kuran a Enstîtuya Kurdî ya Parîsê de heye. [1] Wate kurteyên raveyên Ferhenga Destî ya Umîd Demîrhan in; stûna dawîn rûpela çapkirî dide. [2] Ev wateyên peyvan in, ne soz li ser kesayetiya zarokê. Xweza, têkilî, qabiliyet û hêvî di hilbijartinê de hene. Peyvek dikare çend wateyan bigire; malbatek jî dikare ji ber sedemeke xwe navê hilbijêre.

Bikaranîna navan: çavkaniya 1. Wate û rûpelên çapkirî: çavkaniya 2.
Nav	Wateya peyvê	Rûpela ferhengê
Agir	Agir	7
Aştî	Aştî; lihevhatin	13
Azad	Azad; serbixwe	16
Bahoz	Firtone	18
Baran	Baran	21
Berz	Bilind	34
Ciwan	Xort; nû; bedew	61
Cotyar	Cotkar	63
Çiya	Çiya	75
Hêja	Birêz; hêja	167
Heval	Dost; hogir	162
Huner	Miharet; qabiliyet	178
Jîr	Biaqil; jêhatî	190
Rêber	Serok	339
Rûbar	Rûbar	346
Serbest	Azad; rizgarbûyî	355
Şivan	Şivan	392
Tîrêj	Şewla ronahiyê	420
Welat	Welat; niştiman	437
Zana	Pispor; hişmend	465

16 navên din

Alan, Amed, Aras, Ararat, Ardelan, Barzan, Botan, Cûdî, Dersim, Ferhat, Hêmen, Hîwa, Kawa, Mem, Sîpan, Soran. Ev form jî di lîsteya navên kuran a Enstîtuyê de tên qeydkirin. [1] Her navê kesan wergera peyv bi peyv a sade nîne. Cih, kesekî malbatê an lehengê çîrokekê dikare ji parçekirina tîpên navê girîngtir be. Ji van şazdeh navan re wateyeke nepiştrast nehatiye girêdan.

Xweza, kar û raman

Baran û Çiya xwezayê, Heval têkiliyê, Jîr û Huner jî zanîn û qabiliyetê tînin bîra mirov. [2] Baranî, Bamernî û Şerîf di lêkolîna navên Kurdên Iraqê de Şivan û Cotyar wek navên karî, û navên têkildarî azadî û aştiyê dinirxînin. Daneyên wan defterên dibistan, zanîngeh û xwarinê li Dihok û derdorê digirin. Ew bîranîna malbatê, navên olî û îlhamên wêjeyî jî dinirxînin. [3] Her malbat dikare heman navî ji sedemeke din hilbijêre.

Bikaranîna herêmî

Lêkolîna Eslami-Rasekh û Ahmadvand a 2015 taybetî parêzgeha Kurdistanê ya Îranê ye. Navên berhevkirî, qeydên saziyan û bersivên 50 niştecihan di xebatê de hene; nav bi mijarên rewişt, xweza û cihan tên polînkirin. [4] Ev delîlên cihekî taybet in, ne rêzbendiya îroyîn a navên herî populer li hemû welatan û diasporayê. Lîsteya kuran jî nayê wê wateyê ku nav li her malbat û herêmê tenê yê kuran e. [1]

Rastnivîs û deng

Li vir formên latînî yên katalogê bi tîpa destpêkê ya mezin hatine parastin. [1] Dema berawirdkirinê ç, ş, ê, î û û biparêzin. Rakirina nîşaneyê dikare rastnivîsa malbatê veşêre. Ji bo forma bi tîpên erebî an dengdanê, ji axêverê zaravayê malbatê bixwazin ku navê tevahî binivîse û bibêje. Guhertina mekanîk a tîpan hemû ciyawaziyên herêmî çareser nake.

Hilbijartin bi malbatê re

Çend navan hilbijêrin û li ser deng, rastnivîs û bîranîna wan biaxivin. Wan bi paşnavê re bibêjin û forma dawîn binivîsin. Heke kesek an çîrokek bûye îlham, wê sedemê jî tomar bikin. Ferheng wateya peyvê piştgirî dike; vegotina malbatê sedema danîna navê ronî dike. Ev ji kokeke kevnar a çêkirî an pêşbîniya kesayetiyê sûdmendtir e.