Dûela Şîde û Keyxusrew, têkiliya wan a malbatî ya rast û wêneyeke destnivîsê ya sedsala çardehan.

Rûpela destnivîsê bi du şervanên ku di nav hespan de şerê pehlevaniyê dikin û beytên Farisî li jor û jêr wêneyê
Keyxusrew bi Şîde re pehlevaniyê dike, pelê Şahnameyê nêzî 1330–1340an, Îran, belkî Îsfahan. Wêneyeke paşîn a çîrokeke destanî ye, ne wêneya şahidekî rasterast. The Metropolitan Museum of Art · 1974.290.16 · Bequest of Monroe C. Gutman, 1974 · Public domain / Open Access.

Kesayetiyeke destanî

Şîde, bi nivîsa Îngilîzî Shida jî, di Şahnameyê de kurê Efrasiyab û hevrikê Keyxusrew e. Ew ne hukumdarekî dîrokî bi jidayikbûn an salên desthilatê yên belgekirî ye. Beş di wergera Warner de, cilda IV, beşa VII, xalên 8–9 tê xwendin. [1]

Têkiliya malbatî ya rast

Versiyona berê têkilî berevajî dikir. Şîde kurê Efrasiyab e; Ferengîs keça Efrasiyab û diya Keyxusrew e. Ji ber vê yekê Şîde xalê Keyxusrew e, Keyxusrew jî xwarzîyê wî ye. Nivîsa bingehîn wî rasterast birayê diya şahî bi nav dike. [1] Lêkolîna Khaleghi-Motlagh Ferengîs wek jina Siyawiş û diya Keyxusrew rave dike. [2]

Dûel û veşartin

Şîde Keyxusrew ji bo dûelê dûrî artêşan vedixwîne. Şer ji hespan derbasî pehlevaniya bi piyan dibe; Keyxusrew wî têk dibe û dikuje, paşê veşartineke şahane û birêz ferman dike. Şer û erkên malbatî li hev tên. Ev kurteya helbestê ye, ne şerekî bi belgeyên serbixwe yên dîrokî selmandî. [1]

Destnivîs û veguhestina çandî

Met pelê 1974.290.16 nêzî 1330–1340an û belkî Îsfahan bi cih dike. [3] Pelê Smithsonian S1986.117 tiştekî din e, ji Şîrazê, Sibata 1341an. [4] Ev tişt veguhestina paşîn belge dikin. MacKenzie çîrokên destanî û evînî yên edebiyata Goranî rave dike; vê gerê çandî Şahname ji bo arşîva çanda Kurdî girîng dike, lê eslê Kurdî yê hemû kesayetiyan an versiyoneke herêmî ya Şîde naselminîne. [5] Têkiliya malbatî li vir di 21ê Cotmeha 2026an de hat sererastkirin.

Çavkanî û xwendina zêdetir

  1. Ferdowsi, The Shahnama, translated by Arthur George Warner and Edmond Warner, vol. IV, part VII, sections 8–9 — primary text, Packard Humanities Institute
  2. Djalal Khaleghi-Motlagh, Farangīs — Encyclopaedia Iranica
  3. The Metropolitan Museum of Art, Kai Khusrau Wrestles with Shida, 1974.290.16 (ca. 1330–40)
  4. Smithsonian National Museum of Asian Art, Shida slain by Kay Khusraw, S1986.117 (Shiraz, February 1341)
  5. D. N. MacKenzie, Gurāni — Encyclopaedia Iranica (epic and romantic literature)