Şêx Nasirdîn, ku bi navê Melek Nasirdîn an Nasir ed-Dîn jî tê naskirin, kesayetiyeke bingehîn di ruhaniyeta Êzidiyan de ye. Ew wek yek ji Heft Hêzên Xwedayî tê rêzgirtin ku Xwedê karên cîhanê teslîm kiriye wan. Şêwaza wî ya erdî wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr tê naskirin, li gel Şêx Şems, Fexredîn û Sejadîn, ku wek bav û kalên çar rêzikên şêxên Şemsanî tên naskirin. Ev nivîsa blogê rola pîroz a Şêx Nasirdîn lêkolîn dike û girîngiya wî di baweriyên Êzidiyan û têgeha jiyana piştî mirinê de derdixe pêş.
Hêzên xwedayî di Êzidiyatiyê de
Di kozmolojiya Êzidiyan de Heft Hêzên Xwedayî ji bo têgihîştina gerdûnê navendî ne. Her hêzek xwedî armanceke taybet e û Şêx Nasirdîn bi taybetî ji ber têkiliya wî bi jiyan, mirin û nûbûnê re tê rêzgirtin. Ew ji kesayetiyeke bi rêz zêdetir e; ew xwezaya çerxî ya hebûnê temsîl dike.
Mînak, dema Êzidî Cejna Eyd el-Cezîreyê pîroz dikin, ew li ser mijarên nûbûn û ji nû ve zayînê disekinin. Di vê demê de civak ji bo dua û cejnan li hev dicivin ku baweriya berdewamiya jiyanê ji mirinê derveyî vedidengînin. Di vê nêrînê de Şêx Nasirdîn Êzidiyan rêberî dike dema ku ew di nav tevliheviyên hebûn û jiyana piştî mirinê de rêya xwe dibînin.
Rola Şêx Nasirdîn di jiyana piştî mirinê de
Şêx Nasirdîn bi gelemperî wek Milyaketê Mirin û Nûbûnê tê naskirin. Bi vê rolê ew dema ku rûh ji jiyanê derbasî jiyana piştî mirinê dibin roleke sereke dilîze. Ew bi Sejadîn re hevkar e, ku wek rêberê rûhan û Peyamnêrê Mirinê tê naskirin.
Dema kesek nêzîkî mirinê dibe, Sejadîn wek rêber kar dike û rûhê ber bi rêwîtiya wê ya nû ve dibe. Di heman demê de Şêx Nasirdîn rola girantir a veqetandina rûhê ji laş digire ser xwe. Ev dualî xwezaya tevlihev a mirinê di baweriyên Êzidiyan de nîşan dide. Li vir mirin wek dawî nayê dîtin, lê wek qonaxeke pêwîst a ber bi nûbûn û ji nû ve zayînê ve tê famkirin.
Amar destnîşan dikin ku li derdora 70% Êzidiyan bawer dikin ku mirin pêvajoyeke paqijbûnê gengaz dike û dihêle rûh ber bi asteke bilindtir a hebûnê ve biçin.
Sembolîzma Şêx Nasirdîn
Şêx Nasirdîn gelek caran bi kêrekê tê teswîrkirin, semboleke rola wî wek kesê ku derketina rûhê ji laş hêsan dike. Her çend ev teswîr dikare dilê mirov nerehet bike, ew bîranîneke bibandor e ku mirin nayê dûrxistin û Êzidiyan teşwîq dike ku wê wek beşeke bingehîn a çerxa jiyanê bipejirînin.
Ji bo Êzidiyan mirin ne tiştek e ku jê bitirsin, lê derbasbûnek e bo rewşeke cuda ya hebûnê. Şêx Nasirdîn vê rastiyê di xwe de dicivîne. Hebûna wî dilê bawermendan aram dike ku ew ê bi tenê bi mirinê re rû bi rû nebin. Di kêliyên xwe yên dawî de ew dikarin bawer bikin ku dê lênêrîna rûhên wan were kirin û ew ber bi hebûneke têrker a zêdetir di jiyana piştî mirinê de were rêberîkirin.
Têkiliya bi çar rêzikên şêxên Şemsanî re
Rêzika Şêx Nasirdîn di kevneşopiya Êzidiyan de girîng e. Ew wek yek ji çar kurên Êzdîna Mîr beşeke bingehîn a rêzikên şêxên Şemsanî temsîl dike. Her rêzik xwedî kiryar û baweriyên xwe ye, lê ew bi hev re rêzê li Şêx Nasirdîn digirin û girîngiya wî di cîhana ruhî de nas dikin.
Mînak, di civînên olî de şopînerên dilsoz çîrokên hînkirinên Şêx Nasirdîn parve dikin. Ev têkilî hesta civak û berdewamiyê xurt dike û dihêle mîrasa dewlemend a çanda Êzidiyan ji nifşekî bo nifşekî were veguhastin. Wateya vê yekê ew e ku nirx û kevneşopiyên bi kesayetiyên wek Şêx Nasirdîn ve girêdayî îro jî zindî û girîng dimînin.
Girîngiya rêûresm û duayan
Rêûresm û dua di kevneşopiya Êzidiyan de ji bo rêzgirtina Şêx Nasirdîn û Hêzên Xwedayî yên din bingehîn in. Ev kiryar têkiliyekê bi cîhana ruhî re peyda dikin û hesta aîdiyetê xurt dikin. Bi rêya duayê Êzidî ji Şêx Nasirdîn rêberî û parastinê dixwazin, bi taybetî di demên guhertin an nediyariyê de.
Dibe ku rêûresm diyarî û merasîmên pîrozkirina jiyan û hînkirinên Şêx Nasirdîn di xwe de bigirin. Mînak, pêxistina şeman di bûyerên olî de wek nîşaneyeke dilsozî û bîranînê kar dike. Ev kiryar hem baweriya kesane xurt dikin hem girêdanên civakê û baweriyên hevpar xurt dikin û di nav Êzidiyan de yekîtiyê çêdikin.
Ramanên dawî yên li ser mîrasa Şêx Nasirdîn
Rola Şêx Nasirdîn di baweriyên Êzidiyan de dewlemend û xwedî gelek aliyan e. Ew mijarên jiyan, mirin û nûbûnê di xwe de dicivîne û rûhan di derbasbûnên wan ên jiyana piştî mirinê de rêberî dike. Mirin wek dawî nayê famkirin, lê wek beşeke bingehîn a çerxa jiyanê.
Rêzgirtina Şêx Nasirdîn dema Êzidî bi mirindariya xwe re rû bi rû dibin dilê wan aram dike. Mîrasa wî ya mayînde hîn jî dîmena ruhî ya Êzidiyatiyê ava dike. Ew şopîneran tîne bîrê ku civak, mîras û rêwîtiya pîroz a jiyanê girîng in û misoger dike ku dersên vê kesayetiya bi nirx ji bo nifşên pêşerojê zindî bimînin.
Çavkanî: