Barzans geschiedenis verbindt berggemeenschappen, religieuze leiding, verdrijving en herinnering; dalen en eikenbos kennen ook een gedocumenteerde beschermingsgeschiedenis.

Rivier in een hoefijzerbocht rond een steile groene rotsrug in de Dorekloof bij Barzan
Dorekloof bij Barzan. Foto: Khoshhat,5 mei 2023, CC BY-SA 4.0. Omliggend landschap, niet het dorpscentrum. [6] Photo: Khoshhat / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0.

Dorp en regio

Barzan is een dorp in het district Mergasor, provincie Erbil; de naam wordt ook voor de omgeving gebruikt. Het Barzani Memorial geeft daar zijn adres. [5] Het KBA-register beschrijft Barzan en Gali Balnda met bergen, eikenbos en de Rezan- en Grote Zabdalen. [1] Dorp en onderzocht natuurgebied hebben verschillende grenzen.

Sjeiks en politiek

Behn plaatst de opkomst van de sjeiks na de opheffing van Koerdische vorstendommen in de negentiende eeuw. Naqshbandinetwerken boden religieus gezag. Na Abd al-Salam II volgden sjeik Ahmed en conflicten met de Iraakse staat. Mustafa diende later Mahabads strijdkrachten, ging in Sovjetballingschap en keerde terug na de revolutie van 1958. [2] De netwerken reikten voorbij de regio.

Verdrijving en 1983

HRW beschrijft in 1991 verdrijving na de mislukte opstand van 1975 en gecontroleerde vestigingen. In 1983 werden ongeveer 8.000 Barzani-mannen en jongens uit de kampen weggevoerd. [3] Het onderzoek uit 2004 noemt 5.000–8.000 en bespreekt documenten over graven in Zuid-Irak. [4] Het waren kampburgers, geen gesneuvelden bij Barzan.1983 ging vooraf aan Anfal 1988.

Lokale natuurbescherming

Het KBA-register documenteert langdurige jacht- en habitatbeperkingen. Inventarisaties 2007–2010 en onderzoek naar wilde geiten in 2011 beschrijven de fauna; ontwikkeling, vervuiling, begrazing en toerisme vormen eveneens druk. [1] Het landschap is niet ongerept; oude aantallen zijn geen huidige populatietelling.

Herinneringsinstellingen

Het Barzani National Memorial beschrijft museum, bibliotheek, digitale bronnen en onderzoeks- en evenementenruimten, plus Mustafa’s en Idris’ graven. [5] Dit is institutionele zelfbeschrijving. Onafhankelijk onderzoek, mensenrechtenwerk en ecologie beantwoorden andere vragen; verdreven families en lokaal leven horen eveneens in het verhaal.

Bronnen en verder lezen

  1. World Database of Key Biodiversity Areas, Barzan Area and Gali Balnda, site 32128; assessment 2015, survey and habitat descriptions.
  2. Wolfgang Behn, Barzani, Encyclopaedia Iranica III/8 (1988), pp.840–841: sheikhly networks and Mustafa Barzani’s early political career.
  3. Human Rights Watch, Whatever Happened to the Iraqi Kurds?11 March 1991, section on persecution: displacement and the 1983 camp roundups.
  4. Human Rights Watch, Iraq: State of the Evidence,4 November 2004, section Documents Held by Iraqi Political Groups and NGOs; Refworld copy.
  5. Barzani National Memorial, official institutional description: location, museum, library, resources and graves.
  6. Khoshhat, Dore Canyon near Barzan,5 May 2023, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.