Anubanini’s reliëf in Sarpol-e Zahab verbindt een overwinnaar, Ishtar, gevangenen en Akkadisch schrift. Afzonderlijke onderdelen verduidelijken de koninklijke boodschap en de grenzen van het bewijs.

Reliëf op de rotswand: koning links, godin met hoorns rechts, twee groepen gevangenen en spijkerschrift rechtsonder
Anubanini-reliëf, Koorosh Nozad Tehrani, 1 mei 2016. Onderste rij en tekstpaneel behoren tot dezelfde antieke compositie. © Koorosh Nozad Tehrani · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons.

Plaats en voorstelling

Verscheidene vroege reliëfs liggen aan beide oevers van de Alvand bij Sarpol-e Zahab; een Parthische ruiterscène is veel later. Anubanini’s monument heet gewoonlijk reliëf II. Links staat de gewapende koning op een vijand; rechts draagt de met Ishtar vereenzelvigde godin een gehoornde kroon en schouderwapens. Ze houdt een ring en twee vastgebonden gevangenen. Zes anderen staan onderaan: negen verslagenen met de liggende figuur. Schaal en boeien verbeelden macht zonder de etniciteit van iedere persoon vast te leggen. [1] [5] [6]

Tekst en datering

De CDLI-editie noemt de koning, Lullubum, de beelden en de berg Batir, gevolgd door vervloekingen tegen verwijdering van beeld of tekst. Beschadigde delen blijven lacunes; de Boven- en Benedenzee leveren geen volledig veroveringsverslag op. Zadok dateert aan het einde van Ur III of begin Oud-Babylonisch. Tavernier bepleit mede op taalkundige gronden Isin-Larsa omstreeks 1900 v.Chr. Het zijn onderzoeksdateringen, geen bewaarde regeringsjaren. [1] [2] [3]

Onderzoek en fotografie

Rawlinson beschreef het reliëf in 1839 aanvankelijk als Achaemenidisch. De Morgan en Scheil kopieerden de inscriptie in 1891, publiceerden in 1893 en identificeerden Anubanini. Latere studies verbeterden lezingen. De aan Herzfeld toegeschreven foto, als 1913 gecatalogiseerd en hieronder afgebeeld, toont dezelfde ordening eerder. Licht, gezichtspunt en resolutie begrenzen uitspraken over schade; deze foto’s leveren geen gemeten verliespercentage. [1] [7]

Historische zwart-witfoto van het reliëf met koning, godin, onderste gevangenen en inscriptie
Historische foto toegeschreven aan Ernst Herzfeld, gecatalogiseerd als 1913. Licht en opnamekwaliteit verschillen van de moderne foto. Ernst Herzfeld, catalogued 1913 · Public domain · Wikimedia Commons.

Monument en verhaal

De Cuthese Legende gebruikt Anubanini’s naam als tegenstander van Naram-Sin. Adalı en collega’s onderscheiden mogelijke inspiratie van bewijs voor een werkelijke ontmoeting. Het reliëf documenteert een koninklijke opdracht, de legende literaire overdracht. Vergelijkingen met latere vorstenbeelden betreffen kunst en politiek. Ze vervangen geen bewijs voor de identiteit van alle latere bewoners van dit landschap. [4]

Bronnen en verder lezen

  1. Jan M. Tavernier, “Sar-e Pol-e Zahab Relief (Anubanini)”, The Encyclopedia of Ancient History: Asia and Africa (2021), pp. 1–3; site distinctions, scene, dating and research history.
  2. Cuneiform Digital Library Initiative, Q006359, RIME 4.18.01.01; Anubanini inscription, transliteration and translation with marked lacunae.
  3. Ran Zadok, “Lulubi”, Encyclopaedia Iranica (2005), updated 2012; relief chronology and the limits of reconstructing Lullubian identity and organisation.
  4. Selim F. Adalı, M. Fatih Demirci, A. Murat Özbayoğlu and Oğuz Ergin, “Why the Names? Anubanini and His Clan in the Cuthaean Legend”, Gephyra 11 (2014), pp. 15–28; especially pp. 16–17.
  5. Jona Lendering, “Sar-e Pol-e Zahab”, Livius (2009, revised 2020); illustrated locality overview and bibliography to the relief group.
  6. Koorosh Nozad Tehrani, Anubanini relief, 1 May 2016, originally Flickr, Wikimedia Commons; CC BY-SA 2.0.
  7. Ernst Herzfeld, historical photograph of the Anubanini relief, catalogued 1913, Wikimedia Commons, citing Smithsonian; public domain.