Bedr 979–1014 arasında hüküm sürdü. Siyaset, sikkeler, köprüler ve oğlunun isyanı iktidarını açıklar.

Luristan’da yeşil vadi tabanı üzerindeki Keşkan Köprüsü’nün sivri kemerleri ve büyük taş ayakları
Keşkan Köprüsü, 26 Nisan 2016, Kiavash Safarian. Farklı yapım ve onarım evreleri vardır; kûfî kitabe Bedr bin Hasanveyh’i adlandırır. © Kiavash Safarian · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons.

Haleflik ve ittifaklar

Bedr, tartışmalı bir veraset mücadelesinden sonra babasının yerine geçti. Büveyhî Adudüddevle kendisini Kirmanşah çevresine yerleştirdi. 979–1014 arasındaki yönetimi yerel desteğe ve güçlü hanedanlarla ilişkilere dayanıyordu. Geç kronikler Dînever, Nihâvend, Burûcird ve Huzistan yönündeki bölgeleri sayar; değişmez sınırlar vermez. Alsancaklı, Şerefname’deki bölümün Gaffârî’yi yakından izlediğini gösterir; iki anlatı bağımsız tanıklık değildir. [1] [2] [3]

Himaye ve köprü kitabesi

Yaseen pazarlar, dinî yapılar, yoksullara yardım ve Mekke hacılarının desteklenmesi hakkındaki anlatıları inceler. Kronik övgüsü genel güvenliğin istatistiksel ölçümü değildir. Visit Iran, Keşkan Köprüsü’nü kûfî kitabeyle Bedr’e bağlar; 389–399 H, yaklaşık 999–1009 tarihlerini verir. Kitabe Feleküleflâk Müzesi’ne taşınmıştır. Her duvar evresi veya eski köprü ona atfedilemez. Fotoğraf kitabeyi göstermez. [2] [4]

Tarihli bir sikke

Stephen Album kataloğu Saburhvast’ta basılmış 396 H, yaklaşık 1005–1006 tarihli altın dinarı tanımlar. Arka yüzde Bahâüddevle ve saf anlamındaki ibriz sözcüğü bulunur. Görünür siyasi ilişki yerel özerkliğin her ayrıntısını açıklamaz. Ancak Adud’un ölümünden sonra mutlak bağımsızlık şeklindeki basit anlatıyı da desteklemez. [5]

İsyan ve ölüm

Oğlu Hilâl geçici olarak iktidarı ele geçirdi. Bedr Bahâüddevle’den yardım istedi; Fahrülmülk yönetimindeki müdahale onu geri getirdi. 1014’te kendi askerleri tarafından öldürüldü. Sonraki veraset mücadeleleri şahsi hükümdarlığından ayrılmalıdır. Ölümü bütün aile üyelerinin iddialarını hemen sona erdirmedi. [2]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Johann Christoph Bürgel and Roy Mottahedeh, “ʿAżod-al-Dawla, Abū Šojāʿ Fannā Ḵosrow”, Encyclopaedia Iranica III/3 (1988), pp. 265–269; installation of Badr near Kermanshah and Buyid regional politics.
  2. Hamza Kaka Yaseen, “The Internal and External Relations of the Ḥasanwayhid Emirate during the Rule of Badr ibn Ḥasanwayh (369–405 AH/979–1014 CE)”, IIUM Journal of Religion and Civilisational Studies 7/2 (2024), pp. 175–184, DOI 10.31436/ijrcs.v7i2.336; chronicle-based research on patronage, Hilal’s revolt and Buyid assistance. Some calendar conversions require correction.
  3. Sacha Alsancaklı, “What’s Old Is New Again: a Study of Sources in the Šarafnāma of Šaraf Xān Bidlīsī (1005–7/1596–99)” (2017), section on the Hasanwayhids and Annazids; Persian primary passages with translation and research demonstrating dependence on Ghaffari’s chronicle.
  4. Visit Iran, “Kashkan Bridge”; national tourism record describing the Kufic inscription, attribution to Badr, dates 389–399 AH, museum transfer and surviving bridge.
  5. Stephen Album Rare Coins, auction 44 (15 September 2022), lot 585; primary object catalogue for a Saburkhwast dinar of 396 AH, with Baha al-Dawla and ibriz on the reverse.
  6. Kiavash Safarian, Kashkan Bridge, 26 April 2016, Wikimedia Commons; own-work photograph, CC BY-SA 4.0.