Derlenmiş bir masal ve tiyatro uyarlaması farklı karakterler gösterir.

Taş köy evleri ve dağlar yanında ellerini açarken bir serçenin uçtuğu kel genç adamın boyalı illüstrasyonu
Lawê Pîrê’deki serçeden esinlenen özgün, yapay zekâ destekli editoryal çizim, 2026. Köy ve giysiler hayal edilmiştir. Illustration: Kurdish History Editorial Team, 2026.

Ad ve anlatı

Demîrhan’ın sözlüğü keçelok sözcüğünü kellikle ilgili kelimelerle açıklar. [1] Ad tek bir sabit olay örgüsü belirtmez. Lescot’nun 1940 derlemesinde Lawê Pîrê, Yaşlı Kadının Oğlu bulunur. Önsöz, anlatıcıyı Mardin yakınındaki Omeran arasında yaşamış Hesenanlı Sebrî olarak tanıtır. [2]

Kaydedilmiş bir varyant

Keçelok yardım sözü veren serçeyi bırakır. Simorg’u hükümdara sunduktan sonra kıskanç vezir fildişi ve deniz kısrağı dâhil yeni görevler çıkarır. Kuşun öğütleri belirleyicidir. Sonunda hükümdarlık kuşu Keçelok’u seçer ve getirilen kadın onunla evlenmek ister. Lescot ayrıca 1936 Erivan yayımındaki bilmece varyantını özetler. Yardım ve tanınma, kahramanın kendi girişimi kadar önemlidir. [2]

Sahnede

Değirmenci, Celil Toksöz’ün Kawa Nemir çevirisiyle Amed’deki interaktif uyarlamasını 2018’de belgeler. Arkadaşlık arayan Keçelok’un toplarını düzenbaz alır; çamurlu ve plansız gelişi prensesi güldürür. Toksöz dinleyip okuduğu masallardan iyilik ve saflığın kazandığı yeni hikâye yazdığını açıklar. Burada kahraman kendisi kandırılır. Anlatıcı ve uyarlayanı belirtmek farklılıkları korur. [3]

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Umîd Demîrhan, Ferhenga Destî: kurdî bi kurdî, expanded second edition, Sewad, 2007, p. 197, entry keçelok.
  2. Roger Lescot, Textes kurdes I: Contes, proverbes et énigmes, Paris: Paul Geuthner, 1940, preface p. VI, Lawê Pîrê pp. 20–37, notes pp. 247–48; Sebrî’s narration.
  3. Bircan Değirmenci, İyiliğin, Saflığın Zaferi: Keçelok, Bianet, 14 April 2018; contemporary production report and interview with writer-director Celil Toksöz.