Kürt Soybilimi, Arşiv Araştırmaları ve Genetik Tarih

Kürdistan’ın Atalar Mozaiği: Kürt Soybilimi, Arşiv Araştırmaları ve Genetik Tarih İçin Kapsamlı Bir Rehber

İçindekiler

1. Giriş: Devletsiz Bir Ulusta Soybilimcinin Karşılaştığı Güçlük

   • Belleğin ve Coğrafyanın Parçalanması

   • “Ötekinin Arşivleri”: İmparatorlukların Mirasında İz Sürmek

2. Tarihsel Coğrafya ve Kimliğin Jeopolitiği

   • Kürt Yurtlarını Tanımlamak: Zagros’tan Toroslar’a

   • Sınırların Ulusötesi Aileler Üzerindeki Etkisi

   • Zorunlu Göçler ve Demografik Mühendislik

3. Toplumsal Yapı: Aşiretler, Kastlar ve Eşiret Sistemi

   • Bir Soybilim Birimi Olarak Aşiret Konfederasyonu (Eşiret)

   • Dinî Soylar: Şeyhler, Seyyidler ve Sufi Tarikatları

   • Êzidî Kast Sistemi ve Mişûr Elyazmaları

4. Osmanlı Temeli: Nüfus, Temettuat ve İmparatorluğun Son Dönemi

   • Osmanlı Nüfus Kayıtlarının Gelişimi

   • Kürt Kökenlerini Araştırırken Devlet Arşivleri İçinde Yol Bulmak

   • Vergi Defterleri ve Askerlik Kayıtları

5. Türkiye (Bakur): Cumhuriyet, Türkleştirme ve Soyadı Kanunu

   • 1934 Soyadı Kanunu (Soyadı Kanunu) ve Kültürel Silinme

   • Boşluğu Aşmak: Lakaplar, Baba Adına Dayalı İsimler ve Nüfus Müdürlüğü

   • Günümüzün Dijital Kaynakları: Alt-Üst Soy Bilgisi Raporu

6. Irak (Başûr): Sömürge Yönetimi, Araplaştırma ve Zheen Arşivi

   • Britanya Mandası Kayıtları ve CO 730 Serisi

   • 1957 Nüfus Sayımı: Irak Kimliği İçin Temel Referans

   • Enfal Harekâtı ve Kayıtların Yok Edilmesi

   • Zheen Merkezi: Kürt Tarih Yazımına Işık Tutan Bir Kurum

7. İran (Rojhilat): Şenasname ve Fars Bürokrasisi

   • 1918 Nüfus Kayıt Kanunu ve Şenasnamenin Doğuşu

   • Adlandırma Gelenekleri ve Farslaştırma Politikaları

   • İz Sürmek: Sabt-e Ahval ve Mezarlık Arşivleri

8. Suriye (Rojava): Olağanüstü Nüfus Sayımı ve Vatansız Kürtler

   • 1962 Nüfus Sayımı (93 Sayılı Kararname) ve Oluşan Kategori: Ecanib

   • Yaşadıkları Güçlükler: Maktumin: Belgesiz Soybilimi

   • Nantes’taki Fransız Mandası Kayıtları: 1920’lere Açılan Bir Pencere

9. Diaspora ve Batı Arşivleri: Sürgün ve Göçün İzini Sürmek

   • Bedirhan Mirası: Ulusötesi Seçkin Ailelerin Soybilimi Üzerine Bir Örnek İnceleme

   • Avrupa Arşivleri: İsveç, Almanya ve Paris Kürt Enstitüsü

10. Genetik Soybilimi: Antik DNA, Haplogruplar ve Zagros Mirası

    • Kürtlerin Genetik Yapısı: Süreklilik ve Yerli Köken

    • Y Kromozomu Haplogrupları: J2, R1a ve Aşiret İzleri

    • Antik DNA: Ganj Dareh Bağlantısı

11. Geçmişi Yeniden Kurma Yöntemleri: Sözlü Tarih ve Dijital Araçlar

    • Sözlü Bir Arşiv Olarak Dengbêj Geleneği

    • Dijital Koruma ve Kürt Soybiliminin Geleceği

12. Sonuç

1. Giriş: Devletsiz Bir Ulusta Soybilimcinin Karşılaştığı Güçlük

Kürt bağlamında soybilimiyle uğraşmak, yalnızca adları ve tarihleri toplamaktan öteye geçen bir alandır; parçalanmışlığın içinden tarihi yeniden kurma çabasıdır. Yaygın biçimde dünyanın en büyük devletsiz ulusu olarak kabul edilen Kürtler, jeopolitik olarak dört egemen devlet arasında bölünmüş, Kürdistan olarak bilinen kesintisiz bir dağlık bölgede yaşarlar: Türkiye, İran, Irak ve Suriye. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Lozan gibi antlaşmalarla kalıcılaşan bu bölünme, tek bir geniş ailenin soyunu dört farklı hukuk sistemi, dört resmî dil (Türkçe, Farsça, Arapça ve Kürtçe) ve devlet kurma ile asimilasyona ilişkin dört ayrı anlatı üzerinden takip etmek zorunda kalabildiği kendine özgü bir soybilim coğrafyası yaratmıştır.  

Belleğin ve Coğrafyanın Parçalanması