Nesebnasî, lêkolîna arşîvî û dîroka genetîk a Kurdî

Tevna bav û kalên Kurdistanê: Rêbernameyeke berfireh a nesebnasî, lêkolîna arşîvî û dîroka genetîk a Kurdî

Tabloya naverokê

1. Destpêk: Astengiya nesebnas di neteweyeke bêdewlet de

   • Perçebûna bîr û axê

   • «Arşîvên Yê Din»: Derbaskirina mîratên împeryal

2. Erdnîgariya dîrokî û jeopolîtîka nasnameyê

   • Pênasekirina welatên Kurdî: Ji Zagrosê heta Torosê

   • Bandora xêzkirina sînoran li malbatên ji neteweyan derbas dibin

   • Koçberkirinên bi zor û endezyariya demografîk

3. Avahiya civakî: Eşîr, kast û pergala Eşiretê

   • Konfederasyona eşîrî (Eşiret) wek yekîneya nesebnasiyê

   • Nesebên olî: Şêx, seyîd û terîqetên Sûfî

   • Pergala kastê ya Êzidî û destnivîsên Mişûrê

4. Bingeha Osmanî: Nüfus, Temettuat û Împaratoriya dawî

   • Pêşketina tomarkirina sivîl a Osmanî

   • Lêgerîna eslê Kurdî di Devlet Arşivleri de

   • Defterên bacê û tomarên leşkeriya bi zor

5. Tirkiye (Bakur): Komar, Tirkkirin û Qanûna Paşnavan

   • Qanûna Paşnavan a 1934 (Soyadı Kanunu) û ji holê rakirina çandî

   • Girêdana valahiyê: Lakaps, navên bavî û Rêveberiya Nüfusê

   • Çavkaniyên nûjen ên dîjîtal: Rapora nesebê ya Alt-Üst Soyê

6. Îraq (Başûr): Rêveberiya kolonyal, Erepkirin û Arşîva Jînê

   • Tomarên Mandata Brîtanî û rêza CO 730

   • Serjimêriya 1957: Pîvana herî bilind a nasnameya Îraqî

   • Kampanyaya Enfalê û wêrankirina tomaran

   • Navenda Jînê: Çirayek ji nivîsandina dîroka Kurdî re

7. Îran (Rojhilat): Shenasnameh û burokrasiya Farisî

   • Qanûna Tomarkirina Sivîl a 1918 û çêbûna Shenasnameh

   • Kevneşopiyên binavkirinê û siyasetên Fariskirinê

   • Lêgerîna di Sabt-e Ahval û arşîvên goristanan de

8. Sûriye (Rojava): Serjimêriya awarte û Kurdên bêwelatî

   • Serjimêriya 1962 (Biryar Hejmar 93) û çêkirina Ajanib

   • Rewşa dijwar a Maktoumeen: Nesebnasî bê belgeyan

   • Tomarên Mandata Fransayê li Nantes: Pencereyek li salên 1920-an

9. Diyasporaya û arşîvên Rojavayê: Şopandina sirgûn û koçberiyê

   • Mîrata Bedirxan: Lêkolîna rewşekê di nesebnasiya elîta derbasî neteweyan de

   • Arşîvên Ewropî: Swêd, Almanya û Enstîtuya Kurdî ya Parîsê

10. Nesebnasiya genetîk: DNAya kevnar, haplogrup û mîrata Zagrosê

    • Qada genetîk a Kurdan: Berdewamî û xwemalîbûn

    • Haplogrupên kromozoma Y: J2, R1a û nîşanên eşîrî

    • DNAya kevnar: Têkiliya Ganj Dareh

11. Rêbazên ji nû ve avakirinê: Dîroka devkî û amûrên dîjîtal

    • Kevneşopiya Dengbêj wek arşîva devkî

    • Parastina dîjîtal û pêşeroja nesebnasiya Kurdî

12. Encam

1. Destpêk: Astengiya nesebnas di neteweyeke bêdewlet de

Lêgerîna nesebnasiyê di çarçoveya Kurdî de disîplînek e ku ji berhevkirina tenê ya nav û dîrokan derbas dibe; ew kiryara ji nû ve avakirina dîrokê ye li paşxaneya perçebûnê. Kurd ku bi berfirehî wek mezintirîn neteweya bêdewlet a cîhanê tên nasîn, li herêmeke çiyayî ya berdewam a ku Kurdistan tê binavkirin dijîn, ku ji aliyê jeopolîtîk ve di nav çar dewletên serwer de parçe bûye: Tirkiye, Îran, Îraq û Sûriye. Ev parçekirin ku piştî Şerê Cîhanê yê Yekem bi peymanên wek Lozanê hat xurtkirin, qadeke nesebnasiyê ya taybet çêkiriye ku tê de malbateke berfireh a yekane dikare nesebê xwe di nav çar pergalên hiqûqî yên cuda, çar zimanên fermî (Tirkî, Farisî, Erebî û Kurdî) û çar vegotinên cuda yên dewletavakirîn û asîmîlasyonê de bişopîne.

Perçebûna bîr û axê