Ocak 2026, bölünmüş yurtlarının dört bir yanındaki Kürt halkı için kritik ve çalkantılı bir dönem oldu. Sırasıyla çoğunlukla Rojava, Rojhelat, Başûr ve Bakur diye anılan Suriye, İran, Irak ve Türkiye’deki bölgelere yayılan bu ay; yoğun çatışmalara, diplomatik değişimlere ve haklar ile özerklik için kararlı çağrılara tanıklık etti. Suriye’de Kürtlerin önderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG), yeni geçiş hükümetinin büyük saldırısıyla karşılaştı; bu, toprak kayıplarına ve siyasi haritayı yeniden şekillendiren zorunlu bir entegrasyon anlaşmasına yol açtı. İran’da ülke çapındaki protestolar Kürt bölgelerinde yoğunlaştı ve yüzlerce can alan acımasız bastırmayla karşılandı.
Bu sırada Irak’ın Kürdistan Bölgesi’nde, Bağdat’taki siyasi manevralar yerel yönetim güçlükleriyle iç içe geçerek istikrar ve belirsizliği bir arada sundu. Türkiye Kürtleri baskılar içinde yollarını bulmayı sürdürürken küresel diaspora dayanışma seslerini yükseltti. Bu blog yazısı, yakın dönemdeki raporlardan yararlanarak bu olayları inceliyor; jeopolitik baskılar içinde kendi kaderini tayin özlemlerinden vazgeçmeyen bir halkın kapsamlı görünümünü sunuyor.
Sayıları yaklaşık 40 milyon olan ve Birinci Dünya Savaşı sonrasında Orta Doğu sınırlarının yeniden çizilmesinden beri devletsiz kalan Kürtler, uzun zamandır bölgesel güçlerin çapraz ateşinde kalmıştır. Ocak 2026 bunun örneğiydi: Esad rejiminin 2025 sonlarında düşmesi, Kürtlerin kuzeydoğuda yarı özerk bir yönetim oluşturduğu Suriye’de zincirleme bir tepki başlattı. Eskiden cihatçı lider Ebu Muhammed el-Culani olarak bilinen Ahmed eş-Şara’nın yeni hükümeti, SDG’nin petrol zengini alanlardaki kontrolünü tehdit görerek hâkimiyeti merkezileştirmeye çalıştı.
Bu, binlerce kişiyi yerinden eden ve olası etnik temizlik hakkında kaygı uyandıran çatışmalara yol açtı. Uluslararası alanda ABD, IŞİD’in yenilmesinde temel müttefikler olan SDG’yi desteklemekten Şam anlaşmasını desteklemeye yöneldi; onu Suriye birliği için “tarihî bir dönüm noktası” olarak niteledi. Fransa ve başka aktörler arabuluculuk yaparken Irak’taki Mesud Barzani gibi Kürt önderler anayasal korumaları savundu.
İran’da 2025 sonlarında ekonomik sorunlar ve rejim politikaları nedeniyle başlayan protestolar tırmandı; Kürt illeri başlıca odaklar oldu. İnsan hakları grupları yalnızca ocak ayında 250’den fazla Kürt ölümünü belgeleyerek azınlıklara yönelik orantısız şiddeti vurguladı. Irak Kürdistanı’ndaki artan su rezervleri ve petrol anlaşmaları gibi ekonomik ilerlemeler bir ölçüde farklı bir tablo sunsa da iç siyasi çıkmazlar sürdü. Genel olarak ocak ayı Kürtlerin bitmeyen mücadelesini öne çıkardı: İhanete uğrayan ittifaklar, dayanıklı direniş ve değişken bir bölgede tanınma arayışı.
Rojava’da Kriz: Suriye Kürtleri Saldırı ve Zorunlu Entegrasyonla Karşı Karşıya
Ocak 2026’nın en çarpıcı gelişmeleri, Kürtlerin önderliğindeki Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin — yaygın adıyla Rojava’nın — Şam’daki merkezî hükümetin hızlı askerî ilerleyişiyle karşılaştığı kuzeydoğu Suriye’de yaşandı. 13 Ocak’ta Suriye geçiş hükümeti, başlangıçta Deyr Hafir ve Meskene çevresindeki doğu Halep ilini hedef alarak SDG’ye karşı saldırı başlattı. 17 Ocak’a gelindiğinde saldırı Rakka, Deyrizor ve Haseke illerine genişledi; SDG, Fırat Barajı ve Sevra gibi petrol sahaları dâhil önemli alanların kontrolünü kaybetti. Devlet medyası, ABD’nin itidal çağrılarına rağmen Suriye birliklerinin Tabka ve başka stratejik yerlere girdiğini bildirdi.
Kürt YPG/YPJ milislerinin ağırlıkta olduğu çok etnili bir güç olan SDG, 2019’da IŞİD’i yenmesinden beri Suriye’nin yaklaşık üçte birini kontrol ediyordu. Ancak Esad sonrası dönem yeni güçlükler getirdi. İktidarını sağlamlaştırmayı amaçlayan Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, ABD elçisi Tom Barrack aracılığıyla müzakere edilen 14 maddelik ateşkesi 18 Ocak’ta tek taraflı açıkladı. Anlaşma SDG’nin Suriye ordusuna entegre olmasını; Rakka ve Deyrizor illerini, IŞİD tutuklularının tutulduğu kampları, sınır geçişlerini ve petrol sahalarını devretmesini gerektiriyordu. Bombardıman ve ablukaların 400.000 kişiyi elektrik, su ve yiyecekten yoksun bıraktığı Kobani gibi kentlerde kuşatma raporları arasında SDG çekilmeyi “zorunlu” olarak niteledi. İnsani yardım konvoyları 25 Ocak’a kadar bölgeye girmeye başladı; ancak kıtlık sürdü ve yerinden edilen Kürtler sağlık kriziyle karşılaştı.
Suriye hükümet kuvvetleri, Kürtlerin ardından kuzeydeki kasabalara giriyor ...
Ocak 2026’da Kürtlerin elindeki bölgelere giren Suriye hükümet kuvvetleri.
30 Ocak’a gelindiğinde kapsamlı bir anlaşma ateşkesi kalıcı bir mütarekeye dönüştürdü. Kademeli entegrasyon öngörüyordu: SDG savaşçıları Suriye ordusuna katılacak, özerk kurumlar devlet organlarıyla birleşecek ve güvenlik kuvvetleri Haseke ile Kamışlı’ya konuşlanacaktı. Anlaşma Rojava’nın özerkliğini önemli ölçüde daraltıp yerine Şam’dan üniter yönetimi getiriyordu; ancak Kürtlerin medeni ve eğitim haklarına ilişkin taahhütler içeriyordu. Eş-Şara’nın 16 Ocak kararnamesi Kürtleri ayrı bir halk olarak tanıdı, vatansız kişilere vatandaşlık verdi, Kürtçeyi ulusal bir dil kabul etti ve Newroz’u tatil ilan etti. Sonraki önlemler arasında okullarda Kürtçe müfredat vardı.
Kürtlerin tepkileri karışıktı, ancak büyük ölçüde temkinliydi. SDG komutanı Mazlum Abdi kimliği korumak için esnekliği vurgularken birçok kişi anlaşmayı, özellikle ABD’nin, ihaneti olarak gördü. Washington onu ilerleme olarak övdü; SDG’ye doğrudan askerî desteğin sona erdiğine ve Şam’la ilişki kurmaya yöneldiğine işaret etti. ABD Senatörü Lindsey Graham, Kürtleri terk etmeyi “utanç” diye niteleyerek iç bölünmeleri yansıttı. Fransa arabuluculuk yaptı ve Kürt haklarına desteğini yeniden teyit etti.
ABD’nin SDG’yi terk etmesi bölgedeki Kürtleri etkiledi | Kürtler ...
21 Ocak 2026’da Suriye Kürtlerine destek için protesto eden Kürt yanlısı göstericiler, Erbil.
Saldırı 15.000’den fazla kişiyi yerinden etti; soykırım korkularıyla birlikte insani kriz yarattı. Binlerce cihatçıyı tutan SDG yönetimindeki cezaevleri baskı altına girerken çatışmalar IŞİD’in yeniden güçlenmesi riskini de doğurdu. Analistler, geri alınma olasılığı bulunan anlaşmanın belirsizliklerini kaydetti; Kürtlerin önünde iki yol bırakıyordu: Pragmatik uyum ya da silahlı direniş. Irak Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani, etnik savaşı önleyip anayasal güvenceler için çabalayarak arabuluculuk rolü oynadı.
Türkiye’nin gölgesi büyüktü; Ankara vekil güçleri destekliyor ve SDG’yi PKK’ya bağlı gruplar olarak görüyordu. Türkiye’nin saldırıya katılımına ilişkin raporlar ortaya çıktı; bu, Erdoğan’ın Kürt karşıtı tutumuyla uyumluydu. Kanada ve Avrupa’daki diaspora protestoları Rojava’nın savunulması çağrılarını güçlendirdi.
Bu kriz, Suriye’deki Kürt kazanımlarının kırılganlığını ortaya koydu. IŞİD’i yenmekten toplumsal cinsiyet eşitliğini ve ekolojiyi vurgulayan demokratik konfederalizm modeli kurmaya uzanan Rojava deneyi, varoluşsal tehditlerle karşılaştı. Entegrasyon anlaşması kısa vadede bölgeyi istikrara kavuşturabilir; ancak özerklik pahasına ve gelecekte huzursuzluğu besleme olasılığıyla.
Kürtler Suriye Hükümetinin Rojava Saldırısına Direniyor
Rojava’da hükümetin ilerleyişine direnen silahlı Kürt protestocular.
Rojhelat’ta Ayaklanma: İran Kürtleri Rejim Baskısının En Ağır Yükünü Taşıyor
Doğu Kürdistan’da (Rojhelat) Ocak 2026, 2025 sonlarındaki esnaf grevlerinin üzerine İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı protestoların yükselişini gördü. Kirmanşah, Kürdistan ve İlam gibi Kürt illeri odaklara dönüştü; ülke çapındaki gösteriler rejim karşıtı bir nitelik aldı. İnsan hakları izleme kuruluşları en az 257 Kürt ölümü bildirdi; bunların 20’si çocuk, 19’u kadındı ve en yüksek sayı Kirmanşah’taydı (145). Oslo merkezli Hengaw Örgütü, Kürt bölgelerinden yayılan askerî düzeyde güç kullanımını kaydederek baskının şiddetini belgeledi.
Protestolar ekonomik şikâyetlerle patlak verdi, ancak rejim değişikliği taleplerine dönüştü. 8 Ocak’ta yedi Kürt siyasi partisi, bastırmayı protesto ederek ülke çapında grev çağrısı yaptı. Irak yakınındaki İlam’da çarpıcı ayaklanmalar yaşandı: Melekşahi, polis karakollarını ve ateşli silahları ele geçiren protestocuların eline geçti; Abdanan’da ise güvenlik kuvvetlerinin taraf değiştirdiği bildirildi. Rejim kuvvetleri gerçek mermi, göz yaşartıcı gaz ve tutuklamalarla karşılık verdi; videolar protestocuların kaos içinde meydan okuyarak dans ettiğini gösterdi.
“Bizi öldürüyorlar”: Yetkililer protestoculara karşı güç kullanıyor ...
Ocak 2026’da İran Kürdistanı’nda güvenlik kuvvetleriyle karşı karşıya gelen protestocular.
İran nüfusunun yaklaşık %10’unu oluşturan Kürtler, dil baskısı ve ekonomik dışlanma dâhil ayrımcılıkla uzun zamandır karşı karşıyadır. Federalizm ya da bağımsızlık çağrılarıyla protestolar bu meseleleri güçlendirdi. Genişleyen askerî operasyonlar içinde Kürtler en kötüsünden korkarken rejimin karşılığı daha fazla yabancılaşma riski taşıdı. ABD–İran görüşmelerinin dinamikleri etkileyebileceğine ilişkin raporlarla uluslararası ilgi büyüdü; ancak Trump yönetiminin işaretleri karışıktı.
Ay sonuna gelindiğinde ölü sayısı artmayı sürdürüyordu; bu, Rojhelat’ın protestoların öncüsü rolünü vurguladı. Diğer Kürtlerin dayanışması Kürtler arası birliği öne çıkardı; diaspora eylemleri “Jin, Jiyan, Azadi” (Kadın, Yaşam, Özgürlük) sloganlarını yankıladı.
İran’ın askerî düzeydeki baskısı Kürt bölgelerinden yayılıyor — ve ...
İran’ın Kürt bölgelerinde, direnişi simgeleyen ateşlerle gece gösterileri.
Başûr’da İstikrar ve Güçlükler: Irak Kürdistanı’nın Değişen Ortamı
Başka yerlerdeki değişkenliğin aksine Irak’ın Kürdistan Bölgesi (Başûr), Ocak 2026’da siyasi sağlamlaşmaya ve ekonomik toparlanmaya odaklandı. Ay, Kürtlerin belirleyici rol oynadığı Bağdat hükümetinin kuruluşuyla tanımlandı. Şii Koordinasyon Çerçevesi, Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı gösterdi; Kürtleri cumhurbaşkanlığı ve nüfuz için konum almaya yöneltti. Erbil’de tıkanmış Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) kabinesinin kuruluşu bu federal görüşmelerle iç içe geçti.
Başkan Mesud Barzani Suriye Kürtleri için anayasal güvenceleri vurgularken Başbakan Mesrur Barzani Davos’ta ve Dubai’de BAE yetkilileriyle bölgesel istikrarı görüştü. Ekonomik açıdan taşan barajlar nedeniyle su rezervleri bir milyar metreküpü aşarak tarımsal öz yeterliliği artırdı. Bütçe gecikmeleri arasında petrol anlaşmalarının uzatılması ve 24 saatlik elektrik kapsamının genişletilmesi rahatlama sağladı.
Sağlık girişimleri arasında 11. Mezopotamya Sağlık Konferansı ve düşen kanser oranları vardı. Ancak Dicle Nehri kirliliğine ilişkin uyarılarla çevresel kaygılar ortaya çıktı. Almanya’yla ilişkiler iş heyetleri aracılığıyla güçlendi.
Başûr’un görece istikrarı onu Suriye meselelerinde arabulucu konumuna getirdi; Barzani’nin diplomasisi Kürt davasını küresel düzeyde yükseltti.
Erbil Kalesi - Vikipedi
Modern gelişmeler içinde Irak Kürdistanı’nın kadim mirasını simgeleyen Erbil Kalesi’nin havadan görünümü.
Bakur ve Ötesi: Türkiye Kürtleri ve Diasporanın Harekete Geçişi
Türkiye Kürdistanı’nda (Bakur) ocak ayında PKK ile süregelen gerilimler ve devlet baskısı görüldü. Raporlar PKK çekilmelerini ve “Kürt yanlısı propaganda” nedeniyle kulüplere verilen yaptırımları öne çıkardı. Dayanışma yürüyüşleri yasaklara meydan okuyarak Rojava’yı destekledi.
Küresel ölçekte Kürtler harekete geçti: Kanada’da Suriye saldırılarına, Avrupa’da Türkiye’nin politikalarına karşı. Dilekçeler İsrail’i Rojava sivillerini korumaya çağırdı. Bu eylemler ulusötesi Kürt kimliğini vurguladı.
Sonuç: Kürt Özlemleri İçin Ufuklar
Ocak 2026 Kürtlerin dirençli, ancak tehlikelere açık konumunu özetledi. Rojava’nın entegrasyonundan Rojhelat’ın ayaklanmalarına ve Başûr’un diplomasisine uzanan ay, ihanetleri ve umutları ortaya koydu. Jeopolitik değişimler sürerken Kürtlerin hak arayışı kesintisiz uluslararası ilgi gerektirir. Sınırların ötesindeki birlik, daha özgür bir gelecek kurarken en güçlü varlıkları olabilir.