Kyaxares Asur savaşında yer alan bir Med kralıydı. Babil kroniği ve Herodotos seferleri aydınlatırken kronoloji ile sonraki soy iddialarını ayırmayı gerektirir.

Çiviyazısıyla kaplı Ninova’nın Düşüşü Kroniği kil tableti; birleşmiş çatlaklar ve sağ kenarda eksik bölüm
Ninova’nın Düşüşü Kroniği, BM 21901, British Museum; Zunkir,24 Ağustos 2022, CC BY-SA 4.0. Korunmuş tarihî kaynağın fotoğrafı, kralın portresi değildir. [4] Photo: Zunkir · CC BY-SA 4.0.

Kral ve farklı tanıklıklar

Kyaxares MÖ yedinci yüzyıl sonu ile altıncı yüzyıl başında hüküm süren Med kralıydı. Babil kroniği onu Nabopolassar’la ilişkilendirir. Herodotos Phraortes’i izlediğini, İskit dönemi dahil kırk yıl yönettiğini ve oğlu Astyages’in yerini aldığını söyler. [1] [2] Savaş kaydıyla Yunan anlatısı karşılaştırılmalıdır.

Assur ve Ninova

Medler MÖ 614’te Babil ordusu gelmeden Assur’u aldı; krallar sonra anlaştı.612’de güçleri Ninova’ya birleşti. Metin üç aylık kuşatma, Asur kralının ölümü, yağma ve yıkımı kaydeder. [1] Kyaxares tek başına kazanmadı; her sakin için basit bir kurtuluş öyküsü değildir.

Tarih ve savaşın devamı

Ninova yaz ayı Ābu’da düştü; kesin gün eksiktir,21 Mart değildir. Kronik Harran’da Aššur-uballit’in krallığını, Mısır kuvvetlerini ve MÖ 609’daki başarısız geri alma girişimini anlatır. [1] Savaş devam etti; Newroz’un kuruluşunu kaydetmez.

Herodotos ve ordu

Herodotos 1.103 mızrakçı, okçu ve süvarinin ayrılmasını krala atfeder; önceki Ninova kuşatmasında İskit saldırısını anlatır.1.106 ziyafette sarhoş edilen İskit önderlerinin öldürülmesini,1.74 Lidya savaşı, gündüz kararması, barış ve Aryenis–Astyages evliliğini aktarır. [2] Bunlar Yunan anlatısıdır, korunmuş Med askerî elkitabı değildir.

Dil ve Kürt bağlantısı

Schmitt Medce metin kalmadığını; dilin adlar ve parçalı tanıklıklardan bilindiğini açıklar. Ortak Kuzeybatı İranî özellikler Kürtçenin doğrudan Medceden türediğini kanıtlamaz. [3] Coğrafya veya ad benzerliği kesintisiz etnik soy oluşturmaz. Antik kanıtla geçmişin sonraki kullanımı farklı sorulardır.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Fall of Nineveh Chronicle, ABC 3 / BM 21901, especially Nabopolassar’s years 12,14 and 16–17; primary Babylonian text, translation adapted from A.K.Grayson and J.-J.Glassner, Livius.
  2. Herodotus, Histories 1.74,1.103,1.106–107, G.C.Macaulay translation; primary Greek narrative, public-domain translation, Lexundria.
  3. Rüdiger Schmitt, Median Language, Encyclopaedia Iranica (2021): fragmentary evidence, Northwestern Iranian classification and limits of direct-descent claims.
  4. Zunkir, Fall of Nineveh Chronicle BM 21901,24 August 2022, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.