Dvin’de yaklaşık 951–954 arasındaki kısa yönetimi, sonraki Gence ve Ani kollarının başlangıcıydı. Yenilgi ve Ermeni hükümdara sığınması hayatının parçalarıdır.
Kuruluş ve bölünmüş iktidar
Peacock, az sayıdaki kaynakla bilinen Kafkas hanedanını Kürt kökenli olarak tanımlar. Muhammed yaklaşık 951’de Dvin’de görünür; çocukluğu ve kesin aşiret soyu belirlenemez. Kentlilerin yardımıyla şehir dışında kale yaptırdı. Deylemli Müsafiri garnizonu görünüşe göre iç kaleyi tutarken kendisi kent ve çevresini yönetiyordu. [1]
Çıkarılma ve sığınma
954’te Müsafiri ordusu garnizon ve bazı kentlilerin yardımıyla onu uzaklaştırdı. [1] Bezer, ailesiyle Van Gölü çevresindeki Ermeni Vaspurakan hükümdarına sığındığını anlatır. Dvin’i geri almak için Bizans desteği sağlama girişimleri sonuçsuz kaldı. 955’te öldü. Sığınması, koruma ilişkilerinin din sınırlarını aşabildiğini gösterir. [2]
Oğulları ve Gence
Oğulları Ali el-Leşkeri, Fazl ve Merzuban’dı. Başka bölge yöneticilerine hizmet ettikten sonra Fazl, Ali’nin yardımıyla 971’de Gence’nin Müsafiri valisini uzaklaştırdı. Geri alma girişimi başarısız oldu. Hanedanın sonraki güç konumu, Muhammed’in ölümünden sonra oğullarının eylemleriyle oluştu. [2]
Ani’nin sonraki mirası
Bezer, Selçuklu üst egemenliği altındaki Menuçihr’in Ani yönetimini cami, hamam, kervansaray, saray ve hastaneyle ilişkilendirir. [2] UNESCO, Ani’yi yüzyıllarca Hristiyan ve Müslüman hanedanların şekillendirdiği, Ermeni, Gürcü ve İslami yapı geleneklerini birleştiren kent olarak anlatır. Bu mimari miras sonraki kuşaklara aittir. [3]
Kaynaklar ve ek okumalar
- Andrew Peacock, “Shaddadids,” Encyclopaedia Iranica (2000; updated 2013): sources, Muhammad’s takeover of Dvin and expulsion.
- Gülay Öğün Bezer, “Şeddâdîler,” TDV İslâm Ansiklopedisi (2010): exile, Muhammad’s sons, Ganja and later patronage at Ani.
- UNESCO World Heritage Centre, “Archaeological Site of Ani”: description and statement of Outstanding Universal Value.